Ο πραγματικός Άγιος Βασίλειος και οι πίτες των Χριστουγέννων

Σαρακατσάνοι, Αρμένιοι, Θράκες, ήταν μεταξύ των συλλόγων που πρωταγωνίστησαν στην χθεσινή εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην κεντρική πλατεία Κομοτηνής. Γυναίκες έφτιαξαν και μοίρασαν πίτες, ενώ τα μέλη των συλλόγων χόρεψαν σε παραδοσιακούς ρυθμούς. Η παρουσία των συλλόγων πλαισίωσε την ομιλία του αγιογράφου και καθηγητή φυσικής αγωγής Στέφανου Τζώγα ο οποίος μίλησε για τον πραγματικό Άγιο Βασίλη. Ειδικότερα η μητρόπολη Μαρωνείας και Κομοτηνής με οδηγό την Αγία Γραφή και την παράδοση της Εκκλησίας προσέγγισε το νόημα των εορτών του Δωδεκαημέρου σε μια γιορταστική εκδήλωση για παιδιά και μεγάλους στην κεντρική πλατεία της πόλης μας. Έγινε μία σύντομη, όσο και περιεκτική εισήγηση για το μέγα Βασίλειο και μία ουσιαστική αναφορά στο θεολογικό περιεχόμενο των Χριστουγέννων και των Θεοφανίων ήταν η αφετηρία της γιορτής. Τα παιδιά των κατηχητικών με τα μουσικά τους όργανα συμμετείχαν στην εκδήλωση και με ένα χιουμοριστικό θεατρικό δρώμενο υπέδειξαν τι ήταν «Το άστρο της Βηθλεέμ». 

Ο Βασίλειος Καισαρείας, γνωστότερος ως Μέγας Βασίλειος ή Άγιος Βασίλειος (330 - 379), ήταν Πατέρας της Εκκλησίας, επίσκοπος Καισαρείας, κορυφαίος θεολόγος του 4ου αιώνα και ένας από τους Τρεις Ιεράρχες, που θεωρούνται προστάτες της παιδείας. Γεννήθηκε από Άγιους γονείς το 330 στη Νεοκαισάρεια του Πόντου και όχι της Καππαδοκίας, όπως αναφέρεται πολλές φορές λανθασμένα, αφού η Νεοκαισάρεια είναι πόλη της Μητρόπολης Νεοκαισάρειας  του Πόντου. 

Ο πατέρας του Άγιος Βασίλειος ασκούσε το επάγγελμα του καθηγητή ρητορικής στη Νεοκαισάρεια και η μητέρα του Αγία Εμμέλεια ήταν απόγονος οικογένειας Ρωμαίων αξιωματούχων (ο πατέρας της είχε πεθάνει ως Χριστιανός μάρτυρας). Στην οικογένεια εκτός από το Βασίλειο υπήρχαν άλλα οκτώ ή εννέα παιδιά. Μεταξύ αυτών, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, ο Ναυκράτιος που έγινε ασκητής και θαυματουργός Άγιος, η Μακρίνα (Οσία Μακρίνα) και ο Πέτρος, Επίσκοπος Σεβαστείας, ενώ κάποιο φαίνεται να πέθανε σε βρεφική ηλικία. Η μνήμη του Αγίου τιμάται κάθε 1η Ιανουαρίου και 30 του ίδιου μήνα με τους Τρεις Ιεράρχες. Τα παραπάνω στοιχεία για το βίο του πραγματικού Αγίου Βασιλείου παρουσίασε ο κ. Τζώγας, ενώ στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο δείγματα εικονογραφίας και σχετικά έντυπα κατατόπισαν τους παρευρισκόμενους. Επίσης υλικό για χειροτεχνίες προσφέρθηκε σε όσα παιδιά το επιθυμούσαν. 

Στην όμορφη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην κεντρική πλατεία το παρόν έδωσε και ο μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής κ. Παντελεήμονας. «Όλοι μαζί γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα, με χειροτεχνίες, με ζωγραφιές, με τραγούδια. Είναι κάτι που μας χαροποιοί όλους,  μικρούς και μεγάλους οι οποίοι γινόμαστε παιδιά γιορτάζοντας αυτές τις ημέρες», είπε ο μητροπολίτης στο μήνυμα του. 

Όσον αφορά στην παρουσία των πολιτιστικών συλλόγων εντάχτηκε στην εκδήλωση σε μία προσπάθεια να μάθουν οι νεότερες γενιές πως περνούσαν τις γιορτές οι παλαιότεροι. Την παραμονή των Χριστουγέννων, οι νοικοκυρές στα καλύβια των Σαρακατσάνων παρασκεύαζαν την «Χριστόκλουρα». Ζύμωναν την κουλούρα και πριν την ψήσουν  τις «κεντούσαν» στην επιφάνεια συνήθως με πηρούνια. Τα σχέδια που κεντούσαν ήταν αναπαραστάσεις του νομαδικού βίου: «πατ΄σιές» (πατήματα, ίχνη ζώων), στάνες αλλά και σταυροί. Ειδικά για την Βασιλόκλουρα  μετά το ψήσιμο, την σταύρωναν και την έκοβαν μικρά κομματάκια και την έτριβαν (τρίμματα) την λεγόμενη γκουγκβάλα και αφού την καβούρντιζαν με φρέσκο πρόβειο βούτυρο την έριχναν στο ταψί  και αφού είχαν βάλει τα διάφορα σημάδια στο πάτο του ταψιού, (το μαντρί, τα άλογα, τα αρνιά κ.λ.π.) και κάθονταν όλοι μαζί στο τραπέζι το πρωί πριν ξεκινήσουν για τις δουλειές. Αυτό ακριβώς έκανε μία Σαρακατσάνα κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης και ενώ ήταν πλαισιωμένη από νεαρά κορίτσια ντυμένα με τις παραδοσιακές στολές. 

Σε άλλο σημείο της πλατείας μέλη του Εκπολιτιστικού Μορφωτικού Ομίλου Αρμενίων Κομοτηνής  έδειξαν πως παρασκευάζεται η παραδοσιακή γλυκιά πίτα των Αρμενίων η οποία σερβίρεται την Πρωτοχρονιά. Τέλος ο σύλλογος Θρακών μοίρασε ζεστές λαχταριστές πίτες, αφού πρώτα έδειξε πως παρασκευάζεται η παραδοσιακή πίτα της Θράκης. 

 Όλγα Τσιούλφα