Το σχόλιο του Γιώργου Καραμπελιά συγγραφέα και πολιτικού αναλυτή και του δημοσιογράφου και συγγραφέα Νίκου Μελέτη Ως το τέλος της δικτατορίας στην Τουρκία, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα των εκλογών στην γειτονική χώρα ο υπεύθυνος επιτροπής του HDP στην Ελλάδα Νεβρόζ Καρχάν, μιλώντας στο «Χ» Ρεπορτάζ Δήμος Μπακιρτζάκης
Ως το τέλος της δικτατορίας στην Τουρκία, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα των εκλογών στην γειτονική χώρα ο υπεύθυνος επιτροπής του HDP στην Ελλάδα Νεβρόζ Καρχάν, κάτοικος Αθηνών, κάνοντας ταυτόχρονα λόγο για μία ιστορική αρχή χάρη στην είσοδο του HDP. Αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό της Τουρκίας έφεραν οι εκλογές, με τον Ερντογάν να χάνει την αυτοδυναμία και τους Κούρδους να μπαίνουν στη Βουλή. Οι προβλέψεις πριν τις εκλογές, ότι το φιλοκουρδικό κόμμα θα καθορίσει το αποτέλεσμά τους, επιβεβαιώθηκαν. Το HDP μπήκε στην τουρκική εθνοσυνέλευση και έκανε «στάχτη» τα σχέδια του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για παντοδυναμία. Λίγες ώρες αφότου οι κάλπες έκλεισαν, κορυφαίο στέλεχος του AKP παραδέχθηκε ότι το κόμμα του θα αναγκαστεί να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας, με ανοικτό το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών.
Με καταμετρημένο το 98,2% των ψήφων η κατάσταση διαμορφώνεται ως εξής:
1. Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης 40,8% 258 έδρες
2. Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα 25,1% 132 έδρες
3. Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος 16,3% 81 έδρες
4. Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών 13,1% 79 έδρες
Ο ηγέτης του φιλοκουρδικού κόμματος Δημοκρατίας των Λαών, Σελαχατίν Ντεμιρτάς, δήλωσε: «Από αυτή τη στιγμή έχει τελειώσει στην Τουρκία η συζήτηση περί προεδρικού συστήματος και δικτατορίας. Η Τουρκία γύρισε από το χείλος του γκρεμού», δήλωσε ο Ντεμιρτάς.
.jpg)
Πως διαμορφώνεται ο εκλογικός χάρτης στην Τουρκία
Το ισλαμοσυντηρητικό κόμμα του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μπορεί να νίκησε στις βουλευτικές εκλογές στην Τουρκία, ωστόσο έχασε την αυτοδυναμία του στην εθνοσυνέλευση την οποία διατηρούσε εδώ και 13 χρόνια, όπως καταδεικνύουν τα αποτελέσματα από την καταμέτρηση του 98% των ψηφοδελτίων. Το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), που κυβερνά την χώρα από το 2002, κερδίζει 259 έδρες εκ των 550 συνολικά εδρών συγκεντρώνοντας ποσοστό 41%, ενώ το κουρδικό κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών (HDP) έλαβε το 12,5% των ψήφων και στέλνει 78 βουλευτές στο κοινοβούλιο, μεταδίδουν τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα. Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης(MHP) συγκέντρωσαν ποσοστά 25,2% και 16,5% αντίστοιχα, ήτοι 131 και 82 έδρες. Tα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών στην Τουρκία καταδεικνύουν την ξεκάθαρη απόρριψη εκ μέρους του εκλογικού σώματος της προσπάθειας του Τούρκου προέδρου Ταγίπ Ερντογάν να ενισχύσει τις εξουσίες του και της επιδίωξής του για μια ισχυρή εκτελεστική προεδρία, δήλωσε υψηλόβαθμος αξιωματούχος του CHP. «Οι ψηφοφόροι είπαν ένα σαφές όχι στο προεδρικό σύστημα» τόνισε ο επικεφαλής του CHP στην Κωνσταντινούπολη Μουράτ Καραβαλτζίν μιλώντας σε δημοσιογράφους.
Η ΠΟΡΕΙΑ ΓΙΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Το σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού θα επιδιώξει το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), μετά την απώλεια της απόλυτης πλειοψηφίας στην τουρκική εθνοσυνέλευση στις εκλογές. Ταυτόχρονα δεν αποκλείεται η διεξαγωγή πρόωρων εκλογών εάν υπάρξει αποτυχία σχηματισμού κυβέρνησης συνασπισμού σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του αντιπροέδρου της τουρκικής κυβέρνησης Νουμάν Κουρτουλμούς. «Πιστεύω ότι ο πρωθυπουργός μας θα είναι σε θέση να σχηματίσει κυβέρνηση εντός των προβλεπόμενων χρονικών ορίων», δήλωσε ο Κουρτουλμούς, σημειώνοντας ότι μία κυβέρνηση συνασπισμού χωρίς το κυβερνών κόμμα δεν είναι δυνατή.
Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κάλεσε από την πλευρά του τα τουρκικά πολιτικά κόμματα να ενεργήσουν με "υπευθυνότητα" για να "διαφυλάξουν" τη "σταθερότητα" στην Τουρκία την επομένη των βουλευτικών εκλογών και τη σημαντική υποχώρηση της κοινοβουλευτικής δύναμης του κυβερνώντος κόμματός του. "Στη νέα αυτή διαδικασία, είναι ζωτικής σημασίας για όλα τα πολιτικά κόμματα να ενεργήσουν με την αναγκαία ευαισθησία και να υιοθετήσουν υπεύθυνη στάση για να διαφυλάξουν την ατμόσφαιρα σταθερότητας και εμπιστοσύνης, καθώς και τα δημοκρατικά κεκτημένα", αναφέρεται σε ανακοίνωση του προέδρου της Τουρκίας. "Η άποψη του λαού μας βρίσκεται υπεράνω όλων... Πιστεύω ότι τα αποτελέσματα, τα οποία δεν επιτρέπουν σε κανένα κόμμα να σχηματίσει μονοκομματική κυβέρνηση, θα εκτιμηθούν με νηφαλιότητα και ρεαλισμό από κάθε κόμμα", αναφέρεται στην ανακοίνωση που εκδόθηκε από το γραφείο του Ερντογάν.
ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ
Στο μεταξύ η χριστιανική μειονότητα της Τουρκίας εκπροσωπείται πάλι στη Βουλή ύστερα από μακροχρόνια απουσία. Τέσσερις χριστιανοί - κανένας τους όμως ελληνικής καταγωγής - εξελέγησαν βουλευτές στις εκλογές της Κυριακής. Οι κάλπες έβαλαν ένα τέλος στις μονοκομματικές κυβερνήσεις του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), οδήγησαν για πρώτη φορά κουρδικό κόμμα στη Βουλή, το HDP, και ανέδειξαν τέσσερις χριστιανούς βουλευτές. Με το ΑΚΡ εξελέγη ο Μαρκάρ Εσαγιάν, αρμενικής και τουρκικής καταγωγής, δημοσιογράφος στην φιλοκυβερνητική εφημερίδα «Γενί Σαφάκ».
Εξελέγη στην περιοχή της Κωνσταντινούπολης. Με το κεμαλικό Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) της αξιωματικής αντιπολίτευσης εξελέγη η Σελίνα Ντογάν, επίσης στην Κωνσταντινούπολη. Η Ντογάν είναι αρμενικής καταγωγής και δικηγόρος στο επάγγελμα. Ο αρχηγός του CHP Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου είχε δηλώσει ανακοινώνοντας την υποψηφιότητα της Ντογάν στις αρχές Απριλίου ότι αυτή αποτελεί ένα σημαντικό μήνυμα προς τον κόσμο. «Δεν επιθυμούμε τον διχασμό αυτής της κοινωνίας. Επιθυμούμε να αναπτυχθούμε και να εξελιχθούμε μαζί», είπε. Το κουρδικό HDP εξέλεξε δύο χριστιανούς βουλευτές, τον ένα στην Κωνσταντινούπολη και τον άλλο στη νοτιοανατολική Τουρκία.
Ο πρώτος, Γκάρο Παϊλάν, έχει αρμενική καταγωγή και στην επίσημη υποψηφιότητά του δηλώνει επάγγελμα προπονητής. Ο δεύτερος, Έρολ Ντόρα, είναι μέρος της ασσυριακής κοινότητας της Τουρκίας και ασκεί το επάγγελμα του δικηγόρου. Εκτός από τους χριστιανούς, με το HDP εξελέγησαν και δυο μέλη των Γιαζίντι: η Φελέκνας Ούτζα από το Ντιγιάρμπακιρ και ο Αλί Αταλάν από το Μπατμάν.
ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΤΟΝ «Χ»
Με τον άνθρωπο που εκπροσωπεί το κουρδικό κόμμα στην Ελλάδα, τον υπεύθυνο επιτροπής του HDP Νεβρόζ Καρχάν, κάτοικο Αθηνών, επικοινώνησε ο «Χ», ζητώντας το σχόλιο του για το αποτέλεσμα των εκλογών, αλλά και τους στόχους του κουρδικού κόμματος. Παράλληλα ζήτησε την άποψη δύο ανθρώπων, που λόγω της ιδιότητάς τους, έχουν ασχοληθεί επισταμένα με την Τουρκία και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, του Γιώργου Καραμπελιά συγγραφέα και πολιτικού αναλυτή και του δημοσιογράφου και συγγραφέα Νίκου Μελέτη.
