Οι «Εμμονές» του Πέτρου Κοτζαμπάση έγιναν λεύκωμα

«Στις φωτογραφίες του Πέτρου Κοτζαμπάση τα στοιχεία είναι πολλά και συχνά δυσδιάκριτα ή μυστηριώδη. Μόνο που προέρχονται από διαφορετικές αφετηρίες και όχι μόνο μέσα από την φόρμα. Η πολυπλοκότητα δεν περιορίζεται στον προφανή χώρο της φορμαλιστικής επιφάνειας, μέσα στον οποίο και πάλι κινείται με άνεση, αλλά συμπληρώνει την προσέγγιση με συναισθήματα, εντάσεις και αντιθέσεις που πηγάζουν από απρόσμενες λεπτομέρειες. Έτσι η κάθε φωτογραφία του μετατρέπεται σε ένα γοητευτικό αμάλγαμα, το οποίο ανθίσταται σε εύκολες και μονοσήμαντες ερμηνείες». Με αυτά τα λόγια προλογίσει το φωτογραφικό άλμπουμ του Κομοτηναίου Πέτρου Κοτζαμπάση, ο Πλάτων Ριβέλλης, ένας από τους σημαντικότερους φωτογράφους και δασκάλους φωτογραφίας στη χώρα μας. 

Σε άλλο σημείο, αναφέρει ότι,  «η καλλιτεχνική δημιουργία έχει μεγαλύτερη σχέση με την αποτυχία παρά με την επιτυχία. Η αποτυχία βέβαια δεν είναι ούτε στόχος ούτε επιθυμία του καλλιτέχνη, αλλά για τους σημαντικούς δημιουργούς είναι και πρέπει να είναι μια αινιγματική μάγισσα τα δίχτυα της οποίας ο καλλιτέχνης θέλει να αποφύγει αλλά δεν του επιτρέπεται να αγνοήσει. Η παραπάνω σκέψη με έχει συχνά απασχολήσει όταν διαπιστώνω πόσο κοντά στην αποτυχία βρίσκεται το έργο ενός φωτογράφου που εκτιμώ, όπως αυτό τού Πέτρου Κοτζαμπάση. Στην περίπτωση μάλιστα της "φωτογραφίας δρόμου", ενός φωτογραφικού είδους στο οποίο φαίνεται να ανήκει η πλειοψηφία των φωτογραφιών του Πέτρου Κοτζαμπάση, η απόλυτη αποτυχία έχει καταντήσει σχεδόν κανόνας, μια και οι νεότεροι φωτογράφοι παρεξήγησαν τα διδάγματα των μεγάλων του παρελθόντος και θεώρησαν ότι πολλές ώρες περιπλάνησης με έναν ευρυγώνιο φακό στο κυνήγι μιας φαινομενικά πολύπλοκης σύνθεσης θα τους εξασφαλίσει ένα σημαντικό αποτέλεσμα. Αν όμως οι φωτογράφοι αυτοί αφιέρωναν λίγο μεγαλύτερη προσοχή στη μελέτη των φωτογραφιών του Winogrand ή του Kertesz ή του Larrain και τόσων άλλων, θα διαπίστωναν ότι οι σπουδαίοι αυτοί δημιουργοί δεν φωτογράφιζαν έξω, στον "δρόμο", αλλά ότι είχαν την παράξενη ικανότητα να μετατρέπουν τον "δρόμο" σε "σπίτι" τους και να σκηνοθετούν μέσα από τις επιλογές τους κάτι που μόνο φαινομενικά δείχνει να τους προσφέρεται».

Στιγμές ζωής, την καθημερινότητα στην Κομοτηνή, επιδιώκει να αποτυπώσεις στις φωτογραφίες του, ο Κομοτηναίος καλλιτέχνης. Μόλις πριν από λίγες ημέρες πήρε στα χέρια το πρώτο του λεύκωμα με τίτλο «Εμμονές», για το οποίο μίλησε μέσα από τη συχνότητα του ράδιο Χρόνος 87,5 FM.  

