Μελετώντας και αναδεικνύοντας την ταυτότητα της Θράκης

Ποια είναι η ταυτότητα της Θράκης στη ρωμαϊκή ποίηση κατά τον 4ο μ.Χ. αιώνα;  Αυτό το θέμα επέλεξε να αναπτύξει ο Δημήτριος Νικήτας, ομότιμος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στο επετειακό συνέδριο του τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ. Οι εργασίες του συνεδρίου άρχισαν το πρωί της Πέμπτης με τη συνάντηση των μεταπτυχιακών φοιτητών και διδακτόρων και επίσημα το συνέδριο άνοιξε το πρωί της Παρασκευής. Ταυτότητες: Γλώσσα και Λογοτεχνία, είναι το αντικείμενο του συνεδρίου που πραγματοποιείται με αφορμή τα 20 χρόνια από την ίδρυση του τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας και ολοκληρώνεται την Κυριακή. 

Ο κ. Νικήτας επέλεξε να μιλήσει για τη Θράκη του 4ου αιώνα, θεωρώντας, όπως δήλωσε στο «Χ»,  πως ίσως είναι ο σημαντικότερος αιώνας για τη Θράκη. Είναι η εποχή που ιδρύεται η Κωνσταντινούπολη και επομένως η Θράκη γίνεται το επίκεντρο του κόσμου. Ξεκινάει η μετέπειτα Βυζαντινή Αυτοκρατορία, η οποία εξαρχής είχε το ρωμαϊκό στίγμα. Ήταν βασιλεύς των Ρωμαίων ο Αυτοκράτορας, στη συνέχεια όμως και κυρίως μετά τον 8ο αιώνα εξελληνίστηκε, αν και ως το τέλος ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας ονομάζονταν βασιλεύς των Ρωμαίων και οι Έλληνες Ρωμιοί. 

«Είναι πολύ ενδιαφέρον να γνωρίζουμε σε αυτόν τον αιώνα που συντελείται αυτό το θεμελιώδες γεγονός της ίδρυσης της Κωνσταντινούπολης,  πως βλέπουν την κατάσταση οι μεγάλοι ποιητές. Ζουν αυτόν τον αιώνα μεγάλοι ποιητές που δεν είναι Έλληνες, είναι Ρωμαίοι, άλλοι από αυτούς γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στη Δύση. Είναι ποιητές που εκφράζουν τη στάση τους απέναντι στη Θράκη, απέναντι στην Κωνσταντινούπολη και σε όλο το χώρο. 

Μέσα από τα κείμενα αυτά τα οποία είναι πάρα πολλά,  διαφαίνονται οι πτυχές της ταυτότητας της Θράκης, όπως αντιμετωπίζεται από τους συγγραφείς και ποιητές. Για παράδειγμα γνωρίζουν πολύ καλά τα γεωγραφικά και φυσιογνωστικά δεδομένα της Θράκης. Γνωρίζουν πολύ καλά και την ιστορία της. Η Θράκη αυτή την εποχή είναι πεδίο συγκρούσεων των Ρωμαίων  της ενιαίας ακόμα Αυτοκρατορίας, με βάρβαρα φύλα από Βορρά και Ανατολή. Οι βάρβαρες συγκρούσεις αντικατοπτρίζονται στα κείμενα εκείνης της εποχής και αυτή είναι μία δεύτερη πτυχή, η γνώση της ιστορίας», ανέφερε ο ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ. 

Η παρουσία του κ. Νικήτα δεν είναι τυχαία στο συνέδριο της Κομοτηνής. Ο Δημήτριος Νικήτας, μέχρι τον Αύγουστο καθηγητής Μεταγενέστερης Λατινικής Φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ήταν πανεπιστημιακός δάσκαλος πολλών σημερινών καθηγητών του τμήματος Ελ. Φιλολογίας Κομοτηνής. «Αισθάνομαι μεγάλη συγκίνηση και μεγάλη περηφάνια. Νιώθω πραγματικά υπερήφανος  που έχω μαθητές που πραγματικά εξελίχθηκαν και διακρίνονται στο χώρο της επιστήμης και της πανεπιστημιακής παρουσίας. Είναι αποτελεσματικοί και προσφέρουν στα παιδιά γνώση αλλά και ήθος. Πιστεύω ότι το τμήμα της Κομοτηνής αλλά και γενικά το ΔΠΘ βρίσκεται σε μία πολύ καλή εξελικτική φάση, προχωρά σε μία άνθηση, θα προσφέρει πολλά στην κοινωνία και αυτή είναι και η ευχή μου, το τμήμα να ανθίσει και να προσφέρει ακόμα περισσότερο», είπε. 

Η λειτουργία του κοινωνικού φροντιστηρίου του δήμου Κομοτηνής είναι ίσως ένα δείγμα της προσφοράς του τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας στην τοπική κοινωνία. «Θα συνεχίσουμε και τα επόμενα χρόνια», είπε συγκινημένη η Ζωή Γαβριηλίδου,  πρόεδρος του τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας. Συνολικά 140 σύνεδροι παρακολουθούν τις εργασίες του συνεδρίου, αλλά η ευχάριστη έκπληξη ήταν η παρουσία εκπαιδευτικών και φοιτητών, διαφόρων τμημάτων που δήλωσαν συμμετοχή. 

Οι εργασίες του συνεδρίου ξεκίνησαν νωρίς το πρωί της Παρασκευής με συνολικά 5 συνεδρίες στο κεντρικό αμφιθέατρο της πανεπιστημιούπολης αλλά και σε αίθουσες προκάτ του τμήματος. «Επιλέξαμε επειδή είναι επετειακό το συνέδριο, να είναι δωρεάν για όλους τους συμμετέχοντες, οπότε όσο περισσότεροι το παρακολουθήσουν για εμάς θα είναι ένα κέρδος, γιατί η δουλειά που έγινε θα φανεί ότι είχε αντίκτυπο», είπε Ζωή Γαβριηλίδου. Σημαντική ήταν η παρουσία προσκεκλημένων καθηγητών από ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια, μεταξύ των οποίων Montreal, Cambridge, Exeter, ΑΠΘ, Κρήτης καθώς και άλλα. «Δεν ξέρω εάν πρέπει σε αυτό το συνέδριο να κάνουμε ένα απολογισμό για το τι κάναμε έως τώρα ή να σχεδιάσουμε το μέλλον;» αναρωτήθηκε η κ. Γαβριηλίδου και υποσχέθηκε ότι το τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας θα έχει μεγαλύτερη ερευνητική εξωστρέφεια και διδακτική πρωτοπορία. 

Να σημειωθεί ότι οι εργασίες του συνεδρίου ολοκληρώνονται το μεσημέρι της Κυριακής. Για την προετοιμασία του συνεδρίου εργάστηκαν σκληρά, εθελοντικά, οι φοιτητές του τμήματος και φυσικά βρίσκονται έξω από κάθε αίθουσα για να κατατοπίσουν τους συνέδρους. 

Όλγα Τσιούλφα