Νεβρόζ Καρχάν: «Είναι μια αρχή ιστορική, είναι το τέλος της δικτατορίας που υπάρχει στην Τουρκία. Σημαδεύτηκε με θανάτους, πυροβολισμούς και βόμβες, παρόλα αυτά οι λαοί κατάφεραν ψήφισαν και αγωνίστηκαν, για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Από εδώ και πέρα έχουμε περισσότερο αγώνα. Ένας άνθρωπος, όταν θέλει να γίνει δικτάτορας σε μια χώρα και δεν υπολογίζει τους πολίτες, θα κάνει τα πάντα για να μπορέσει να κυβερνήσει στην Τουρκία. Το κόμμα του Ερντογάν υπάρχει περίπτωση να διαλυθεί εσωτερικά, αλλά κράτησαν με το ζόρι τους βουλευτές και τους υπουργούς, για να φτάσουν σε αυτή την ημέρα». Το ενδεχόμενο των εκλογών πιθανό, σύμφωνα με τον κ. Καρχάν, «είναι πολύ δύσκολο να κάνουν συνεργασία με το κόμμα του Ερντογάν. Αν δεν συμμετέχει κανένα κόμμα μαζί του, λογικά θα πάμε σε εκλογές».
Γιώργος Καραμπελιάς: «Για τον Ερντογάν η ήττα είναι μεγάλη, είναι εννιά μονάδες, όταν σκεφτείτε ότι σε κάθε εκλογή είχε μάθει το κόμμα του να αυξάνει και το ποσοστό του. Πέρα του ότι δεν έχει πια πλειοψηφία, είναι πολύ πιθανό να τραβήξει σε κυβέρνηση μειοψηφίας και να έχουμε ξανά εκλογές. Μπορεί να δοκιμάσει συνεργασία, αλλά σε βάθος χρόνου βλέπω με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να οδηγείται σε εκλογές. Το πρόβλημα είναι ότι το κόμμα που συγκροτήθηκε γύρω από τους Κούρδους πήρε 1εκ ψήφους μόνο στην Κωνσταντινούπολη, δηλαδή εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Τουρκία ένα νέος παράγοντας μη εθνικιστικός-σοβινιστικός. Άρα αυτό το πράγμα, αν ενισχυθεί και μείνει, το 13% είναι η βάση από την οποία ξεκινάει και η αφετηρία του. Αυτό που κατόρθωσε είναι να εμφανιστεί ως εκφραστής των δημοκρατικών και μειονοτικών δυνάμεων στην Τουρκία. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, αλλάζει η πολιτική πραγματικότητα στην Τουρκία».
Το βέβαιο, είναι σύμφωνα, με τον κ. Καραμπελιά, πως «το καθεστώς Ερντογάν μπήκε σε κρίση. Δεν θεωρώ ότι θα κατορθώσει να την ξεπεράσει και να γίνει ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης που ήταν στο παρελθόν. Μπαίνουμε σε εποχή αμφισβήτησης της εποχής Ερντογάν και εμφάνισης νέων αντιθέσεων στην Τουρκία. Αν αυτά συνεχιστούν, θα έχουμε μια Τουρκία μια διαφορετικά χαρακτηριστικά. Πρέπει να παρακολουθούμε από κοντά, να είμαστε σταθεροί, να έχουμε εμείς εθνική ενότητα και αντίληψη.
Μελέτης Νίκος: «Ο Ερντογάν έχει ακόμα λαϊκό έρισμα, αλλά η πτώση περίπου 10% από την τελευταία εκλογή δείχνει μια τρομακτική αμφισβήτηση ενός μοντέλου. Δεν μπορεί να την πει κανείς νίκη, γιατί ο στόχος του ήταν να πάρει όχι απλώς πλειοψηφία, για να σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά μια ενισχυμένη πλειοψηφία, η οποία θα του επέτρεπε να οδηγήσει την χώρα στην αλλαγή του Συντάγματος και να προβεί στην αλλαγή του πολιτεύματος σε προεδρική δημοκρατία, όπου θα ήταν απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού. Ο χαρισματικός ηγέτης του κουρδικού κόμματος αριστερός αποφάσισε να κατεβάσει το κόμμα στις εκλογές.
Η μεγάλη πρόκληση είναι αυτή τη δύναμη που άντλησε να μην την περιορίσει αποκλειστικά στο κουρδικό πλαίσιο. Πάντως ήταν οι πιο ενδιαφέρουσες εκλογές τα προηγούμενα χρόνια, αλλά η ανατροπή έγινε επειδή έτυχε να υπάρχει ένας χαρισματικός ηγέτης στο κουρδικό κόμμα, που μπόρεσε να εμπνεύσει και άλλους ανθρώπους, πέραν των Κούρδων».
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News