Πάω στον?ΟΑΕΔ: Ο τεχνίτης, η φυσικοθεραπεύτρια και η χημικός

Βαθιά συναισθήματα απογοήτευσης βιώνει ένας άνθρωπος που χάνει τη δουλειά του. Όσο απότομα γίνεται αυτή η αλλαγή στη ζωή του, τόσο έντονα τη βιώνει. Ειδικά δε, όταν οι υποχρεώσεις είναι αυξημένες και η ηλικία περασμένη. «Τι θα κάνω τώρα; Αλλάζει η ζωή μου ξαφνικά! Πως θα βρω δουλειά;» είναι οι σκέψεις που κυριαρχούν στο μυαλό του ανθρώπου, ο οποίος ξαφνικά συνειδητοποιεί πως η καθημερινή ρουτίνα, δεν είναι τίποτα μπροστά στον εφιάλτη της ανεργίας. 

Ανεργία είναι η κατάσταση ενός ατόμου, που, ενώ είναι ικανό, πρόθυμο και διαθέσιμο να απασχοληθεί, δε δύναται να βρει εργασία. Αυτή είναι η ετυμολογία της λέξης που όλοι τρέμουμε στις μέρες μας. Δυστυχώς όμως πολλοί βιώνουν την κατάσταση αυτή και αναπτύσσουν πολλές και σοβαρές ψυχικές ασθένειες. Είναι αποκαλυπτικά όσα σημειώνει στο άρθρο του, ο Δημήτρης Σεφεριάδης ψυχολόγος – ψυχοθεραπευτής του κέντρου Ψυχολογίας και Ψυχοθεραπείας αναλύοντας την ψυχολογία των ανέργων. Πολλές φορές ο άνεργος μαζί με την εργασία του, χάνει και την αυτοεκτίμησή του, τονίζει ο κ. Σεφεριάδης και επισημαίνει ότι «η εργασία είναι ένα αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητάς μας. 

Ο άνεργος δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος που έχει χάσει τη δουλειά του ή δεν έχει βρει εργασία. Είναι ένας άνθρωπος ουσιαστικά χωρίς ταυτότητα. Μαζί με την εργασία χάνεται το δικαίωμα στην επιβίωση και ταυτόχρονα χάνονται και ο αυτοσεβασμός, η αυτοεκτίμηση και η αξιοπρέπεια», τονίζει και προσθέτει: «το άτομο, ? και αυτό έχει αποδειχτεί από έρευνες ? μέσα από το επάγγελμά του κατοχυρώνει την ύπαρξή του. Λογικό είναι λοιπόν η ανεργία να επιφέρει σημαντικές ψυχικές αλλαγές, αλλά και ψυχικές διαταραχές».  Οπωσδήποτε οι μεγαλύτερες ψυχικές επιπτώσεις ? όπως διευκρινίζει ο κ. Σεφεριάδης ? αφορούν στους μακροχρόνια ανέργους και τους νέους, οι οποίοι βλέπουν μπροστά τους οι προσδοκίες και οι επενδύσεις για το μέλλον τους να ματαιώνονται. 

«Είναι γνωστό ότι η φτώχεια και η έλλειψη δυνατότητας επιβίωσης οδηγούν στη βία, στην παραπτωματικότητα και την επιθετική συμπεριφορά. Αυτό αφορά μια κατηγορία ανθρώπων που αμύνονται ψυχικά, προβάλλοντας προς την κοινωνία, και θεωρούν υπαίτιους τους άλλους ή την πολιτεία. Ένα άλλο μέρος του πληθυσμού των ανέργων οδηγείται σταδιακά σε κατάθλιψη, πένθος, σε αισθήματα απαξίωσης για τον εαυτό του. Αυτοί οι άνθρωποι θεωρούν υπαίτιο της κατάστασής τους τον εαυτό τους. Έτσι εξηγείται γιατί πολλοί μακροχρόνια άνεργοι μετά από ένα διάστημα αναζήτησης κάποια στιγμή σταματούν να ψάχνουν για εργασία. Έχουν βουλιάξει κυριολεκτικά στην κατάθλιψη και έχουν δημιουργήσει μια εικόνα για τον εαυτό τους ανεπάρκειας και αναξιότητας», δηλώνει.  Έρευνες που έχουν γίνει στο εξωτερικό, σε μακροχρόνια ανέργους, δείχνουν πως σε ένα μεγάλο μέρος των ανθρώπων αυτών τα συμπτώματα και οι ψυχικές αλλαγές είναι παρόμοιες με τα αρνητικά συμπτώματα της σχιζοφρένειας: «που είναι απάθεια, έλλειψη θέλησης και κινήτρου, έλλειψη ευχαρίστησης και ικανοποίησης, άρνηση της πραγματικότητας, απομόνωση και καταθλιπτική διάθεση. Επίσης πολλοί από τους ανέργους καταλήγουν στη χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών, με αποτέλεσμα την αλλαγή στη συμπεριφορά τους, μια αλλαγή που επηρεάζει άμεσα τις σχέσεις τους, την λειτουργικότητά τους και γενικότερα τον κοινωνικό ιστό. 

