Πόσοι είναι οι παράτυποι μετανάστες που εισέρχονται στη χώρα μας;

Έχει αναρωτηθεί κανείς πόσοι είναι τελικά οι μετανάστες που εισέρχονται στη χώρα μας, από ποια κράτη προέρχονται και που πηγαίνουν; Που είναι εκείνη η κρατική αρχή για να παρουσιάσει επίσημα στοιχεία για την εισροή μεταναστών, με εξαιρέσεις τις αναφορές που γίνονται για τις συλλήψεις ή τους θανάτους των μεταναστών σε ναυάγια ή ατυχήματα; Τα κρίσιμα αυτά ερωτήματα θα θέσει ο Ιωάννης Κτιστάκις, επίκουρος καθηγητής πανεπιστημίων Θράκης και Βοσπόρου, συμμετέχοντας σε επιστημονική εκδήλωση του ιδρύματος Καλλιόπης Κούφα με θέμα «Μετανάστευση και Δίκαιο: Εθνικές και Διεθνείς Διαστάσεις», ένα θέμα ακανθώδες μα πάνω από όλα θέμα ανθρωπιάς και πολιτισμού. 

Το Ίδρυμα Καλλιόπης Κούφα, θεσμικός και μη πανεπιστημιακός πυλώνας υποστήριξης, προαγωγής και καλλιέργειας της επιστημονικής έρευνας στο πεδίο του Διεθνούς Δικαίου και Δικαίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα, με προσήλωση στην πρωτεύουσα σημασία του διεπιστημονικού διαλόγου αλλά και συναίσθηση της αναγκαιότητας του μελετητή κι εφαρμοστή του δικαίου να παραμένει προσγειωμένος στις τρέχουσες, κάποτε δε και επιτακτικές, ανάγκες του σύγχρονου εθνικού και διεθνούς βίου, επέλεξε να αφιερώσει την τέταρτη κατά σειρά εκδήλωσή του στο εξαιρετικά ακανθώδες, αλλά πάντοτε επίκαιρο, ζήτημα της μετανάστευσης. Επιδιώκοντας τη συμμετοχή καταξιωμένων εκπροσώπων της εν γένει νομικής επιστήμης, το Ίδρυμα, ιστάμενο πάντοτε στο ύψος των καιρών, εγγυάται σε όσους θα παρακολουθήσουν τους κύκλους εισηγήσεων της ημερίδας υψηλού επιπέδου επιστημονική ενημέρωση, σε ένα ευρύτατο φάσμα του νομικού επιστητού (από προσεγγίσεις Διεθνούς και Ενωσιακού Δικαίου έως αναλύσεις υπό το πρίσμα του Δημοσίου και Ποινικού Δικαίου), πάντοτε αναφορικά με το κρίσιμο ζήτημα της μετανάστευσης. 

Μέσα από ένα θεσμικό forum αυτού του κύρους και υπό τις εργώδεις προσπάθειες του ανθρωπίνου δυναμικού του Ιδρύματος η νέα αυτή εκδήλωση παρέχει πολλαπλά σημεία προβληματισμού και επιστημονικής τριβής, όπως τα ζητήματα που εστιάζουν στον ρυθμιστικό ρόλο του Διεθνούς Δικαίου αλλά και των ενωσιακών πολιτικών περί μετανάστευσης, λαμβάνοντας -ασφαλώς- πρόνοια προκειμένου θέματα με αυξημένο ενδιαφέρον για τον νομικό της πράξης, όπως το φάσμα ρυθμίσεων του Νέου Μεταναστευτικού Κώδικα ή η προβληματική περί της διαπλοκής των μέσων του ποινικού οπλοστασίου με την νέα εθνική μεταναστευτική πολιτική, να μην λείψουν από την ατζέντα.

