Ο ρόλος της Κομοτηνής στο νέο χωροταξικό σχεδιασμό της Περιφέρειας

Η χωροταξία, είναι μια διαδικασία επέμβασης του πολιτικού στοιχείου στις διάφορες βαθμίδες ενός κοινωνικού σχηματισμού που έχει ως στόχο να ρυθμίσει τις αντιθέσεις στο χώρο. Σκοπός είναι «η θέσπιση θεμελιωδών αρχών και η θεσμοθέτηση σύγχρονων οργάνων, διαδικασιών και μέσων άσκησης χωροταξικού σχεδιασμού, που προωθούν την αειφόρο και ισόρροπη ανάπτυξη, κατοχυρώνουν την παραγωγική και κοινωνική συνοχή, διασφαλίζουν την προστασία του περιβάλλοντος στο σύνολο του εθνικού χώρου και στις επί μέρους ενότητες του και ενισχύουν τη θέση της χώρας στο διεθνές και ευρωπαϊκό πλαίσιο».

Το χωροταξικό της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης εγκρίθηκε πριν από 15 χρόνια, όφειλε εκ του νόμου ανά πενταετία να αναθεωρείται, όμως επειδή βρισκόμαστε στην Ελλάδα, καμία αναθεώρηση του δεν έγινε και φτάνουμε στο 2015. Το χωροταξικό ήταν η αφορμή για να ανοίξει μία μεγάλη συζήτηση μεταξύ υπουργείων, ειδικών επιστημόνων αλλά και τοπικών κοινωνιών. Ανέδειξε κόντρες και φυσικά η περιφερειακή συνείδηση πήγε περίπατο. Βρίσκεται στη διαδικασία αναθεώρησης, κάτι που σημαίνει ότι η βάση συζήτησης είναι το υφιστάμενο σχέδιο και οι αλλαγές που προτείνονται, το όραμα για την επόμενη μέρα. «Ελπίζω πως εάν όλα πάνε καλά και καταλάβουν κάποια στιγμή τι σημαίνει χωροταξικό, σε ένα δύο χρόνια θα έχουμε τελειώσει», είπε ο αρχιτέκτονας-χωροτάκτης Κώστας Κατσιμίγας μιλώντας στο «Χ». «Τα χωροταξικά ενώ στην αρχή δεν έχουν ενδιαφέρον για τον απλό πολίτη, στη συνέχεια τα βρίσκει μπροστά του γιατί έχει δεσμεύσεις και απαγορεύσεις που πολλές φορές είναι παράλογες διότι αυτοί που τα συντάσσουν είναι μεγάλα μελετητικά γραφεία του κέντρου, οι οποίοι είτε δε γνωρίζουν τον τόπο, είτε επιλέγουν κακούς τοπικούς συνεργάτες. Οι δε φορείς που συμμετέχουν στο διάλογο, πιάνονται με άλλα θέματα και κυρίως με μιζέριες. Δεν καταλαβαίνουν ότι στην χωροταξία σε επίπεδο Περιφέρειας πρέπει να ξεφύγει το μυαλό μας, αλλά ο καθένας σκέφτεται το νομό του και το δήμο του», ανέφερε. 

Πως θα έπρεπε να σχεδιαστεί το χωροταξικό; Απάντηση σε αυτό το ερώτημα έδωσε ως ειδικός ο Κώστας Κατσιμίγας. «Η προσέγγιση που γίνεται για το χωροταξικό είναι η εξής: Ποιο είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Περιφέρειας; Καταλήγεις ότι η Περιφέρεια έχει το πλεονέκτημα να έχει σύνορα με τη Βουλγαρία και εδαφική συνέχεια με την Ευρωπαϊκή Ένωση, να έχει σύνορα με την Τουρκία και τον Τρίτο Κόσμο, την Ασία ουσιαστικά. Να έχει ένα σημαντικό θαλάσσιο μέτωπο, που έχει και τουριστικό αλλά και μεταφορικό-διαμετακομιστικό ενδιαφέρον», είπε ο κ. Κατσιμίγας και πρόσθεσε ότι οι μελετητές με το σχέδιο που παρουσίασαν «κάθονται στα πάρκα υδροβιοτόπων παρά στο γεγονός ότι στην ΑΜΘ υπάρχει η μεγαλύτερη παραγωγή μαρμάρου στην Ευρώπη, δεν στέκονται στο γεγονός ότι στους νομούς Δράμας και Καβάλας παράγονται τα καλύτερα κρασιά των Βαλκανίων, παράλληλα δε με τη Δράμα και την Καβάλα και στην Ξάνθη και τη Ροδόπη,  με μεγάλη επιτυχία έχει αρχίσει να ακμάζει η οινοποιία, άρα αυτό είναι ένα αναπτυξιακό εργαλείο. Υπάρχουν πετρώματα και μάρμαρα και αλλού και αυτά τα προϊόντα για να μετακινηθούν χρειάζονται μεταφορά. Δεν κάνουν τέτοιες προσεγγίσεις και παραμένουν στο να αμύνονται στο διαμετακομιστικό ρόλο της Περιφέρειας, που πράγματι υπάρχει, με τις αποφάσεις όμως που πάρθηκαν προ 20ετίας,  θεωρώντας ομφαλό της γης την Αλεξανδρούπολη και τον κάθετο άξονα του Έβρου». Από την Αλεξανδρούπολη δεν μπορεί κανείς να  αφαιρέσει κανένα ρόλο, είπε ο Κώστας Κατσιμίγας. Ο ίδιος βέβαια υπενθύμισε ότι δαπανήθηκαν πολλά χρήματα για την κατασκευή του λιμένα Φίλιππος Β΄ της Καβάλας το οποίο είναι ένα βαθύ λιμάνι με μεγάλες δυνατότητες. Άποψη του κ. Κατσιμίγα είναι ότι μπορούν να αξιοποιηθούν και τα δύο λιμάνια, αυτά της Καβάλας και της Αλεξανδρούπολης, όμως σε κάθε περίπτωση «θα πρέπει και οι δύο να βάλουν στο μυαλό τους ότι θα χρησιμοποιούν τον κάθετο άξονα της Νυμφαίας για να πάνε στη Μαύρη Θάλασσα και αυτό δεν έχει καμία σχέση με την Κομοτηνή, μην τρελαινόμαστε!»  

