Σπάνια είδη πανίδας δίπλα μας

Το Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας–Θράκης (ΕΠΑΜΑΘ) είναι το μεγαλύτερο υγροτοπικό πάρκο της Ελλάδας με 23 λίμνες και λιμνοθάλασσες, φιλοξενεί πολυποίκιλη και αξιόλογη πανίδα και έχει τεράστια οικολογική και παιδαγωγική σημασία. Φέρνει εις πέρας το σκοπό ίδρυσής του προστατεύοντας χιλιάδες είδη χλωρίδας και πανίδας και διατηρώντας τη μεγάλη  βιολογική, αισθητική, επιστημονική και γεωμορφολογική αξία του. Αποτελείται από δυο μεγάλες υποπεριοχές, το Δέλτα Νέστου και την περιοχή των λιμνών Βιστωνίδας και Ισμαρίδας με τις λιμνοθάλασσες της Θράκης.

Σε όλη την έκταση του Εθνικού Πάρκου σε 21 χερσαίους και 7 θαλάσσιους τύπους οικοτόπων φιλοξενούνται 326 είδη πουλιών, 40 είδη θηλαστικών, 74 είδη ψαριών, 28 είδη ερπετών και 11 είδη αμφιβίων. Η πλειοψηφία των ειδών βρίσκονται υπό καθεστώς προστασίας. Ορισμένα από αυτά είναι εξαιρετικά σπάνια και απειλούμενα σε διεθνές επίπεδο. Το Δέλτα Νέστου αποτελεί ιδανικό ενδιαίτημα για εκατοντάδες είδη πανίδας, αφού παρουσιάζει τις κατάλληλες συνθήκες για το φώλιασμα, την διατροφή και την αναπαραγωγή τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην περιοχή του Δέλτα Νέστου ζει και αναπαράγεται ο σπάνιος Κολχικός Φασιανός (Phasianus colchicus), ο μοναδικός καθαρός αυτόχθων πληθυσμός στην Ελλάδα, ενώ εδώ συναντάται και ο μεγαλύτερος πληθυσμός της Αγκαθοκαλημάνας (Vanellus spinosus), είδος σύμβολο της περιοχής. Το μεγαλύτερο όμως ενδιαφέρον σε είδη ορνιθοπανίδας έχει η λίμνη Βιστωνίδα. Το Κεφαλούδι (Oxyura leucocephala), ένας από τους σπάνιους χειμερινούς επισκέπτες που στην Ελλάδα συναντάται και στη Λίμνη Βιστωνίδα και αριθμεί παγκοσμίως μόλις 13 χιλιάδες άτομα.

Στα είδη πουλιών που συναντάμε στη Βιστωνίδα συγκαταλέγονται πτηνά που αναπαράγονται στη χώρα αλλά και άλλα που περνούν κατά τη μετανάστευση τους. Ο Θαλασσαετός (Halliaetus albicilla) και η Βαρβάρα (Tadorna tadorna) είναι δύο από τα σημαντικότερα είδη που αναπαράγονται στο Εθνικό Πάρκο. Πολλά είδη ερωδιών όπως ο Κρυπτοτσικνιάς (Ardeola ralloides), ο Πορφυροτσικνιάς (Ardea purpurea) φωλιάζουν στην περιοχή, ενώ ο Σταχτοτσικνιάς (Ardea cinerea) και ο Λευκοτσικνιάς (Egretta garzetta) αναπαράγονται στις δύο αποικίες στο Πόρτο Λάγος και στην Κεραμωτή. Άλλα, όπως η Χαλκόκοτα (Plegadis falcinellus) και ο Ροδοπελεκάνος (Pelecanus onocrotalus) κάνουν το πέρασμά τους στη διαδικασία της μετανάστευσης.

Στην περιοχή του Εθνικού Πάρκου η πλειοψηφία της άγριας ζωής βρίσκεται υπό καθεστώς προστασίας, βάση του Προεδρικού Διατάγματος 67/1981 «Για την προστασία της αυτοφυούς χλωρίδας και πανίδας της Ελλάδος», της Διεθνούς Σύμβασης της Βέρνης «Για την διατήρηση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης» ή συμπεριλαμβάνονται στο Κόκκινο Βιβλίο των απειλούμενων Σπονδυλόζωων της Ελλάδας, ενώ όλο το ΕΠΑΜΑΘ προστατεύεται από την  εθνική νομοθεσία, χωρισμένo σε 3 ζώνες και ανήκει στο ευρωπαϊκό δίκτυο των περιοχών Natura 2000 και στη Σύμβαση Ραμσάρ.

Τα σημαντικότερα είδη θηλαστικών είναι: ο Δενδρομυωξός (Dryomys nitedula), η βαλτομυγαλίδα (Neomys anomalus), η βίδρα (Lutra lutra), το τσακάλι (Canis aureus), η αγριόγατα (Felis sylvestris), το κουνάβι (Martes foina), ο ασβός (Meles meles). Από ερπετά συναντάμε τη γραμμωτή νεροχελώνα (Mauremυs rivulata), τη στικτή νεροχελώνα (Emys orbicularis), τη σμαραγδόσαυρα (Lacerta viridis), τη βαλκανόσαυρα (Podarcis tauricus), την αιγαιόσαυρα (Podarcis erhardii), το θρακικό λαφιάτη (Elaphe sauromates) και πολλά άλλα, ενώ υπάρχει και σημαντικός πληθυσμός αμφιβίων όπως ο δενδροβάτραχος (Hyla arborea), ο πρασινόφρυνος (Pseudepidalea viridis), ο πηδοβάτραχος (Rana dalmatica), ο μεγάλος λοφιοφόρος τρίτωνας (Triturus karelinii) κ.ά.

Επίσης, υπάρχουν σημαντικά είδη ιχθυοπανίδας τόσο στα ποτάμια και τις λίμνες, όπως η  θρακική μπριάνα (Barbus cyclolepis), η θρακοβελονίτσα (Cobitis strumicae), ο σύρτης (Chondrostoma vardarense), το θρακοτυλινάρι (Squalius orfeus) και η μουρμουρίτσα (Rhodeus amarus) απειλούμενο είδος που αποθέτει τα αβγά του στα μύδια του γλυκού νερού, όσο και στις λιμνοθάλασσες, όπως ο Ζαχαριάς (Aphanius fasciatus), είδος απειλούμενο σε όλη την Ευρώπη, το αγκαθερό (Gasterosteus gymnurus) και η ταινιοσακοράφα (Sygnathus abaster). 

Αξίζει να αναφερθούν επίσης η θρίτσα (Alosa vistonica), η οποία  αποτελεί κύριο ενδημικό και υπό εξαφάνιση είδος που εντοπίζεται αποκλειστικά στη λίμνη, και η αλάια ή γελάρτσα (Alburnus vistonicus) επίσης ενδημικό είδος των λιμνών Βιστωνίδας και Ισμαρίδας και του ποταμού Φιλιούρη.