Ο θησαυρός που κρύβει το εκκλησιαστικό μουσείο Κομοτηνής

Το εκκλησιαστικό μουσείο της μητρόπολης Μαρώνειας και Κομοτηνής στεγάζει τη συλλογή εκκλησιαστικών αντικειμένων. Πρόκειται για φορητές εικόνες, ιερά σκεύη, ιερατικά άμφια, χειρόγραφα και λειτουργικά βιβλία τα οποία συγκεντρώθηκαν από τους ναούς της εκκλησιαστικής επαρχίας της οικείας μητρόπολης καθώς και από τις δωρεές των προσφύγων οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Κομοτηνής. Τα εκθέματα καλύπτουν το χρονικό διάστημα από τον 16ο έως τις αρχές του 20ου αι. και αποτελούν μάρτυρες της μεταβυζαντινής εκκλησιαστικής τέχνης της περιοχής. Σκοπός του μουσείου είναι η περισυλλογή, διαφύλαξη, συντήρηση, έκθεση και προβολή των πάσης φύσης αντικειμένων που προβάλλουν την εκκλησιαστική τέχνη και ιστορία της μητρόπολης. 

Το μουσείο τελεί υπό την άμεση εποπτεία της μητρόπολης και χάρη στις ενέργειες του μητροπολίτη κ. Παντελεήμονα η γιορτή μουσικής στις 21 Ιουνίου ήταν η τρίτη φορά που μοναδικός αυτός χώρος πολιτισμού άνοιξε για το κοινό της πόλης. Η γιορτή της μουσικής έναν χρόνο πριν, δηλαδή στις 21 Ιουλίου του 2013 ήταν η πρώτη φορά και η δεύτερη ήταν, η δραματοποιημένη παράσταση που δόθηκε στον αύλειο χώρο του μουσείο, με αφορμή την επέτειο από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις αρχές του περασμένου Ιουνίου και είχε τεράστια επιτυχία αφού ο χώρος γέμισε ασφυκτικά από παιδιά και μεγαλύτερους.  

  

Σπουδαία εκκλησιαστικά κειμήλια και εικόνες που χρονολογούνται αιώνες πριν έχει στην έκθεση του, το εκκλησιαστικό μουσείο Κομοτηνής. Τοποθετημένα σε δύο αίθουσες, τα ιερά κειμήλια προσθέτουν με τη μοναδικότητα τους, στον σπουδαίο αυτό χώρο λατρείας και πολιτισμού. 

Το εκκλησιαστικό μουσείο (Ιμαρέτ) (τουρκ. πτωχοκομείο) είναι από τα παλαιότερα σωζόμενα οθωμανικά μνημεία της Ευρώπης και χρονολογείται μεταξύ των αρχών της δεκαετίας του 1360 και του τέλους του 14ου αιώνα. Χτίστηκε από τον Οθωμανό κατακτητή Γαζή Αχμέτ Εβρενό κοντά στα ανατολικά τείχη του βυζαντινού κάστρου των Κουμουτζηνών.  Από το 1999 στο μνημείο αυτό στεγάζεται το εκκλησιαστικό μουσείο. Έχει συνδεθεί με τοπικές παραδόσεις των Κομοτηναίων για ύπαρξη βυζαντινού ναού της Αγίας Σοφίας στη συγκεκριμένη θέση, και σύμφωνα με αυτές, στο κτίσμα ενσωματώθηκαν τμήματα του ναού Την εποχή του Εβρενού βρισκόταν στα ανατολικά τείχη του βυζαντινού κάστρου / μικρού φυλάκιου στην περιφέρεια της Μοσυνούπολης στον οδικό άξονα από την Κωνσταντινούπολη προς την δύση. Το 19ο αιώνα και κατά την διάρκεια της κατοχής της πόλης από τους Βούλγαρους το ανατολικό διαμέρισμα του Ιμαρέτ μετατράπηκε σε εκκλησία όπου στην πόρτα πάνω στο τόξο σώζεται επιγραφή με κυριλλικούς χαρακτήρες. Το 1924 δημιουργήθηκε στο χώρο συγκρότημα παγοποιείου ενώ κάποιοι χώροι χρησιμοποιήθηκαν μέχρι το 1973 από την υπηρεσία ηλεκτροφωτισμού της Κομοτηνής. 

Το μνημείο αυτό θεωρείται από τα αρχαιότερα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στη Θράκη (αποτελείται από τρεις χώρους που διαμορφώνουν στην κάτοψη το σχήμα Τ - τύπου ζαβιγέ) και είναι κτισμένο με τη βυζαντινή τεχνική χρησιμοποιώντας πλινθοπερίκλειστη τοιχοδομία, χαρακτηριστικό των πρώιμων οθωμανικών κτισμάτων. Στη νότια πλευρά του κτίσματος έχει ανακαλυφθεί εντοιχισμένο μαρμάρινο γυναικείο κεφάλι ρωμαϊκών χρόνων. Κατά την διάρκεια της αναστήλωσης που έγινε το διάστημα 1996-1999 αντικαταστάθηκαν τα παράθυρα με την αρχική τους μορφή ενώ η οροφή ανακεραμώθηκε με κεραμίδια ίδιου τύπου και οι τοίχοι και τα κονιάσματα επισκευάστηκαν. 

Η μετατροπή του Ιμαρέτ σε Εκκλησιαστικό Μουσείο έγινε μετά από παραχώρηση που έγινε το 1996 προκειμένου το κτήριο να γίνει λειτουργικό και να αναστηλωθεί. Η μετατροπή του σε εκκλησιαστικό μουσείο έγινε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης το διάστημα 1994-1999. Στην ταμπέλα όπου τοποθετήθηκε έξω από μνημείο γράφει ότι είναι "ένα Βυζαντινό μνημείο στην Κομοτηνή το οποίο μετατράπηκε σε εκκλησιαστικό μουσείο (ιμαρέτ)".