Παιδιά στα σχολεία και όχι επαίτες

Η αφορμή δόθηκε από μία παρατήρηση που διατύπωσε πρόσφατα η εισαγγελέας Πρωτοδικών Ροδόπης Κωνσταντία Μελισσάρη για την παρουσία πολλών παιδιών να επαιτούν στους δρόμους της Κομοτηνής. Ο λόγος της επιβεβαιώθηκε όταν στα φανάρια της οδού Κοσμίου, σύνηθες στέκι για ζητιάνους, μία παρέα έξι παιδιών, αγόρια και κορίτσια, όλα ανήλικα, ζητούν χρήματα από τους οδηγούς, προσεγγίζουν τα οχήματα και τείνουν το χέρι τους μήπως τους δοθεί κάτι. Παιδιά ρομά σε μία καθημερινότητα που στην Κομοτηνή δείχνουμε να την έχουμε συνηθίσει, άλλωστε την προσπερνάμε τόσο εύκολα, είτε δίνοντας κάποια ψιλά είτε αδιαφορώντας. Οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουν τα παιδιά ρομά που ζητιανεύουν, πόσοι όμως από εμάς γνωρίζουν τα παιδιά ρομά που πάνε στο σχολείο και πόσοι περισσότεροι από εμάς αναρωτηθήκαμε γιατί δεν πάνε στο σχολείο; 

Η απάντηση μου δόθηκε πρόσφατα στο 12ο δημοτικό σχολείο Κομοτηνής, ένα σχολείο που δημιουργήθηκε για να εξυπηρετήσει τις εκπαιδευτικές ανάγκες παιδιών ρομά, τα οποία στις μέρες μας είναι ανεπιθύμητα σε άλλα δημοτικά σχολεία της πόλης. Είναι το σχολείο εκείνο που συγκεντρώνει μικρά παιδιά από το Αλάν Κογιού και το Ανάχωμα και επιδιώκει να μεταλαμπαδεύσει τις γνώσεις εκείνες, που θα τα κάνει να πάνε ένα βήμα παραπέρα. Αυτό τουλάχιστον επιδιώκει, χωρίς πάντα αυτό το έργο να είναι εύκολο. Αντίθετα είναι δύσκολο και δεν υπάρχει βοήθεια, τις περισσότερες φορές, ούτε από τις ίδιες τις οικογένειες των παιδιών, με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται μία στρεβλή κατάσταση, που οδηγεί τους ανήλικους στην επαιτεία και μεγαλώνοντας για κάποιους και στην εγκληματικότητα. Το έχουμε δει άλλωστε πολλές φορές να συμβαίνει, έχει καταγραφεί στα αστυνομικά δελτία και στις δικαστικές αίθουσες.

Στο 12ο δημοτικό σχολείο Κομοτηνής προσπαθούν να αναστρέψουν αυτήν την κατάσταση και το πράττουν τόσο μέσα στις σχολικές αίθουσες, όσο και μέσω υλοποίησης προγραμμάτων που ευνοούν την ομαλότερη κοινωνική ένταξη των παιδιών. Σήμερα στο σχολείο αυτό φοιτούν 110 παιδιά, αλλά διαπιστώνεται μεγάλο ποσοστό σχολικής διαρροής, το οποίο οι εκπαιδευτικοί του σχολείου προσπαθούν να ανακόψουν σε συνεργασία με κοινωνικούς λειτουργούς και άλλους ειδικούς επιστήμονες. Η εκπαίδευση στο σχολείο αυτό δεν γίνεται μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου, γίνεται στην αυλή όταν όλοι μαζί, μαθητές και εκπαιδευτικοί συνεργάζονται στην ανακύκλωση, γίνεται ακόμα και σε χώρους υγιεινής, εκεί όπου τα παιδιά μαθαίνουν για τη σωστή χρήση τους, το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών και την τήρηση κανόνων υγιεινής, που ίσως να μην έμαθαν από το σπίτι τους. Προγράμματα ψυχικής υγείας, εμβολιασμοί, σίτιση, ήταν τα στοιχεία εκείνα που συνέβαλαν ώστε το σχολείο να αποτελέσει πόλο έλξης για παιδιά ρομά, κυρίως τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του. 

