Όταν η Θράκη παράγει έρευνα και καινοτομία

Μπορεί ένα ακριτικό πανεπιστήμιο να ερευνά τρόφιμα με ευεργετικές επιδράσεις, τρόφιμα τα οποία στο εργαστήριο έδειξαν ότι «παγώνουν» τον καρκίνο; Μπορεί βιομηχανίες της Κομοτηνής να παρακολουθούν τους αέριους ρύπους που εκπέμπουν και μάλιστα με συστήματα που έχουν αναπτύξει οι ίδιες; Όταν υπάρχει η τεχνογνωσία και το όραμα, μπορούν. Όταν σε όλο αυτό προσθέσουμε και τα κονδύλια, τότε το αποτέλεσμα μπορεί να μας εντυπωσιάσει όλους.  

Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος ΔΠΘ, τμήμα Μοριακής Βιολογίας, Μύλοι Θράκης ΑΕ, Πρίσμα Ηλεκτρονικά ΑΒΕΕ, Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά. Οι εκπρόσωποι των παραπάνω φορέων κλήθηκαν να καταθέσουν την εμπειρία τους σε ημερίδα που αφορούσε στην χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας στη χώρα μας. Την ημερίδα διοργάνωσε το πρωί της Παρασκευής στην αίθουσα εκδηλώσεων του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας στην Κομοτηνή, η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής Δράσεων Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΕΥΔΕ ΕΤΑΚ). Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των δράσεων πληροφόρησης και δημοσιότητας για την περίοδο 2014 – 2015, με κύριους ομιλητές εκπροσώπους της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης και Εφαρμογής Δράσεων Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας, της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας, καθώς και εκπροσώπους φορέων από την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, οι οποίοι παρουσίασαν συγκεκριμένα έργα που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013 στους τομείς της έρευνας, τεχνολογίας και καινοτομίας. 

Η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής Δράσεων στους τομείς της Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΕΥΔΕ -ΕΤΑΚ)  αποτελεί ανεξάρτητη και αυτοτελή υπηρεσία, η οποία υπάγεται στον Γενικό Γραμματέα Έρευνας & Τεχνολογίας. Συστάθηκε το 2008 και έχει ως κύρια αποστολή την εφαρμογή και τη διαχείριση των δράσεων του υπουργείου Παιδείας. Αποτελεί μία ευέλικτη δομή που στελεχώνεται από προσωπικό με μεγάλη εξειδίκευση και εμπειρία στους τομείς ΕΤΑΚ και στις συγχρηματοδοτούμενες δράσεις. Στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013, λειτούργησε ως ενδιάμεσος φορέας διαχείρισης, σε δράσεις κρατικών ενισχύσεων στους τομείς ΕΤΑΚ των επιχειρησιακών προγραμμάτων "Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα" (ΕΠΑΝ ΙΙ) και των Περιφερειών σε μετάβαση, με προϋπολογισμό μεγαλύτερο από 240 εκατομμύρια ευρώ. Μέχρι σήμερα έχει προκηρύξει και διαχειρίζεται επιτυχώς δράσεις κρατικών ενισχύσεων, οι οποίες υποστηρίζουν τη μεταφορά της γνώσης, της τεχνολογίας και των ερευνητικών αποτελεσμάτων στον επιχειρηματικό χώρο, ενισχύοντας, έτσι, τη συμβολή των ερευνητικών, τεχνολογικών και καινοτομικών δραστηριοτήτων στη γενικότερη ανάπτυξη της χώρας. Οι δράσεις της ΕΥΔΕ-ΕΤΑΚ είναι εθνικής εμβέλειας και απευθύνονται τόσο σε παραγωγικούς (επιχειρήσεις, συνεταιρισμούς), όσο και σε ερευνητικούς φορείς (ερευνητικά κέντρα και ινστιτούτα, πανεπιστήμια, ΤΕΙ) του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Οι δραστηριότητες, οι οποίες επιχορηγούνται, καθορίζονται στην εκάστοτε προκήρυξη και καλύπτουν, μεταξύ άλλων, τις θεματικές περιοχές της υγείας και της βιοτεχνολογίας, της γεωργίας, της αλιείας και της κτηνοτροφίας, της ενέργειας και του περιβάλλοντος, των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και της πληροφορικής, της μεταποίησης καθώς και των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών.

