Ροδόπη: Ένας χρόνος capital controls

Ιούνιος 2015, η Ελλάδα κοιμάται με μία κυβέρνηση σε διαπραγμάτευση με τους δανειστές της και ξυπνά με ένα δημοψήφισμα. Η ανακοίνωσή του έγινε ξημερώματα του Σαββάτου 27 Ιουνίου 2015. Αργά τη νύχτα της Κυριακής το υπουργικό συμβούλιο αποδέχτηκε την εισήγηση και τα ξημερώματα της Δευτέρας εκδόθηκε πράξη νομοθετικού περιεχομένου με την οποία, η περίοδος από τις 28 Ιουνίου έως τις 6 Ιουλίου, κηρύχθηκε τραπεζική αργία και τέθηκε ημερήσιο όριο αναλήψεων από τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης μετρητών 60 ευρώ. Το μέτρο θεωρήθηκε επιβεβλημένο καθώς αμέσως μετά την ανακοίνωση του δημοψηφίσματος,  χιλιάδες πολίτες στήθηκαν έξω από τα ATM των τραπεζών, προκειμένου να αντλήσουν ό,τι περισσότερο μπορούσαν από τους λογαριασμούς τους. Σήμερα συμπληρώνεται ένας χρόνος από εκείνη την ημέρα και ο "Χ", κάνει αναδρομή στα γεγονότα που σημάδεψαν την σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας και σίγουρα θα απασχολήσουν τους ιστορικούς του μέλλοντος.  

Το ελληνικό δημοψήφισμα του 2015 προκηρύχθηκε στις 28 Ιουνίου του 2015 (ΦΕΚ Α΄ 63) και διεξήχθη στις 5 Ιουλίου του ίδιου έτους. Ως ερώτημα είχε αν πρέπει να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας των τριών θεσμών, Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ε.Ε.), Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (Ε.Κ.Τ.) και Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (Δ.Ν.Τ.) η οποία προτάθηκε στις 25 Ιουνίου 2015 και ως αποτέλεσμα είχε την απόρριψη της πρότασης του σχεδίου συμφωνίας με ποσοστό 61,3%. Αφορμή της πρότασης διεξαγωγής του υπήρξε η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας στις διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και τους δανειστές της έως τα τέλη Ιουνίου του 2015. Το αντικείμενο της διαφωνίας υπήρξε το είδος των οικονομικών μέτρων τα οποία έπρεπε να πάρει η Ελλάδα για την ολοκλήρωση του προηγούμενου προγράμματος οικονομικής διάσωσης έναντι του ελληνικού χρέους και ένα νέο πακέτο διάσωσης. Το δημοψήφισμα ήταν το πρώτο από το 1974 και το μοναδικό στην σύγχρονη ελληνική ιστορία που δεν αφορούσε τη μορφή του πολιτεύματος.
 
ΤΑ ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΟΥ "ΧΡΟΝΟΥ"
"Το δημοψήφισμα διχάζει", "Ελπίζουμε την παραμονή της Ελλάδας στην Ευρώπη και θέλουμε καλύτερη συμφωνία", "Δήμος Κομοτηνής: Στάση πληρωμών εξαιτίας κλειστών τραπεζών", "Ουρές στα ΑΤΜ υπό τη διακριτική παρουσία της αστυνομίας", είναι ορισμένοι από τους τίτλους των ρεπορτάζ και των ειδήσεων που δημοσιεύτηκαν εκείνες τις ημέρες στην εφημερίδα "Ο Χρόνος". Την εβδομάδα από την ανακοίνωση (27/06/2015) έως τη διενέργεια του δημοψηφίσματος (5/7/2015) ο "Χ" κατέγραψε τον αντίκτυπο που είχε στη Ροδόπη το δημοψήφισμα. "Στις 2 τα ξημερώματα του Σαββάτου ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Αλέξης Τσίπρας ενημέρωσε, με διάγγελμά του, τον ελληνικό λαό για τη διενέργεια δημοψηφίσματος. Και επειδή όλα στην Ελλάδα τα κάνουμε με πανικό, τρέξαμε όλοι στις τράπεζες και στα βενζινάδικα. Όσοι ήταν ξύπνιοι την ώρα που απευθύνονταν στο λαό ο πρωθυπουργός, έτρεξαν κυριολεκτικά στους δρόμους. Οι υπόλοιποι αναγκάστηκαν να περιμένουν στις ουρές.

Οι πολίτες έχοντας ως κακό σύμβουλο τον πανικό, σχημάτισαν ουρές στα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης των τραπεζών, ουρές και στα βενζινάδικα. Ο πανικός κυριάρχησε, πολλαπλασίασε την κατανάλωση και ήταν μοιραίο να στεγνώσει η αγορά. Μία αγορά που δεν μπορούσε να ανεφοδιαστεί το πρωί της Δευτέρας, εξαιτίας μίας απίστευτης γκάφας του οικονομικού επιτελείου. Στο κράτος των Αθηνών, όπου προφανώς οι σοφέρ ανεφοδιάζουν τα ρεζερβουάρ των αυτοκινήτων, παρέλειψαν να προβλέψουν έναν τρόπο καταβολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης (ΕΦΚ) καυσίμων, που αποτελεί προϋπόθεση για τους εμπόρους ώστε να ανεφοδιαστούν. Φαινόμενα κερδοσκοπίας στη Ροδόπη δεν παρατηρήθηκαν, αλλά πολλά πρατήρια ανέστειλαν για λίγες ώρες τη λειτουργία τους, απλώς γιατί ξέμειναν. Ουρές παρατηρήθηκαν σε  ορισμένα πρατήρια εντός και εκτός της πόλης Κομοτηνής, καθώς εξαντλήθηκαν τα αποθέματα λόγω της μεγάλης ζήτησης το Σαββατοκύριακο", έγραφε το ρεπορτάζ του Χρόνου, καταγράφοντας παράλληλα ουρές αυτοκινήτων έξω από τα πρατήρια υγρών καυσίμων. 