Οι διαφωνίες στη συζήτηση για το χωροταξικό υπάρχουν και αυτό είναι φυσιολογικό τόνισε από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας του ΤΕΕ Θράκης Αργύρης Πλέσιας. «Ο κάθε σχεδιασμός έχει τη δική του φιλοσοφία. Η φιλοσοφία του σχεδιασμού λέει πως θα έχουμε δύο μητροπολιτικά κέντρα, που είναι άξονας ανάπτυξης Ελλάδας, και θα έχουμε και έξι περιφερειακούς πόλους εθνικού επιπέδου. Τα υπόλοιπα θα πρέπει να είναι ένα επίπεδο παρακάτω. Αν εμείς θέλουμε να κάνουμε πάντα εθνικούς πόλους, αυτό μπορεί να είναι θεμιτό αλλά όχι πάντα λειτουργικό και αποτελεσματικό, ούτε για τη χώρα ούτε για την Περιφέρεια». Όσον αφορά στην ΑΜΘ περιλαμβάνεται ένας πόλος εθνικής εμβέλειας, πρόκειται για το δίπολο Κομοτηνή-Αλεξανδρούπολη. «Αυτό το δίπολο οφείλουμε να υπηρετήσουμε, για να αναπτυχθεί η Περιφέρεια και να ενταχθεί με ορθολογικό τρόπο στον εθνικό σχεδιασμό. Αν θέλουμε να κάνουμε άλλα δέκα δίπολα, το καταλαβαίνουν όλοι ότι απλά μειώνουμε την ισχύ της Περιφέρειας κι αυτό δεν είναι καλό για κανέναν. Πρέπει να υπάρχει μια ιεράρχηση».

Όσον αφορά στις προτεραιότητες του προτεινόμενου χωροταξικού, αναγνωρίζει ως πρωτεύοντα άξονα ανάπτυξης για την Περιφέρεια τον άξονα της Εγνατίας Οδού, δηλαδή έναν άξονα Ανατολής-Δύσης. «Χωρίς να παραγνωρίζουμε αυτό τον άξονα πάνω στον οποίο είναι δομημένη η Περιφέρεια και έχει «αρθεί» η απομόνωσή της, θεωρούμε ότι η χρησιμότητα τόσο της Περιφέρειας αναφορικά με την Ελλάδα, αλλά την ίδια την Περιφέρεια είναι να υπερτονίσουμε την ύπαρξη του μετώπου της Μεσογείου πάνω στην περιφέρεια προς τη Βαλκανική, τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και τη Βόρεια Ευρώπη». 

Αναφερόμενος στις υποδομές είπε πως ο κάθετος άξονας της Ξάνθης, πέραν από τη χρησιμότητά του, ιεραρχικά δεν είναι η πρώτη επιλογή. 

«Λέει το χωροταξικό ότι πρωτεύοντας άξονας είναι η Εγνατία, δευτερεύοντας ο κάθετος της Αλεξανδρούπολης κ.ο.κ. Εμείς λέμε πρωτεύοντες η Εγνατία, η Αλεξανδρούπολη και η Δράμα που λειτουργεί, δευτερεύοντες οι άλλοι δυο, γιατί ιεραρχικά είναι πιο πίσω. Το ίδιο ισχύει και με τα λιμάνια, όπου εθνικός πόλος είναι η Αλεξανδρούπολη, γιατί είναι πιο ώριμη, καθώς είναι πολυτροπικός κόμβος (αεροδρόμιο, σιδηρόδρομος, λιμάνι, αυτοκινητόδρομος). Το λιμάνι της Καβάλας δεν ενώνεται με το τρένο και στις προτάσεις μας λέμε ότι πρέπει να συνδεθεί η Καβάλα με το τρένο, αλλά αυτά τα πράγματα πρέπει να τα βάζουμε σε μια λογική και σε μία ιεράρχηση». 

Για το χωροταξικό της Περιφέρειας το ΤΕΕ Θράκης αναμένεται να καταθέσει ολοκληρωμένες προτάσεις και παρατηρήσεις τις επόμενες ημέρες. Πάντως οι κόντρες δεν προβλέπεται να κοπάσουν, ειδικά όταν οι περισσότεροι κοιτούν το δέντρο και δυστυχώς χάνουν το δάσος.