Οραματίστηκε την Τεχνόπολη Μαρώνειας αλλά διδάσκει στις ΗΠΑ

Από τη Google μέχρι την Apple, οι γίγαντες του διαδικτύου έχουν έδρα στη Σίλικον Βάλεϊ, που βρίσκεται στο νότιο τμήμα του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο στη Βόρεια Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Ο όρος Σίλικον Βάλεϊ αρχικά αναφέρονταν στον μεγάλο αριθμό των καινοτόμων εταιρειών σχεδίασης μικροκυκλωμάτων και τους κατασκευαστές που υπήρχαν στην περιοχή, αλλά τελικά κατέληξε να αναφέρεται σε όλες της υψηλής τεχνολογίας επιχειρήσεις που εδρεύουν εκεί. Σήμερα γενικά χρησιμοποιείται ως μετωνύμιο για τον τομέα υψηλής τεχνολογίας, με εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις τεχνολογίες της πληροφορικής και των επικοινωνιών και αποτελούν οδηγούς των εξελίξεων σε αυτούς τους τομείς, απασχολώντας ειδικευμένο εργατικό δυναμικό από όλο τον κόσμο.

Γιατί μπορεί να ενδιαφέρει αυτό τους αναγνώστες του «Χ»; Γιατί μία μικρογραφία του Σίλικον Βάλεϊ, επιχειρήθηκε να ιδρυθεί και στη  Θράκη. Το σχέδιο Τεχνόπολη Μαρώνειας, εμπνεύστηκε όχι κάποιος τυχαίος, αλλά ένας οραματιστής επιστήμονας που πρωτοπορεί σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για τον Δημήτριο Μόνο, καθηγητή Παθολογοανατομίας και Εργαστηριακής Ιατρικής, που διδάσκει ανοσολογία και γενετική στην ιατρική σχολή του πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια (ΗΠΑ). Είναι επίσης διευθυντής του εργαστηριού ανοσογενετικής του νοσοκομείο παίδων της Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. 

Το νοσοκομείο Παίδων της Φιλαδέλφειας των ΗΠΑ χρησιμοποιεί μία νέα τεχνολογία χαρακτηρισμού των γονιδίων HLA, μέσω της οποίας προσδιορίζεται η ακριβής και πλήρη ακολουθία βάσεων του DNA. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται πλέον στην κλινική πράξη. Το τεστ αυτό, το οποίο είναι και το πρώτο στο είδος του, χρησιμοποιεί αυτή τη νέα μεθοδολογία για τον χαρακτηρισμό των HLA γονιδίων και με τον τρόπο αυτό βελτιώνει την επιλογή συμβατών δοτών στις μεταμοσχεύσεις. Επίσης συνεισφέρει σημαντικά στην έρευνα στον χώρο της ανοσογενετικής. Ο καθηγητής Δημήτρης Μόνος και οι συνεργάτες του ανέπτυξαν το πρωτόκολλο για την ταυτοποίηση των γονιδίων του HLA.

Ο κ. Μόνος βρίσκεται αυτές τις ημέρες στη Θράκη, μάλιστα ήταν ομιλητής σε ενημερωτική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο νοσοκομείο της Κομοτηνής, αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που έρχεται. Γνωρίζει από πρώτο χέρι την περιοχή μας καθώς δίδαξε επί 12 χρόνια στο τμήμα Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου. Τότε ήταν και η εποχή που ξεκίνησε το μεγάλο σχέδιο για την Τεχνόπολη της Θράκης, σχέδιο που δεν υλοποιήθηκε ποτέ, όπως είπε στη συνέντευξη που παραχώρησε στο ράδιο Χρόνος 87,5 FM ο πανεπιστημιακός καθηγητής. 

