Ρημάζει μετά την αποχώρηση των μεταναστών

Άδειες συσκευασίες χλωρίνης, βρώμικα και υγρά στρώματα και κουβέρτες, είναι ό,τι απέμεινε στις αποθήκες της ΕΑΣ στη Βέννα, το κτίριο όπου για πάνω από μία δεκαετία στοιβάζονταν μετανάστες  από κάθε γωνιά του κόσμου. Άνοιξε το 2001 και έκλεισε στα τέλη του 2012, μετά από την επίσκεψη της Ευρωπαίας Επιτρόπου, η οποία σοκαρίστηκε από τις συνθήκες κράτησης. Για όσο λειτούργησε ήταν απόρθητο, αφού ισχυρή αστυνομική δύναμη που είχε αναλάβει τη φύλαξή του απέτρεπε την είσοδο οποιουδήποτε. Τώρα ρημάζει. 

Η επίσκεψη της Ευρωπαίας Επιτρόπου Σεσίλια Μάλμστρομ, το Δεκέμβριο του 2012 στο κέντρο κράτησης της Βέννας σήμανε την αρχή του τέλους για το κέντρο. Οι τριτοκοσμικές συνθήκες που διαπίστωσε η Επίτροπος επέβαλλαν το λουκέτο που δεν άργησε να έρθει. Το κέντρο κράτησης άρχισε να αδειάζει το Δεκέμβριο του ίδιου έτους, ενώ ήδη είχαν μετατραπεί σε κέντρα κράτησης μεταναστών,  οι αστυνομικές σχολές σε Κομοτηνή και Ξάνθη. Στην επίσκεψή της στη Θράκη η Ευρωπαία Επίτροπος είχε κάνει γνωστό ότι «αυτό το συγκεκριμένο μέρος θα κλείσει πολύ σύντομα και στη θέση του θα ανεγερθεί κάτι καινούργιο», προαναγγέλλοντας στην ουσία την άφιξη περισσότερων μεταναστών στην περιοχή μας. Κάνοντας μία περιοδεία στους χώρους τότε τόνισε πως «κανείς δεν μπορεί να είναι ικανοποιημένος όταν μιλάει με αυτούς τους ανθρώπους και ακούει για τις ελπίδες, τα όνειρά τους, τη διαμονή τους εδώ». Οι ανοχές της Ευρώπης και των εντεταλμένων της όσον αφορά στις τριτοκοσμικές συνθήκες κράτησης στο κέντρο της Βέννας εξαντλήθηκαν και με εντολή που δόθηκε από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη ο χώρος έκλεισε οριστικά. 

Το συγκεκριμένο κτίριο που λειτούργησε ως κέντρο κράτησης αλλοδαπών, βρίσκεται στις παρυφές του δημοτικού διαμερίσματος Βέννας του δ¬ήμου Μαρώνειας-Σαπών. Είναι σε οικοδόμημα, το οποίο πριν μετατραπεί σε  χώρο κράτησης το 2001, χρησίμευε ως χώρος αποθήκευσης σιτηρών στις εγκαταστάσεις του Σιδηροδρομικού Σταθμού Βέννας. Η μέγιστη χωρητικότητα του Κέντρου ήταν 214 άτομα. Η μεγάλη πλειοψηφία των κρατουμένων  όταν ακόμα λειτουργούσε, προέρχονταν από το Ιράκ, τη Συρία, το Πακιστάν, ενώ ανάμεσά τους υπήρχαν και αρκετοί αλλοδαποί εθνικοτήτων Παλαιστίνης, Τυνησίας, Αλγερίας, Σομαλίας και Νιγηρίας. Η στέγαση των αλλοδαπών γίνονταν σε έξι μεγάλους θαλάμους με επαρκή φωτισμό και εξαερισμό, στον καθέναν από τους οποίους κρατούνταν περίπου 30 άτομα. Σε κάθε χώρο κράτησης αντιστοιχούσε τουαλέτα και ντουζιέρες, υποτυπώδεις υποδομές που πρόσφεραν μία κάποια ανακούφιση στους κρατουμένους, για τις ανάγκες τους.  Παράλληλα στον κοινό διάδρομο έξω από τους θαλάμους υπήρχαν καρτοκινητά τηλέφωνα, στα οποία είχαν  πρόσβαση οι κρατούμενοι για να συνομιλούν με τους ανθρώπους τους.  Ο  προαυλισμός των κρατουμένων διεξάγονταν  καθημερινά και αυτό ήταν ένα από τα θετικά στοιχεία του κέντρου κράτησης της Ροδόπης. Τα παραπάνω στοιχεία περιλαμβάνονταν σε έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη μετά από αυτοψία κλιμακίου στελεχών της Ανεξάρτητης Αρχής. Κατά το χρονικό διάστημα 18-20 Μαρτίου 2011, η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπων και ο Συνήγορος του Πολίτη πραγματοποίησαν επίσκεψη σε Έβρο και Ροδόπη, προκειμένου να διερευνήσουν τις συνθήκες στους χώρους κράτησης αλλοδαπών, την εφαρμογή της νομοθεσίας ασύλου καθώς και τα επιμέρους θέματα διαχείρισης των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών στα σημεία εισόδου της χώρας.  

Το μικτό κλιμάκιο διαπίστωσε κατά την επίσκεψη του, επάρκεια σε είδη προσωπικής υγιεινής αλλά την απουσία συνεργείου καθαρισμού, «ενώ οι κουβέρτες και τα στρώματα θα έπρεπε να ανανεωθούν, λόγω της πολυετούς φθοράς και του ιδιαίτερα ελλιπούς καθαρισμού τους», έλεγε η έκθεση. Όλα αυτά αποτύπωσε ο φακός του «Χ» σε ένα κτίριο που εγκαταλείφθηκε πριν από δύο χρόνια. Τα στρώματα παραμένουν ακόμα και σήμερα πεταμένα στις γωνιές των θαλάμων που στέγασαν τους λαθρομετανάστες. Η βρωμιά που τα σκεπάζει δίνει μία εικόνα για τις συνθήκες που ήταν αναγκασμένοι να υπομένουν επί μήνες οι μετανάστες. Το ίδιο αποτρόπαια είναι η εικόνα των χώρων προσωπικής υγιεινής. Με κουβέρτες φαίνεται πως χωρίζονταν τα ντους και υποτυπώδεις ήταν και οι υπόλοιπες υποδομές. 

Εκείνη την εποχή απέμειναν να θυμίζουν στους περαστικούς οι γραμμένοι τοίχοι και η βρωμιά σε κάθε γωνιά των θαλάμων. Το κτίριο αφότου άδειασε, εγκαταλείφθηκε από την Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Ροδόπης, ενώ  για όσο διάστημα χρησίμευσε ως κέντρο κράτησης η ΕΑΣ λάμβανε μηνιαίο μίσθωμα. Τώρα δεν μπορεί να το διαχειριστεί καθώς κατέρρευσε και η ίδια.