Κράτηση παράτυπων μεταναστών, είναι το θέμα της εισήγησης που θα αναπτύξει στο συνέδριο ο κ. Κτιστάκης, ο οποίος με αφορμή την παρουσία του αυτή, φιλοξενήθηκε στο «Χ», για να παρουσιάσει την επιστημονική του προσέγγιση επί του συγκεκριμένου ζητήματος. Ο όρος παράτυποι μετανάστες είναι ο όρος που χρησιμοποιούν όλοι οι Ευρωπαϊκοί οργανισμοί σε αντιδιαστολή με τον αναξιοπρεπή όρο λαθρομετανάστες. Ο όρος λαθρομετανάστες, όπως επισήμανε ο επίκουρος καθηγητής, «είναι όρος ξενοφοβικός και ρατσιστικός, ο όρος που χρησιμοποιεί η νομική επιστήμη είναι παράτυποι μετανάστες. Άλλωστε οι άνθρωπο αυτοί δεν έρχονται στη χώρα μας για να κάνουν τις διακοπές τους, έρχονται από κάποια ανάγκη και μία τέτοια ανάγκη είχαν και οι Έλληνες που μετανάστευσαν τις δεκαετίες του ‘50 και ?60 προς την Αμερική και νωρίτερα, αλλά και προς τη Γερμανία». Η μετανάστευση, κατά τον ίδιον, είναι ευρωπαϊκό ζήτημα, ειδικότερα όμως στη χώρα μας το πρόβλημα ξεκινάει από την ίδια τη θεώρηση της αντιμετώπισης των ανθρώπων αυτών. Η Ελλάδα, όπως σημειώνει ο κ. Κτιστάκης, «θεωρεί ότι θα πρέπει να τους υψώνει τείχη και να χρησιμοποιεί μεθόδους ανάσχεσης του μεταναστευτικού κύματος. Αυτό είναι αναποτελεσματικό και αυτό μπορούμε σήμερα να το αντιληφθούμε όλοι. Αυτή την ευρωπαϊκή θεώρηση, την οποία οι Έλληνες, μη έχοντας τη διάθεση και την έμπνευση να κάνουν κάτι, την υιοθετούν χωρίς να έχουν κάποιο ελληνικό σχέδιο που να εκπονήθηκε στην Αθήνα με σοβαρότητα και έμπνευση. Στο μεταναστευτικό μας λένε ότι πρέπει να ενισχύσουμε την Frontex και θα λυθεί το ζήτημα. Επιπλέον υπογράψαμε και το περίφημο Δουβλίνο ΙΙ, μία συνθήκη την οποία την δεχτήκαμε και δεν μας την επέβαλλαν». 

Η αντιμετώπιση του μεταναστευτικού ζητήματος στη χώρα μας, σύμφωνα με τον Ι. Κτιστάκη, πρέπει να ξεκινήσει από κάτι πολύ απλό, την καταγραφή των παράτυπων μεταναστών, πόσοι εισέρχονται στο ελληνικό έδαφος, ποιοι είναι, από πού έρχονται και που πηγαίνουν. «Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορούν να καταγραφούν οι μετανάστες, ενώ σήμερα δεν καταγράφουμε αν από τα σύνορα πέρασαν δύο άνδρες, μία γυναίκα, ένα παιδί. 

Όλα αυτά μπορούν να καταγραφούνε με τους μεταφραστές ώστε να μπορεί να καταλάβει κανείς από πού έρχεται ο καθένας. Για όλα αυτά χρειάζεται ένα κονδύλι κατά προτεραιότητα, ώστε με την υποδοχή να γίνεται και η πρώτη καταγραφή. Μέχρι σήμερα δεν έχω δει καμία σοβαρή κρατική ανακοίνωση που να λέει ότι υπάρχουν στα κέντρα κράτησης τόσοι ξένοι παράτυποι. Αν δεν υπάρχουν αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να πάει κανείς στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να διαπραγματευτεί, δε μπορεί με ένα κατά προσέγγιση νούμερο και αν δεν ξέρει την προέλευση, το ίδιο πάθαμε και με την κρίση δεν μετρούσαμε τα νούμερα». 

