Ο άγνωστος τύμβος των Αγίων Θεοδώρων

Τα μνημεία μιλούν μόνα τους και αποκαλύπτουν στιγμές της ιστορίας. Έτσι θα γίνει και με τον τύμβο της Αμφίπολης. Έτσι θα γίνονταν εάν αποφασίζονταν η ανασκαφή στους εκατοντάδες τύμβους της Θράκης που κρατούν θαμμένα μυστικά. Τους περισσότερους τους έχουν επισκεφθεί οι αρχαιοκάπηλοι, πολύ πριν τους αρχαιολόγους, έχουν επιφέρει μεγάλες καταστροφές και έχουν αφαιρέσει ενδιαφέροντα ευρήματα. Οι επιδρομές τους είναι γεγονός που το επιβεβαίωσε, ο επίτιμος έφορος αρχαιοτήτων Διαμαντής Τριαντάφυλλος.  Ο άνθρωπος που έφερε στην επιφάνεια, ένα μοναδικό αρχαιολογικό εύρημα. Πέντε ρωμαϊκές άμαξες και σημαντικά κτερίσματα που βρέθηκαν μέσα σε τύμβο ύψους 6-7 μ. με διάμετρο 55-60 μ. ήταν τα εντυπωσιακότερα από τα ευρήματα που αποκαλύφθηκαν στη Μικρή Δοξιπάρα - Ζώνη του Έβρου. Πρόσφατα μίλησε στο «Χ» αποκαλύπτοντας ότι μέχρι το 1980 είχαν ανακαλυφθεί 269 τύμβοι στη Θράκη. Συνολικά 70 στη Ροδόπη, 54 στην Ξάνθη και άλλοι 145 στον Έβρο. Ο σημαντικότερος είναι αυτός της Μικρής Δοξιπάρας, ενώ μέχρι σήμερα μόλις 35 έχουν εξερευνηθεί ως ένα βαθμό.

Στην περιοχή των Αγίων Θεοδώρων επικέντρωσε αυτή τη φορά ο φακός του «Χ», εκεί όπου βρίσκεται μία τούμπα, δηλαδή τύμβος, ένας χωμάτινος λόφος πάνω από αρχαίο τάφο. Αυτός δεν έχει ανασκαφεί ποτέ και ελάχιστα είναι όσα γνωρίζουν οι αρχαιολόγοι, είπε η Χρύσα Καραδήμα, αρχαιολόγος και αναπληρώτρια προϊσταμένη της ΙΘ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. «Η τούμπα των Αγίων Θεοδώρων δεν έχει ανασκαφεί. Δεν έχουμε υπόψη πότε βρέθηκε. Εμείς ως τοπική Εφορεία δεν κάναμε έρευνα, αλλά ούτε φαίνεται να έχουμε κάποια πληροφορία για το αν έγινε παλιότερα. Επομένως, προφανώς δεν είναι ανασκαμμένη», είπε στον «Χ». Η ίδια συνδέει την ύπαρξη του τούμπας με τα αιτήματα που κατά καιρούς φτάνουν στην υπηρεσία για έρευνα κρυμμένων θησαυρών, παραμένει όμως άγνωστο γιατί αυτός ο μύθος παραμένει ζωντανός. Οι έρευνες για τους κρυμμένους θησαυρούς διεξάγονται σε απόσταση τουλάχιστον 50 μέτρων από την τούμπα, όπως προβλέπει η νομοθεσία και γίνονται μετά από έγκριση των αρμόδιων υπηρεσιών. 

Οι έρευνες των χρυσοθήρων δεν απέφεραν καρπούς μέχρι σήμερα, ενώ στο παρελθόν βρέθηκαν αντικείμενα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στην περιοχή των Αγίων Θεοδώρων. Σύμφωνα με την κ. Καραδήμα «έχουμε από την περιοχή μερικά ευρήματα βυζαντινών χρόνων, όχι ακριβώς από την τούμπα. Είναι κάτι θωράκια βυζαντινά από ναούς. Κάπου λοιπόν υπήρχε κάποιος ναός. Αλλά είναι τυχαία ευρήματα. Τα έχουμε στη συλλογή του μουσείου, χωρίς περαιτέρω πληροφορίες. Πάντως, τούμπες υπάρχουν πολλές, είναι αδύνατο να ανασκαφθούν όλες, εκτός κι αν κινδυνεύουν από λαθροανασκαφές. Η συγκεκριμένη των Αγίων Θεοδώρων βρίσκεται σε  ένα αρκετά εμφανές σημείο, δεν είναι σε απομακρυσμένο εκτός οικισμών και είναι δύσκολο να την παραβιάσουν χωρίς να γίνουν αντιληπτοί».

Το υπουργείο Πολιτισμού στην Ελλάδα δεν χρηματοδοτεί ανασκαφές και αυτή είναι μία πολιτική την οποία εφαρμόζει σχεδόν δύο δεκαετίες, λόγω έλλειψης χρημάτων. «Μόνο τις σωστικές χρηματοδοτεί, δηλαδή όταν κάπου κινδυνεύει ένα μνημείο ή ένας αρχαιολογικός χώρος ή μέσω της χρηματοδότησης μεγάλων έργων, δηλαδή γίνονται σωστικές ανασκαφές, στα λεγόμενα έργα τρίτων. Γίνεται ένας δρόμος, το φυσικό αέριο, η Εγνατία. Τότε αυτοί που κάνουν το έργο χρηματοδοτούν ενδεχομένως την έρευνα, ώστε να βεβαιωθούμε ότι δεν θα γίνει κάποια αρχαιολογική καταστροφή. Από εκεί και πέρα συστηματικές ανασκαφές πλέον δε γίνονται. Γίνονται μόνο είτε με τη χρηματοδότηση κάποιων άλλων ιδρυμάτων, όπως η αρχαιολογική εταιρεία ή και σε συνεργασία με ξένα και ελληνικά πανεπιστήμια», τόνισε η αρχαιολόγος.  

Η πιο γνωστή τούμπα κοντά στην Κομοτηνή είναι αυτή της Παραδημής. Τα στοιχεία αναφέρουν ότι έχει ανασκαφεί κατά τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο από Γάλλους. Μάλιστα Γάλλος αρχαιολόγος είχε αναφερθεί στο συγκεκριμένο ταφικό μνημείο το 1992, σε παρουσίαση που έκανε για τις έρευνες των Γάλλων στον 1ο παγκόσμιο πόλεμο. Η ανασκαφή εκείνη έφερε στην επιφάνεια ευρήματα τα οποία δυστυχώς βρίσκονται στη Γαλλία.

 Όλγα Τσιούλφα