Το 2011 το τμήμα Μοριακής Βιολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης υπέβαλε μία ενδιαφέρουσα πρόταση προς χρηματοδότηση στην ΕΥΔΕ ΕΤΑΚ. Ένα χρόνο αργότερα η πρόταση εγκρίθηκε, έλαβε μία σημαντική χρηματοδότηση και για τα επόμενα δύο χρόνια απασχόλησε περισσότερους από 30 ερευνητές, μεταπτυχιακούς κυρίως φοιτητές του τμήματος Μοριακής Βιολογίας. Η επιστημονική ομάδα ερεύνησε νέα λειτουργικά τρόφιμα με ευεργετικές επιδράσεις στην υγεία, που περιέχουν βιοενεργά έλαια και προέρχονται από ελληνικά ενδημικά φυτά. Ο βασιλικός, η λουίζα, η μαστίχα Χίου, είναι ανάμεσα στα φυτά που μελετήθηκαν στο πλαίσιο του έργου που είχε χρηματοδότηση ύψους 1.200.000 ευρώ, όπως έκανε γνωστό ο Ιωάννης Κουρκουτάς επίκουρος καθηγητής του τμήματος Μοριακής Βιολογίας ΔΠΘ και συντονιστής του έργου. «Παράξαμε αιθέρια έλαια και εκχυλίσματα από τα συγκεκριμένα φυτά, μελετήσαμε βιολογικές δράσεις, αντιμικροβιακή, αντιοξειδωτική, αντικαρκινική δράση και μετά τα ενσωματώσαμε σε κατάλληλες συγκεντρώσεις σε τρόφιμα, για να έχουν τις συγκεκριμένες δράσεις. Ο στόχος είναι να παράγουμε τρόφιμα τα οποία να έχουν φυσικά συντηρητικά, να αποφύγουμε τα χημικά και να μπορούμε να έχουμε τρόφιμα λειτουργικά τα οποία να έχουν αντιοξειδωτικές δράσεις και να μπορούμε να μιλήσουμε διστακτικά για προληπτική αντικαρκινική δράση», είπε ο κ. Κουρκουτάς. Στο πλαίσιο αυτό έγιναν πειράματα στο εργαστήριο και σε πειραματόζωα. «Έγιναν αρχικά πειράματα στο εργαστήριο χρησιμοποιώντας αντικαρκινικές σειρές ανθρώπων και ποντικών και είδαμε αναστολή της πολλαπλασιαστικής δράσης των κυττάρων. Μετά τα τρόφιμα, τα αιθέρα έλαια και τα εκχυλίσματα που παράξαμε,  χορηγήθηκαν σε ποντίκια στα οποία προκλήθηκε καρκίνος και είδαμε μειωμένη ανάπτυξη του καρκίνου». Στο ερευνητικό πρόγραμμα συντονιστής του έργου ήταν το τμήμα Μοριακής Βιολογίας και συμμετείχαν η Ιατρική Σχολή Ιωαννίνων, το Ινστιτούτο  Έρευνας και Τεχνολογίας με έδρα τα Ιωάννινα και οι επιχειρήσεις ΕΒΓΑ και η ΒΙΟΡΥΛ. Τα τρόφιμα που παράχθηκαν ήταν χυμοί και παγωτά που είχαν τα συγκεκριμένα εκχυλίσματα. Από την ΕΒΓΑ κατατέθηκαν δύο διπλώματα ευρεσιτεχνίας και αναμένεται η έγκριση και μετά είναι απόφαση της εταιρίας να παράξει αυτά τα προϊόντα για την αγορά. 