Η πραγματικότητα όμως μετά το δημοτικό σχολείο αλλάζει άρδην. Κι αυτό θα το καταλάβει κάποιος αν σκεφτεί κάτι πολύ απλό, το πόσα παιδιά – ρομά φοιτούν στα γυμνάσια και λύκεια της Κομοτηνής. Πόσοι από εμάς είχαμε συμμαθητές ρομά; Έχουν τα παιδιά μας στις τάξεις τους συμμαθητές ρομά; Τελικά είναι αυτά τα παιδιά καλοδεχούμενα στις σχολικές αίθουσες; Η πράξη έχει δείξει πως δεν είναι. Γι’ αυτό το 12ο δημοτικό σχολείο Κομοτηνής ετοιμάζει σε συνεργασία με το Συνήγορο του Παιδιού ένα νέο πρόγραμμα, ένταξης των παιδιών που τελειώνουν το δημοτικό σχολείο στο γυμνάσιο. Πολύ μικρός αριθμός παιδιών έως και μηδενικός, θα τελειώσει το γυμνάσιο. Εκεί άλλωστε συναντούν ένα τείχος, γιατί είναι εντελώς διαφορετικές οι συνθήκες. 

Το γνωστικό επίπεδο των παιδιών είναι πολύ χαμηλό, οπότε απογοητεύονται πλήρως και εγκαταλείπουν. Σε κάθε περίπτωση ακόμα και οι συνθήκες ζωής των παιδιών ρομά είναι διαφορετικές, αφού είναι ενδεικτικό ότι τα κορίτσια παντρεύονται πολύ νωρίς και τα αγόρια μπαίνουν από μικρά στην εργασία. Το πρόγραμμα ψυχικής υγείας που θα υλοποιηθεί στο 12ο δημοτικό σχολείο θα επεκταθεί φέτος και στα παιδιά της έκτης τάξης, οπότε θα επιδιωχθούν περισσότερες επισκέψεις στο γυμνάσιο, ώστε να επιτευχθεί όσο το δυνατόν ο καλύτερος εγκλιματισμός των παιδιών στις απαιτήσεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Παιδιά επαίτες ή παιδιά στα σχολεία; Αυτό είναι το ερώτημα που πρέπει να απασχολήσει και σε αυτό ευθύνη έχουμε όλοι μας. Ως πολίτες, όταν απλά συναντούμε παιδιά επαίτες και τα προσπερνούμε, ως γονείς, όταν διαμαρτυρόμαστε γιατί δε θέλουμε παιδιά ρομά να φοιτούν στην ίδια τάξη με τα παιδιά μας, ως συμμαθητές, όταν λειτουργούμε ρατσιστικά σε βάρος των ρομά συμμαθητών μας, ως εκπαιδευτικοί, όταν επιπλήττουμε τα παιδιά ρομά γιατί δεν ξέρουν το μάθημά τους όσο τα άλλα παιδιά. 

Από την εισαγγελία Πρωτοδικών Ροδόπης περιμένουμε να κάνει πράξη την εντολή που έδωσε στις αστυνομικές και λοιπές αρχές να καταγραφούν τα παιδιά που επαιτούν, προκειμένου να υπάρχει μία χαρτογράφηση των αναγκών τους για να γίνουν οι απαραίτητες παρεμβάσεις για την επίλυση των προβλημάτων τους. 

Παιδιά στα σχολεία και όχι παιδιά επαίτες είναι καθήκον όλης της κοινωνίας και αν δεν κινητοποιηθούμε γρήγορα, η συνέχεια σε συνθήκες κρίσης θα είναι σίγουρα χειρότερη…