-Ζω εδώ, φωτογραφίζω εδώ και από εδώ οι φωτογραφίες ταξιδεύουν παντού. Ξεκίνησα να ασχολούμαι με την φωτογραφία από το 1985. Βέβαια, ο χρόνος είναι πολύς αλλά είχα κι ένα κενό διάστημα, μια δεκαετία που δεν ασχολήθηκα καθόλου. Από το 2004 και μετά φωτογραφίζω εντατικά και καθημερινά. Από το 2007 ξεκίνησα να κάνω και μαθήματα φωτογραφίας και εδώ στην Κομοτηνή. Κάνω μαθήματα φωτογραφίας, εκτός από την Κομοτηνή, στην Ξάνθη, την Καβάλα και σε άλλες πόλεις. Γενικά πηγαίνω και κάποια σαββατοκύριακα κάνουμε κάποια work shops και ασχολούμαι και με το θέμα της διδασκαλίας της καλλιτεχνικής φωτογραφίας.

-Η τέχνη γενικά δε διδάσκεται. Άλλωστε δεν μπορούμε να βρούμε κι έναν πλήρη ορισμό σχετικά με το τι είναι τέχνη. Από την άλλη η τεχνική δεν ταυτίζεται με την τέχνη. Αυτό που προσπαθώ να κάνω εγώ με τους μαθητές μου είναι να τους μάθω να βλέπουν, δηλαδή να τους υποψιάσω να παρατηρούν τον γύρω κόσμο. Ως συνήθως όλοι κοιτάμε γύρω μας αλλά δεν βλέπουμε. Στην καθημερινή μας ζωή, αν κάποιος κάτσει και πάει λίγο πίσω, θα καταλάβει ότι, ενώ κοιτούσε διάφορα πράγματα, δεν του έχει μείνει τίποτα. Πάρα πολύ βασικό είναι να μάθουμε να βλέπουμε, να παρατηρούμε σε βάθος, και έξω, αλλά ταυτόχρονα να προετοιμάζουμε και τον εαυτό μας να δεχτεί κι αυτό που βλέπουμε και να το μεταμορφώσει μέσα μας.

-Δεν με προσελκύει κάτι συγκεκριμένο. Πάρα πολύ σημαντικός παράγοντας για μένα είναι το φως. Στην ουσία φωτογραφίζω την καθημερινότητα, την Κομοτηνή. Απλώς την χρησιμοποιώ, όχι για να δείξω πως είναι η Κομοτηνή σε κάποιον που δεν ζει στην Κομοτηνή. Χρησιμοποιώ αυτή την πραγματικότητα, με σκοπό να την μεταμορφώσω σε μια φωτογραφία που θα έχει ενδιαφέρον για τον οποιοδήποτε. Αν αυτό είναι δυνατό. Όπως, ας πούμε ένας ποιητής, χρησιμοποιεί τις κοινές λέξεις, περιγράφει μια κατάσταση της καθημερινότητας και προσπαθεί μέσω αυτού να κάνει ένα ποίημα που να έχει ενδιαφέρον πέρα από αυτό που περιγράφει. Κάτι αντίστοιχο είναι –αν το πούμε και λίγο αυθαίρετα- και με τη φωτογραφία. 

-Ως συνήθως είναι στιγμές της ζωής, δηλαδή, όταν βρίσκεσαι μέσα σε μια πόλη ?καλή ώρα όπως είναι η Κομοτηνή και κυκλοφορείς- κάθε στιγμή δημιουργούνται ενδιαφέρουσες στιγμές, τις οποίες μπορείς, αν τις προσέξεις να τις μεταμορφώσεις σε μια φωτογραφία. Μπορεί να είναι πρόσωπα, μπορεί να είναι ένας τοίχος, μπορεί να είναι το οτιδήποτε. Δεν επιλέγω δηλαδή κάποιο συγκεκριμένο θέμα. Αν το πούμε όμως γενικά, κάνω μια φωτογραφία που λέγεται με έναν αυθαίρετο πάλι τίτλο, αλλά που τον χρησιμοποιούμε, για να συνεννοούμαστε, «φωτογραφία δρόμου». 

-Το λέω έτσι, γιατί, ό, τι κι αν φωτογραφήσουμε, όποιο και να είναι το θέμα, στην ουσία αυτό που ψάχνουμε να φωτογραφήσουμε είναι οι δικές μας εμμονές. Και στην ουσία, δηλαδή εδώ, είναι οι δικές μου εμμονές φωτογραφημένες και τυπωμένες στο χαρτί. 

-Είναι πάρα πολύ φρέσκο, μόλις το παρέλαβα. Είναι δίγλωσσο, γιατί είμαστε σε συνεννόηση με μία γκαλερί με την οποία συνεργάζομαι στον Σαν Φραντσίσκο των ΗΠΑ.  Η γκαλερί πουλάει τις φωτογραφίες μου, και είμαστε σε επαφή για να γίνει και εκτύπωση στην Αμερική, και να κυκλοφορήσει και από εκεί, γιατί από εδώ αν το στέλνουμε εκεί είναι πολλά τα μεταφορικά, οπότε είναι ασύμφορο. 