Ταυτόχρονα, όπως επισημαίνει ο κ. Κτιστάκης, «πρέπει να γίνει καταγραφή και που πάνε οι μετανάστες, που είναι οι συγγενείς τους, μόνο τότε μπορεί να γίνει ίση κατανομή των μεταναστών μεταξύ των κρατών της Ε.Ε. και αν δεν τους δέχεται η χώρα που θέλουν να πάνε τότε με ευρωπαϊκά κονδύλια θα επιστρέφονται στη χώρα προέλευσης. Επιπλέον όσο ακόμα δε γίνεται αυτή η καταγραφή, δε μπορείς να πιέσεις τρίτες χώρες ούτε να ξέρεις ποια χώρα θα πιέσεις για τα χαρτιά των μεταναστών. Για παράδειγμα η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να πιέσει το Μπαγκλαντές να συνεργαστεί όσον αφορά τα χαρτιά των παράτυπων μεταναστών που έρχονται από τη χώρα της, εφόσον γνωρίζουμε πόσοι είναι αυτοί». 

Είναι κυριαρχικό δικαίωμα κάθε κράτους να επιλέγει ποιους θέλει στην επικράτειά του, τονίζει με έμφαση ο επίκουρος καθηγητής του ΔΠΘ και σημειώνει «τους απελπισμένους δε θα τους εγκαταλείπει στα σύνορα δεν έχει αυτό το δικαίωμα αλλά θα πρέπει να τους περιθάλπει για τις άμεσες ανάγκες και στη συνέχεια να τους επιστρέφει στη χώρα τους, αλλά αυτό πρέπει να γίνει με όρους δικαιωμάτων του ανθρώπου. Τα πάντα όμως ξεκινάνε από το μέτρημα και την αξιολόγηση του μεταναστευτικού κύματος ανά έτος ή ανά εξάμηνο ανάλογα με το πώς αυτό εμφανίζεται». Ακόμα και οι τοπικές κοινωνίες έχουν λόγο στο μεταναστευτικό ζήτημα, όχι λόγο διώκτη, αλλά λόγο πολιτικό να επέμβουν και να προτείνουν λύσεις ανθρωπιστικές λύσεις σύμφωνες με την παράδοση του νομικού μας πολιτισμού και την ευρωπαϊκή παράδοση. 

Η εκδήλωση, στην οποία συμμετέχει ως εισηγητής ο κ. Κτιστάκης, θα λάβει χώρα την Τετάρτη 28 Μαΐου 2014 και ώρα 10:00 στο Συνεδριακό Κέντρο Τράπεζας Πειραιώς, Κατούνη 12-14, 3ος όροφος (Λαδάδικα), Θεσσαλονίκη, ενώ οι εγγραφές για τις βεβαιώσεις παρακολούθησης θα αρχίσουν στις 9:30. Σε αυτήν θα αναπτυχθούν θεματικές όπως ο ρυθμιστικός ρόλος του διεθνούς δικαίου στη μετανάστευση, Ευρωπαϊκή Πολιτική Μετανάστευσης: Μετά το Πρόγραμμα της Στοκχόλμης τι; Τάσεις και αντιθέσεις, Εθελούσιες επιστροφές: Τα προγράμματα που υλοποιεί ο ΔΟΜ στην Ελλάδα, Διαβάζοντας ανάμεσα στις γραμμές του νέου κώδικα μετανάστευσης: Η ένταξη και η ιθαγένεια της δεύτερης γενιάς, Η έννοια του έθνους στη νομολογία του ΣτΕ για την απονομή ιθαγένειας στους μετανάστες δεύτερης γενιάς, Βασικές ποινικές υποστάσεις συνδρομής στην παράνομη μετανάστευση που πραγματώνονται από μεταφορείς, Διακεκριμένες μορφές υποβοήθησης της παράνομης μετανάστευσης από μεταφορείς: προκλήσεις για το σεβασμό της αρχής της αναλογικότητας, Από το Ν 3386/2005 στον “Κώδικα Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης”: Η εμμονή στη συμβολική ποινική καταστολή και οι χαμένες ευκαιρίες του νομοθέτη και της νομολογίας για τη δικαιοκρατική οριοθέτησή της, Η αναχώρηση από το ευρωπαϊκό έδαφος των μη νομίμως διαμενόντων μεταναστών: επισκόπηση των επιλογών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κατευθύνσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Η αναβάθμιση της επιχειρησιακής δράσης της FRONTEX στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης και οι προκλήσεις για το διεθνές δίκαιο.

Δήμητρα Συμεωνίδου