Το ίδιο σοκαριστικές ήταν οι εικόνες έξω από τα υποκαταστήματα τραπεζών στην Κομοτηνή και φυσικά σε όλη την Ελλάδα. ΑΤΜ που βρίσκονται πέριξ της πλατείας αλλά ακόμα και στην είσοδο της πανεπιστημιούπολης στην Κομοτηνή, άδειασαν από τις πρώτες κιόλας ώρες. Είναι ενδεικτικό ότι το ΑΤΜ της Τράπεζας Πειραιώς στην είσοδο της πανεπιστημιούπολης "στέγνωσε", νωρίς το πρωί του Σαββάτου από ρευστό, λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του δημοψηφίσματος. Το αποτέλεσμα ήταν αρκετοί πολίτες να ξεμείνουν από χρήματα, ενώ κάποιοι άλλοι να έχουν στη διάθεση τους μεγάλα ποσά που είχαν προλάβει να βγάλουν. Ο πανικός κυριάρχησε στην Ελλάδα με αποτέλεσμα να παρακολουθούμε ακόμα και τα ράφια των σούπερ μάρκετ, να αδειάζουν μέσα σε λίγες ώρες, και είδη πρώτης ανάγκης να εκλείπουν από την αγορά, όχι λόγω έλλειψης, αλλά εξαιτίας της μεγάλης κατανάλωσης. 

Παρακολουθώντας τα γεγονότα εκείνης της "μαύρης εβδομάδας" ο Χρόνος κατέγραψε εικόνες με τους πολίτες να περιμένουν έξω από τις τράπεζες με τα κατεβασμένα ρολά και συνταξιούχους να αναρωτιούνται πως αναμένεται να τα βγάλουν πέρα, χωρίς να έχουν ρευστό στη διάθεση τους. Στη διάρκεια της τραπεζικής αργίας οι τράπεζες λειτούργησαν καταστήματα, προκειμένου να πληρωθούν οι συντάξεις σε όσους δεν είχαν κάρτα. Στην Κομοτηνή, όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα το σκηνικό ήταν ίδιο: ηλικιωμένοι να περιμένουν στην ουρά για να εισέλθουν μέσα στα υποκαταστήματα και η αστυνομία να βρίσκεται έξω από κάθε τράπεζα για να επιβάλλει την τάξη. 

Στη Ροδόπη, παραμονές του δημοψηφίσματος, το σκηνικό συμπληρώνουν οι συσκέψεις φορέων και οι συγκεντρώσεις υπέρ του ΝΑΙ και υπέρ του ΟΧΙ. "Συγκέντρωση υπέρ του «ναι» στο δημοψήφισμα, διοργανώνουν φορείς της Ροδόπης σήμερα Πέμπτη 2 Ιουλίου, στις 8:30 το βράδυ, στην κεντρική πλατεία Κομοτηνής. Θα προηγηθεί σύσκεψη στις 12 το μεσημέρι στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Ροδόπης μεταξύ των παραγωγικών, επιστημονικών και πολιτικών φορέων του νομού για το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου. Όλα τα παραπάνω αποφασίστηκαν σε συνάντηση που είχαν οι φορείς, για τον καλύτερο συντονισμό των κινήσεων τους. Τη διοργάνωση είχε η Οργανωτική Επιτροπή φορέων του «Ναι», που συστάθηκε μετά τις τελευταίες εξελίξεις", γράφει το ρεπορτάζ του "Χ" με τίτλο "Η Ροδόπη παίρνει θέση για το δημοψήφισμα". "Ο λόγος στο λαό, η ώρα της Δημοκρατίας", είναι ο τίτλος του ρεπορτάζ που καταγράφει τη συγκέντρωση της επιτροπής, υπέρ του ΟΧΙ στο δημοψήφισμα. 

Η επικράτηση του ΌΧΙ μπορεί να ήταν μεγάλη και εντυπωσιακή αυτό όμως δεν εμπόδισε την κυβέρνηση Τσίπρα να συμφωνήσει με τους δανειστές τους όρους για ένα τρίτο μνημόνιο. Για την ιστορία, σημειώνεται ότι η Ροδόπη έδωσε ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά του ΟΧΙ, στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015. Δεν εγκρίνεται/ΟΧΙ: 63,46 Εγκρίνεται/ΝΑΙ: 36,54, διαμορφώθηκαν τα ποσοστά του δημοψηφίσματος. Το αποτέλεσμα ήταν ένα τρίτο μνημόνιο. 

Ένα χρόνο μετά οι πολίτες έμαθαν να ζουν με τα capital controls και προσάρμοσαν την ζωή τους στα νέα δεδομένα. Σήμερα το ημερήσιο όριο αναλήψεων παραμένει στα 60 ευρώ, με τη διαφορά όμως ότι οι πολίτες μπορούν να κάνουν σωρευτικές αναλήψεις των 420 ευρώ εβδομαδιαίως. Τα capital controls μπήκαν στη ζωή μας πριν ένα χρόνο και είναι άγνωστο πότε θα βγουν. Έναν χρόνο μετά η Ελλάδα ίσως να μην κινδυνεύει με έξοδο από την ΕΕ, όμως οι πολίτες πάντα θα αναρωτιούνται. Που θα βρισκόμασταν εάν ο πρωθυπουργός τους, σέβονταν την ψήφο τους;