Ένα άλλο ψυχικό σύμπτωμα της ανεργίας είναι η συνεχιζόμενη κατάσταση έντονου στρες που έχει σαν αποτέλεσμα βαριές σωματικές ασθένειες, όπως τα καρδιαγγειακά προβλήματα.  Αποτέλεσμα της ανεργίας μπορεί να είναι και οι αυτοκαταστροφικές τάσεις, όπως η ατυχηματοθηρία και οι απόπειρες αυτοκτονίας. Στην Ελλάδα, λόγω των ισχυρών δεσμών μεταξύ των μελών της οικογένειας, πολλοί άνεργοι βρίσκουν μια σχετική βοήθεια και ισορροπία. Η βοήθεια αυτή είναι οικονομική, αλλά κυρίως συναισθηματική, με αποτέλεσμα εδώ να έχουμε μειωμένο αριθμό αυτοκτονιών λόγω ανεργίας. Τα υπόλοιπα συμπτώματα όμως παραμένουν ή υποβόσκουν».  Σε μια άλλη κατηγορία ανθρώπων ? σύμφωνα με τον ίδιο ? οι οποίοι ημιαπασχολούνται ή εργάζονται περιστασιακά ή είναι χαμηλόμισθοι ? ιδίως αν έχουν επενδύσει χρόνο και χρήματα για σπουδές ? παρατηρούνται παρόμοια συμπτώματα, αλλά με εντονότερη την επιθετική συμπεριφορά. Συνήθως με την εύρεση εργασίας όλα τα παραπάνω συμπτώματα, σταδιακά, υποχωρούν. Σε ένα μικρό ποσοστό ατόμων, όμως, παραμένουν και γίνονται ένα με τη δομή του χαρακτήρα του, την ψυχοσύνθεσή του και επηρεάζουν πια το άτομο σε όλη του τη ζωή. 

Η ανεργία στην Ελλάδα είναι υπόθεση όλων, του πτυχιούχου, το ανειδίκευτου εργάτη, του μεσήλικα τεχνίτη, του νέου με τα πολλά πτυχία και μεταπτυχιακά.  Άνθρωπος για όλες τις δουλειές είναι ο Αλή Αλή και όμως είναι άνεργος. Ο συμπολίτης μας μόλις χθες παρέλαβε την απόφαση του ΟΑΕΔ που τον κατατάσσει επίσημα στη λίστα των επιδοτούμενων ανέργων. Θα λαμβάνει το ποσό των 396 ευρώ για 5 μήνες! Δεν είναι πολλά, αλλά για μερικούς μήνες θα καλύψουν έστω τις βασικές του ανάγκες. Από εκεί και πέρα ξεκινά ο αγώνας για την επιβίωση. Ο κ. Αλή είναι τεχνίτης οικοδόμος. Εργάζεται σε αυτό το χώρο από τότε που θυμάται τον εαυτό του και η επιχείρηση που τον απέλυσε πρόσφατα, τον απασχολούσε επί 18 χρόνια. Ο «Χ» τον συνάντησε έξω από τον ΟΑΕΔ της Κομοτηνής, το «ναό» των ανέργων. Λίγα λεπτά πριν έβαλε και τις τελευταίες υπογραφές στα έγγραφα που του υπέδειξαν οι υπάλληλοι του Οργανισμού, προκειμένου να αρχίσει να λαμβάνει το επίδομα που δικαιούται. «Είμαι μάστορας, δούλευα 18 χρόνια σε εργολάβο», είπε ο κ. Αλή. Η εργασία του είναι εποχιακή, εργάζεται περίπου 8 μήνες το χρόνο, απολύεται και επαναπροσλαμβάνεται. Μία μόνιμη δουλειά, όλους τους μήνες του χρόνου ζητά και ο κ. Αλή αλλά είναι αδύνατο να βρεθεί όπως λέει. «Ψάχνω αλλά δε μπορώ να βρω, είμαι 51 ετών. Είμαι μάστορας ξέρω να κάνω τα πάντα σχεδόν, αλλά», σχολίασε. Ο κ. Αλή είναι πατέρας δύο παιδιών που έχουν φτιάξει τις δικές τους οικογένειες. Είναι πολύ μικρός για σύνταξη, πολύ μεγάλος για δουλειά, αλλά πρέπει να ζήσει. Το πώς θα το κάνει αυτό, χωρίς δουλειά είναι ένα γρίφος χωρίς λύση. 