-Είμαστε έξω, γιατί δεν μπορούμε να είμαστε μέσα. Στο σχόλιο ότι ξεχνάμε την Ελλάδα, θα έλεγα ότι την ξεχνούν μόνο όσοι δεν την γνωρίζουν. Όσοι την γνωρίζουν δεν την ξεχνούν ποτέ και υπάρχουν πολλοί Έλληνες στο εξωτερικό που δεν έχουν ξεχάσει την Ελλάδα. Ζουν, την επισκέπτονται και συνδέονται με τον ελλαδικό χώρο. Ήδη βρίσκομαι σε μία συνεργασία με το ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, αλλά και στο παρελθόν είχα μία σύνδεση με το πανεπιστήμιο Θράκης, όντας καθηγητής της ιατρικής στην Αλεξανδρούπολη.

-Προσλήφθηκα στο πανεπιστήμιο το 1992 και λειτούργησα εδώ περίπου 12 χρόνια. Με το που ήρθα στον χώρο της Θράκης προσπάθησα να καταλάβω τι συμβαίνει εδώ και τι δυνατότητες υπάρχουν, μέσα από επαφές που είχα με τοπικούς παράγοντες και μέσα από την ιστορία που ήξερα. Η Θράκη μπορεί να είναι άκρη για τον ελλαδικό χώρο, αλλά δεν είναι περιθώριο, είναι κέντρο, δηλαδή δεν μπορείς να πας από την Ανατολή στη Δύση και από τον Βορρά στο Νότο, χωρίς να περάσεις από εδώ. Άρα μιλάμε για ένα πολύ νευραλγικό σημείο με πολύ μεγάλη σημασία. 

-Η ιδέα της τεχνόπολης δεν ήταν δικιά μας, καθώς έχει γίνει και συνεχίζει να γίνεται σε πολλές πόλεις. Σε δημοσιεύματα του εξωτερικού, τέτοιου είδους σχέδια εξασφαλίζουν ένα είδους «άμυνας» για τη χώρα. Δημιουργούν ανάπτυξη, που φέρνει την ευημερία, η οποία κάνει τις οποιεσδήποτε απειλές και δυστυχείς εξελίξεις σε ένα μέρος, λιγότερο πιθανές. Η λογική του να γίνει ένα τέτοιο εγχείρημα εδώ ξεκίνησε από εμένα, αλλά ο άνθρωπος που είχε τη γνώση και την εμπειρία για το στήσιμο τέτοιων πόλων ήταν ο καθηγητής Αντώνης Θωμαζίνης, ο οποίος ήταν καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Πανσυλβάνια και τον γνώριζα προσωπικά. Είχε εμπειρία από άλλες περιοχές στις οποίες είχε δουλέψει παρόμοια “projects” και όνειρό του ήταν να κάνει κι ένα τέτοιο έργο στην Ελλάδα. Τα γεγονότα αυτά συνέβησαν στις αρχές του ’90 και εγώ όντας καθηγητής στο ΔΠΘ, τον πείθω ότι η Θράκη είναι το κέντρο του κόσμου και φέρνουμε αυτό το σχέδιο εδώ. Φυσικά είχα και «ιδιοτελείς» σκοπούς, δηλαδή η «ιδιοτέλειά» μου ήταν πως για μπορέσω να λειτουργήσω σωστά σε αυτό τον χώρο, θα έπρεπε να υπάρχει ένα ?project? που να με απασχολεί ουσιαστικά, γιατί εκείνη την εποχή δεν είχαμε εργαστήριο, δεν υπήρχε υποδομή, παρά μόνο να κάνουμε μαθήματα στους φοιτητές. Διαφορετικά σκέφτηκα ότι θα υπολειτουργούσα, και αυτή ήταν η ανησυχία μου, γιατί δεν θα μπορούσα να αναπτύξω όλες τις δραστηριότητες που οφείλει να κάνει ένας καθηγητής. 