-Επειδή είναι πάρα πολύ ακριβή σαν εκτύπωση, λόγω των χαρτιών και του μελανιού που χρησιμοποιήσαμε, δεν θα το κυκλοφορήσουμε μέσα από εμπόρους και βιβλιοπωλεία, αλλά μόνο μέσα από το διαδίκτυο και από παρουσιάσεις που θα γίνονται στις φωτογραφικές ομάδες σε όλη την Ελλάδα. Ήδη τώρα την Παρασκευή έχω μία παρουσίαση στην Καστοριά για το βιβλίο αυτό. Αν κάποιος ενδιαφέρεται να το προμηθευτεί, μπορεί να έρθει στην φωτογραφική ομάδα Κομοτηνής, που κάνουμε συγκεντρώσεις κάθε Δευτέρα στη δημοτική βιβλιοθήκη, από τις 18:00 ως τις 22:00 είμαστε εκεί. Μπορεί κάποιος να έρθει και να το προμηθευτεί από τη φωτογραφική ομάδα Κομοτηνής. 

-Είναι σαν να ρωτάτε κάποιον, γιατί κάνει σκίτσο και δεν ζωγραφίζει. Είναι τελείως διαφορετικός ο τρόπος που κοιτάς και αντιλαμβάνεσαι τον κόσμο, όταν φωτογραφίζεις ασπρόμαυρα και όταν φωτογραφίζεις έγχρωμα. Εγώ πιστεύω ότι το φως είναι πολύ πιο σημαντικό στην ασπρόμαυρη φωτογραφία, οπότε χρησιμοποιώ αυτήν. 

-Η Κομοτηνή έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, αλλά νομίζω ότι παντού υπάρχει ενδιαφέρον. Το ενδιαφέρον υπάρχει μέσα στον ίδιο τον φωτογράφο. Αν ο φωτογράφος είναι γεμάτος εσωτερικά, τότε ό, τι και να φωτογραφίσει θα έχει ενδιαφέρον. 

-Έχω προγραμματίσει καταρχάς να προωθήσω το βιβλίο με τις παρουσιάσεις μου. Διαφορετικά, αν εξαιρέσουμε το βιβλίο, υπάρχει εδώ η φωτογραφική ομάδα Κομοτηνής, που γίνονται μαθήματα. Μέσα από τα μαθήματα, στην ολοκλήρωση της χρονιάς, κοντά στον Μάιο, κάθε χρόνο, κάνουμε μία έκθεση, όπου συμμετέχουν οι μαθητές. Εγώ επιμελούμαι την έκθεση. Κάθε χρόνο τα τελευταία 4-5 χρόνια, κάνουμε μία έκθεση, η οποία πιστεύω ότι έχει πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, τουλάχιστον καλλιτεχνικό. Την επισκέπτονται και άνθρωποι από μακριά. Έρχονται από τη Θεσσαλονίκη, την Καβάλα, τις Σέρρες και μας τιμούν. 

Οι Κομοτηναίοι δεν είναι τόσο εξοικειωμένοι με αυτό το πράγμα και, ενώ έρχονται άνθρωποι δηλαδή από μακριά, οι Κομοτηναίοι δεν έρχονται πάρα πολύ.  Δεν κλαίγομαι γι’ αυτό το θέμα, ούτε θέλω να γίνω προφήτης στον τόπο μου, αλλά εγώ πιστεύω πως, αν υπάρχει κάτι που γίνεται συνεχόμενα είναι κάτι καλό. Ακόμη κι ένας μη σχετικός, θα το εκτιμήσει και θα το υποστηρίξει. Πιστεύω ότι, αν εμείς σαν φωτογραφική ομάδα συνεχίσουμε να κάνουμε κάτι καλό, σιγά- σιγά οι Κομοτηναίοι θα το εκτιμήσουν. Όταν ξεκίνησα να κάνω αυτά τα μαθήματα ενδιαφέρθηκαν δύο άνθρωποι. Κάποια στιγμή φτάσαμε να είναι 100, δηλαδή αυτό το πράγμα γίνεται σιγά- σιγά. 

Γιά παραγγελίες - πληροφορίες: obsessionsbook@gmail.com