Μητέρα δύο ανήλικων παιδιών είναι η Κωνσταντίνα Παπαδοπούλου. Μετακόμισε πριν από δύο μήνες στην Κομοτηνή, λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων του συζύγου της και παρά το πτυχίο της, είναι άνεργη. Στις Σέρρες διέμενε και εργάζονταν η κ. Παπαδοπούλου. Είναι φυσικοθεραπεύτρια που όμως τα τελευταία χρόνια εργάζονταν ως υπάλληλος σε εταιρία ανακύκλωσης, αφού δεν μπορούσε να απορροφηθεί στον τομέα της. Πρόσφατα έχασε τη δουλειά της και άρχισε μόλις να λαμβάνει το επίδομα ανεργίας και παράλληλα με την προσαρμογή της στους ρυθμούς της Κομοτηνής, θα αρχίσει να ψάχνει για εργασία. «Είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα, ειδικά για εμάς τις γυναίκες που έχουμε και παιδιά. Δεν μας παίρνουν τόσο εύκολα στη δουλειά γιατί παίρνουμε επιδόματα, άδειες. Αυτό το είδα και στις Σέρρες, ήταν δύσκολα», είπε. Παρά τις υποχρεώσεις της στο σπίτι, ως μητέρα και σύζυγος επιθυμεί να εργαστεί. Που όμως; Ο ιδιωτικός τομέας δεν έχει προσφορά  και στο δημόσιο η κατάσταση είναι χειρότερη. «Εργάστηκα και στο δημόσιο με το πρόγραμμα stage, αλλά και στο δημόσιο τομέα είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα», σχολίασε η νεαρή μητέρα, αισιοδοξώντας για το μέλλον.

Όνειρα να εργαστεί σε κάποια από τα εργοστάσια της βιομηχανικής περιοχής έκανε ως φοιτήτρια η Βάγια Λουκά. Έχει πτυχίο χημικού και φαντάζονταν πως αυτό θα αποτελούσε το εισιτήριο για την αγορά εργασίας, γρήγορα όμως διαψεύστηκε. «Τα πράγματα δεν είναι όπως παλιά», σχολίασε μιλώντας στο «Χ». Γι’ αυτό σήμερα η κ. Λουκά εργάζεται ως ωρομίσθια στο ΙΕΚ ΟΑΕΔ της Κομοτηνής. «Από φέτος επιτρέπονται ευτυχώς 20 ώρες την εβδομάδα, ενώ μέχρι πέρσι 10 ώρες το πολύ την εβδομάδα. Φέτος έχω περισσότερες ώρες και κάτι γίνεται», είπε. Μία σταθερή θέση εργασίας είναι το όνειρο της ίδιας, όπως και χιλιάδων ανέργων. «Εγώ είχα άλλα όνειρα όταν τελείωσα τη σχολή, ήθελα να δουλέψω σε εργοστάσια, τελείωσα τομέα βιομηχανίας-τεχνολογίας, όμως με το που τελείωσα έμαθα ότι στα εργοστάσια δεν υπάρχει ελπίδα. Έτσι όταν πήρα το πτυχίο μου, άρχισα να δουλεύω σε φροντιστήριο». 

Με δουλειές που δεν προσφέρουν σταθερότητα και ασφάλεια προσπαθεί να τα βγάλει πέρα η κ. Λουκά και δηλώνει πως είναι από τους τυχερούς, «εγώ δόξα στο Θεό, σε σχέση με αυτά που ακούω, πάντα κάτι είχα, μία δουλειά, απλώς δεν ήταν αυτό το μόνιμο. Φέτος δουλεύεις, αλλά του χρόνου δεν ξέρεις που θα είσαι». Η ανεργία για την Βάγια Λουκά θα αρχίσει με το κλείσιμο των σχολείων. Από εκεί και πέρα ξεκινάει η αγωνία και ο αγώνας για μία νέα θέση. 

Στο 26% αυξήθηκε η ανεργία στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο από 25,9% που ήταν τον Νοέμβριο, παραμένοντας η υψηλότερη στην Ε.Ε., σύμφωνα με τα στοιχεία της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας Eurostat  που δόθηκαν πριν από μερικές ημέρες στη δημοσιότητα. Ο αριθμός των ανέργων στην Ελλάδα ανήλθε τον Δεκέμβριο στα 1,23 εκατομμύρια. Το ποσοστό ανεργίας στους άνδρες διαμορφώθηκε στο 23,4%, στις γυναίκες στο 29,3% και στους νέους κάτω των 25 ετών στο 51,2%. Στην Ελλάδα, η αντιπολίτευση έγινε κυβέρνηση, και η κυβέρνηση αντιπολίτευση. Οι τροικανοί έγιναν θεσμοί, αλλά  οι άνεργοι συνεχίζουν να ανεβαίνουν τον Γολγοθά τους. Έως την Ανάσταση λοιπόν…!