Παράλληλα την ίδια περίοδο, από το τμήμα Μοριακής Βιολογίας και σε συνεργασία με την Κίνα υλοποιήθηκε άλλο έργο, αναφορικά με την μελέτη και σύγκριση ελληνικών και κινέζικων φυτών. Κυρίως ρίγανη και θυμάρι από την Ελλάδα, πράσινο τσάι από την Κίνα. Έγινε σύγκριση εκχυλισμάτων και αιθέριων ελαίων ελληνικών και κινέζικων φυτών. Υλοποιώντας αυτό το έργο το τμήμα υπέβαλε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για κατοχύρωση ντοματοχυμού με αιθέριο έλαιο ρίγανης, που είναι πολύ ανθεκτικός στην αλλοίωση και μάλιστα ήταν ανθεκτικός όταν εφαρμόστηκε εσκεμμένη επιμόλυνση του ντοματοχυμού με βακτήρια και μύκητες που υπάρχουν στην κουζίνα. Σε πειραματικό στάδιο καταγράφθηκαν θετικά αποτελέσματα όσον αφορά στη αντικαρκινική δράση. Το επόμενο βήμα είναι οι κλινικές μελέτες και θα αναζητηθούν πηγές χρηματοδότησης προς την κατεύθυνση αυτή. 

Η επιτήρηση και ανίχνευση αέριων ρύπων σε περιβάλλον βιομηχανικών εγκαταστάσεων ήταν το αντικείμενο του ερευνητικού προγράμματος που υλοποίησε μαζί με άλλους φορείς η Πρίσμα Ηλεκτρονικά ΑΒΕΕ. Η Πρίσμα Ηλεκτρονικά ΑΒΕΕ έχοντας ως βάση την τεχνολογία που διαθέτει για ασύρματα δίκτυα αισθητήρων, βοηθήθηκε και υποστηρίχθηκε από την βιομηχανία της Κομοτηνής Alfa-Beta Roto Α.Β.Ε.Ε. «η οποία ως εταίρος του προγράμματος έβαλε τις εγκαταστάσεις και μας έδειξε την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος. Ήταν δύο χρόνια έρευνας, εκεί δημιουργώντας μία αρχιτεκτονική του συστήματος και δεχόμενοι τα ερεθίσματα των συνεργατών, μέσα από αρκετές δοκιμασίες και πειράματα καταλήξαμε σε ένα σύστημα το οποίο παρακολουθεί, παίρνει μετρήσεις τις οποίες μεταφράσει σε πληροφορίες και τις μεταφέρει στο προσωπικό του εργοστασίου για να λαμβάνει τα αντίστοιχα μέτρα προφύλαξης», είπε ο εκπρόσωπος της Πρίσμα Ηλεκτρονικά ΑΒΕΕ Πέτρος Σουκουλιάς.  

Στο ερευνητικό πρόγραμμα συμμετείχαν επίσης  το εθνικό κέντρο Δημόκριτος και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Το ερευνητικό έργο διήρκησε δύο χρόνια, χρηματοδοτήθηκε σχεδόν με 200.000 ευρώ και για να γίνει προϊόν «θέλει μετά τη λήξη του προγράμματος να γίνει ένα επιχειρηματικό σχέδιο, προκειμένου να γίνει ένα οριστικό προϊόν, βάση του οποίου θα αναπαραχθεί και θα προωθηθεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό». Το εγχείρημα ήταν δύσκολο, ενδιαφέρον όμως υπήρξε είπε ο κ. Σουκουλιάς. 

Το σημαντικότερο για τον ίδιο είναι  η τεχνογνωσία η οποία αποκτήθηκε. «Αυτά τα έργα εντάσσονται σε διάφορους άξονες που προκηρύχτηκαν τα τελευταία χρόνια, είτε για να ενισχύσουν την έρευνα στα πανεπιστήμια είτε την έρευνα στις επιχειρήσεις είτε τη συνεργασία επιχειρήσεων και πανεπιστημιακών φορέων», είπε ο Σωτήρης Παυλέας ειδικός σύμβουλος γενικού γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας, ο οποίος μίλησε στη διάρκεια της ημερίδας. 

Στο προηγούμενο ΕΣΠΑ η ΕΤΑΚ χρηματοδότησε έργα άνω των 240 εκατομμυρίων ευρώ και για το νέο ΕΣΠΑ, από το καλοκαίρι έχουν εγκριθεί πάνω από 400 εκατομμύρια σε δράσεις έργων έρευνας. Το επόμενο διάστημα θα γίνουν εξειδικεύσεις και θα ακολουθήσουν οι σχετικές προσκλήσεις. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερώνονται σχετικά μέσω της ιστοσελίδας της ΕΤΑΚ (www.eyde-etak.gr).