-Είχε προχωρήσει αρκετά καλά, την είχε δεχθεί ο κόσμος, ενώ είχαν γίνει και ενέργειες. Το υπουργείο Γεωργίας φαίνονταν να διαθέτει τη γη, οι τοπικοί πολιτικοί παράγοντες είχαν δείξει μεγάλο ενδιαφέρον και σχεδιάζαμε να γίνει στην περιοχή της Μαρώνειας. Όπως αντιλαμβάνεστε ένα τέτοιο project για να στηθεί χρειάζεται κεντρική στήριξη, δηλαδή η ιδέα ήταν μεγάλες επιχειρήσεις να εγκαθιστούσαν ερευνητικές μονάδες που θα προωθούσαν διάφορους χώρους γνώσης, με στόχο πάντα την παραγωγή. Το δικό μου project στην Αμερική είναι σε μικρογραφία μια τεχνόπολη, γιατί το πήραμε από το μηδέν, το δουλέψαμε στο εργαστήριο και από την κλινική πράξη πέρασε στην αγορά. Ήταν μια νέα ιδέα για την περιοχή μας και την Ελλάδα, ενώ προχώρησε σε Πάτρα, Αθήνα και άλλες πόλεις, με αυτό το χαρακτήρα αλλά όχι τόσο οργανωμένα όπως το οραματιζόμασταν για την Θράκη. Δυστυχώς κάπου κόλλησε, αλλά δεν ξέρω που.

-Η ίδια η ιδέα της τεχνόπολης ήταν μία προληπτική πράξη, για να μην  γίνει αυτό που τώρα γίνεται στην Ελλάδα. Αν είχαμε ουσιαστική ανάπτυξη, δεν θα είχαμε σήμερα την κρίση που έχουμε. Όταν παίρναμε τις επιδοτήσεις και όλα τα χρήματα από την Ευρώπη, χωρίς να τα αξιοποιούμε σωστά, υπήρξε μια αποδόμηση της ελληνικής κοινωνίας, η οποία πολύ φοβάμαι ότι θα φέρει και την αποδόμηση της ελληνικής κοινωνίας. Εγώ βέβαια είμαι αισιόδοξος, γιατί πιστεύω ότι όλος αυτός ο θόρυβος αγγίζει μόνο τον «φλοιό» του ελληνισμού. Ίσως μια απειλή για το οργανωμένο ελληνικό κράτος, αλλά αν καταλάβουμε καλά από πού οφείλουμε να αντλούμε τη δύναμη, για να αντιμετωπίσουμε σωστά το παρόν και το μέλλον, τότε πρέπει να ανατρέξουμε στις ρίζες μας και να αντιληφθούμε ότι ο ελληνισμός είναι μεγάλη υπόθεση. Δεν ανήκει μόνο σε μας τους Έλληνες αλλά ανήκει σε όλο τον κόσμο, η οικουμενικότητα του ελληνισμού έχει χαρακτήρα που μπορεί να «αγκαλιάσει» τους πάντες.

-Η αισιοδοξία μου πηγάζει από την πίστη ότι το μεγαλύτερο κεφάλαιο που έχει αυτός ο τόπος, είναι οι άνθρωποι. Δυστυχώς βλέπουμε πολλούς να φεύγουν, αλλά αυτό δεν πρέπει να μας ανησυχεί και πάρα πολύ, διότι κι εγώ έφυγα και με ενδιαφέρει η επιστροφή. Το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι το πιο αξιόλογο «προϊόν» που βγάζουμε και κάθε αισιοδοξία μου είναι βασισμένη μόνο σε αυτό, εφόσον αξιοποιηθεί σωστά η Ελλάδα μπορεί να βγει από το τέλμα. Εφόσον όμως τα κριτήρια για να γίνονται τα πράγματα είναι προσωπικά και με οδηγό ένα «κοντόφθαλμο» συμφέρον, τότε δεν θα αξιοποιηθεί ποτέ αυτό το κεφάλαιο σωστά. Άρα θα πηγαίνουμε από το κακό στο χειρότερο.

Άρα θα μου πείτε που είναι η αισιοδοξία; Είναι στο ότι αυτό που ορίζω ως ελληνισμό δεν έχει σύνορα. Μιλάω για την παράδοση και την ιστορία μας. Γι? αυτό, όταν με ρωτούν στο εξωτικό αν ανησυχώ για την Ελλάδα, τους λέω ότι οι Έλληνες δρουν και ζουν σε αυτό τον χώρο για μερικές χιλιάδες χρόνια και αυτή είναι μία άλλη κρίση. Κάπως θα τα βολέψουμε.