Οι Μαορί στο αρχαιολογικό μουσείο Κομοτηνής

Τι κοινό έχει η Θράκη με τους Μαορί; Κανένα θα μπορούσε να πει κανείς, όμως στο αρχαιολογικό μουσείο της Κομοτηνής η γνώση ταξιδεύει σε διάφορους πολιτισμούς, έτσι έφτασε και σε αυτόν. 

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης πραγματοποίησε στο πλαίσιο της σειράς εκπαιδευτικών δράσεων με θέμα «Αρχαίοι πολιτισμοί του κόσμου» το τέταρτο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Ο μεγάλος στόλος των Μαορί». Στο πλαίσιο της δράσης το πρωί του Σαββάτου 28 Μαρτίου το μουσείο γέμισε και πάλι από παιδικές φωνές. Τα παιδιά συμμετείχαν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με μεγάλο ενθουσιασμό και μάλιστα ήταν εκείνα που επέλεξαν να μάθουν για τον συγκεκριμένο αρχαίο πολιτισμό. Θέμα του εκπαιδευτικού προγράμματος ήταν ο πολιτισμός των ιθαγενών της Πολυνησίας και της Νέας Ζηλανδίας. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα περιελάμβανε τη γνωριμία με τον πολιτισμό των Μαορί, τα ταξίδια, τις πολεμικές και εικαστικές τέχνες, τη δερματοστιξία, τη διατροφή και τις δραστηριότητές τους, μέσα από διαδραστικές προβολές, χορογραφίες και εικαστικές κατασκευές.

Μαορί ή Μάορι (Māori) είναι το όνομα ιθαγενούς πληθυσμού της Νέας Ζηλανδίας, και της γλώσσας του. Η λέξη māori σημαίνει «κανονικός» ή «κοινός» στην Μαορί γλώσσα και διακρίνει τα θνητά όντα από τους θεούς. Η Νέα Ζηλανδία ήταν μία από τις τελευταίες περιοχές του πλανήτη που έφτασαν οι άνθρωποι. Πολυνήσιοι ταξιδιώτες πιστεύεται πως μετανάστευσαν στη σημερινή Νέα Ζηλανδία από την ανατολική Πολυνησία κατά το τελευταίο μέρος της 1ης χιλιετίας. Επομένως οι καταγωγές των Μαορί δεν μπορούν να διαχωριστούν από αυτές των Πολυνήσιων προγόνων τους. Αρχαιολογικά και γλωσσολογικά στοιχεία υποδηλώνουν πως πιθανότατα υπήρξαν διάφορα κύματα μετανάστευσης από την Ανατολική Πολυνησία στη Νέα Ζηλανδία μεταξύ του 800 και του 1300. Η προφορική ιστορία των Μαορί περιγράφει την άφιξή τους από την Χαγουαΐκι (μυθική πατρίδα στην τροπική Πολυνησία) με μεγάλα ωκεάνια κανό (waka). Οι Ανατολικοί Πολυνήσιοι πρόγονοι των Μαορί ήταν κυνηγοί, ψαράδες και καλλιεργητές. Μετά την άφιξή τους στη Νέα Ζηλανδία, οι Μαορί έπρεπε να προσαρμόσουν άμεσα τον υλικό τους πολιτισμό και τις γεωργικές πρακτικές στο κλίμα της νέας γης, που ήταν κρύο και δριμύ σε σχέση με την τροπική Πολυνησία. Απαιτήθηκε μεγάλη ιδιοφυία για να καλλιεργήσουν τα τροπικά φυτά που είχαν φέρει μαζί τους από την Πολυνησία, όπως τα τάρο, κουμάρα, κολοκύθες και γιαμ. 

Η τέχνη ήταν και είναι προεξέχον μέρος του πολιτισμού όπως μαρτυρείται από τη σμίλευση σπιτιών, κανό, όπλων και άλλων αντικειμένων. Οι άνθρωποι φορούσαν επίσης πολύ διακοσμημένα προσωπικά κοσμήματα, και οι υψηλόβαθμοι είχαν συχνά σε μεγάλο βαθμό τατουάζ. Ως πολιτιστική πρακτική το τατουάζ (tā moko) ήρθε με τους Μαορί από την Ανατολική Πολυνησιακή εστία, και τα μέσα και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται είναι παρόμοια με αυτά που χρησιμοποιούνται σε άλλα μέρη της Πολυνησίας. Πιστεύεται πως στην παραδοσιακή κοινωνία πολλοί ή οι περισσότεροι από τους υψηλόβαθμους είχαν τατουάζ, και αυτοί που δε διέθεταν καθόλου θεωρούνταν άτομα κατώτερου κοινωνικού στάτους. 

«Είναι ένα πρόγραμμα το οποίο το έχουν αγκαλιάσει τα παιδιά της πόλης μας, απόδειξη είναι ότι προετοιμάζονται από το σπίτι. 

Οι μητέρες μου λένε ότι συνεχίζουν και στο σπίτι το πρόγραμμα, μέσω έρευνας σε υπολογιστές και εγκυκλοπαίδειες», ανέφερε η υπεύθυνη του προγράμματος αρχαιολόγος - μουσειολόγος Νάγια Δαλακούρα. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν σταθερά 20-25 παιδιά Γ΄ και Δ΄ δημοτικού και «το καλό είναι ότι κάνουν επαναλαμβανόμενες επισκέψεις που σημαίνει ότι τα παιδιά περνούν καλά και επιθυμούν να συμμετάσχουν σε όλα. Ζούμε σε μία πολύ-πολιτισμική κοινωνία και δείχνουν ότι έχουν ανάγκη να γνωρίσουν και άλλους πολιτισμούς, που δεν τους δίνεται η δυνατότητα να γνωρίσουν, ενδεχομένως μέσω της σχολικής ύλης. Αυτός είναι ο σκοπός του μουσείου μας, η προστασία και η ανάδειξη όλων των πολιτισμών του κόσμου», ανέφερε. 

Οι εκδηλώσεις αποτελούν την αφορμή τα παιδιά να γνωρίσουν το μουσείο και στο πλαίσιο της κάθε δράσης η Νάγια Δαλακούρα φροντίζει να μιλά και για τα εκθέματα.  Ο επόμενος πολιτισμός τον οποίο θα γνωρίσουν τα παιδιά την επόμενη φορά είναι οι Ίνκας. 

Όλγα Τσιούλφα