Καπνός, ιστορία, δράματα, αλήθειες, αγωνία για το μέλλον, συγκίνηση

Δεν ήταν οι μνήμες που κουβαλά ο καθένας μέσα του στην ιστορία του καπνού αυτές που μοιράστηκε με τους 300 περίπου καλεσμένους ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης κ. Μπουτάρης που δήλωσε αρειμάνιος καπνιστής από μια οικογένεια που είχε μπλέξει με τον καπνό. Ήταν η ιστορική τεκμηρίωση, οι στατιστικές, το σπάνιο φωτογραφικό υλικό, που ναι μεν ήταν σε φωτοτυπίες, έδειχνε όμως το τι έφερε αυτή η καλλιέργεια. Ταξικά καπνεργάτες και καπνέμπορους με τις λέσχες τένις στην Καβάλα, τα μπαλ μασκέ της μπουρζουαζίας, αλλά και την ζωή κοινωνιών ολόκληρων που εξαρτάτο από την τύχη της χρυσοφόρας καλλιέργειας  που ήθελε χέρια. Τα ελληνικά καπνά ταξίδευαν στην Ευρώπη και την Αμερική ξεχωρίζοντας για τα χαρμάνια και την ποιότητά τους.  

Διοργανωτής της ξεχωριστής έκθεσης με τον τίτλο 101 σημειώσεις για τα καπνά ανατολικού τύπου η Τράπεζα Πειραιώς. Ο αν. διευθύνοντος συμβούλου Χριστόδουλος Αντωνιάδης στην εμπεριστατωμένη κι ανθρώπινη ομιλία του επικαλέστηκε τα πρακτικά της Βουλής του 1946: «Αν δεν υπήρχε ο καπνός δεν θα ήτο δυνατόν να αντιμετωπιστεί το δημογραφικό πρόβλημα που προέκυψεν μετά την Μικρασιατική καταστροφή. Ο εποικισμός της Μακεδονίας και της Θράκης το 1922 εστηρίχθη μόνο στον καπνόν».

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων παρών Γεώργιος Καρασμάνης και τρεις πρώην υπουργοί οι Αλέξανδρος Κοντός, Χρήστος Κοσκινάς, Αθανάσιος Τσαυτάρης τίμησαν την έκθεση. Εκεί ο δήμαρχος της πόλης Γιάννης Μπουτάρης αποκαλύπτοντας μνήμες της οικογένειάς του που είχε ασχοληθεί συστηματικά με τα καπνά, αλλά την κέρδισε η αμπελουργία και η οινοποίηση πέταξε την δική του ιδέα που βρήκε ευήκοα ώτα, την δημιουργία στην Θεσσαλονίκη «Μουσείου καπνού». «Η πόλη πρέπει πάση θυσία να αποκτήσει μουσείο καπνού, γιατί το οφείλει απέναντι στην σημαντική συνεισφορά, που είχε η παραγωγή και εμπορία του προϊόντος για την ανάπτυξή της, για πάρα πολλά χρόνια», υποστήριξε ο κ. Μπουτάρης στο σύντομο χαιρετισμό του και τόνισε την ανάγκη να βρεθούν σύντομα οι αναγκαίοι πόροι για να υλοποιηθεί η ιδέα. Ο παριστάμενος πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΟΛΘ ΑΕ, Στέλιος Αγγελούδης έσπευσε να προτείνει ως πιθανό χώρο φιλοξενίας του μουσείου την αποθήκη 9 στην προβλήτα 2 του κεντρικού λιμένα της πόλης, ενώ ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Τράπεζας Πειραιώς, Χριστόδουλος Αντωνιάδης επεσήμανε ότι η Τράπεζα θα μπορούσε να βοηθήσει στη χρηματοδότηση της μελέτης.  

Οι δήμαρχοι Αμπελοκήπων και Μενεμένης Λάζαρος Κιρίζογλου, Παύλου Μελά Δημήτρης Δημουρτζίδης, ο νυν διοικητής του ΟΓΑ Ξενοφών Βεργίνης και ο πρώην διοικητής Μιχάλης Τζελέπης, όλα τα στελέχη μεγάλων καπνοπαραγωγικών εμπορικών οίκων Μισσιριάν, ΣΕΚΕ, Μιχαηλίδης κ.ά. διευθυντές και στελέχη της Τραπέζης Πειραιώς, τίμησαν την εκδήλωση που έδωσε την αφορμή να ακουστούν αλήθειες για ένα προϊόν που κατέχει και σήμερα σημαντική θέση διεθνώς. Ημερομηνίες σταθμοί όπως το 1929 που υπάρχει παγκόσμια ύφεση, το 1922 η Μικρασιατική καταστροφή, το 1920 η προσάρτηση της Ξάνθης, το 1912η προσάρτηση της Μακεδονίας και τμήματος της Θράκης, το 1881 η προσάρτηση της Θεσσαλίας αποτύπωναν δεδομένα που ήταν ουσιαστικά για τον ερευνητή του μέλλοντος. Στην έκθεση, εργαλεία, μηχανήματα,  τσιγαρόκουτα, φύλλα μπασμά με έντονο άρωμα απαραίτητα στα χαρμάνια των τσιγάρων, μετοχές, έγγραφα εταιριών, έργα τέχνης με άπειρες επεξηγήσεις κατέδειξαν ην σπουδαιότητα του προϊόντος. 

Όπως είπε στην ομιλία του ο κ. Αντωνιάδης «η εργασία στον τομέα επεξεργασίας του καπνού και της βιομηχανικής παραγωγής τσιγάρων συνετέλεσε στην ανάπτυξη πόλεων, όπως η Καβάλα, η Δράμα, η Ξάνθη και η Θεσσαλονίκη. Επηρέασε τη διαμόρφωση νέων κοινωνικών τάξεων και συνέβαλε, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη της βιομηχανίας, του εμπορίου και του τραπεζικού κλάδου. Μέσα από τα σπάνια αντικείμενα συλλογών του εξωτερικού, τεκμηρίων από αρχεία της χώρας καθώς και φωτογραφικού υλικού από ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές, φωτίζονται όλες αυτές οι διαφορετικές λειτουργίες του καπνού. Αλλά και σήμερα 13.000 οικογένειες στις περιοχές της Ορεστιάδας, της Ροδόπης, της Ξάνθης, της Ορεινής Δράμας, του νομού Σερρών και της Πιερίας συνεχίζουν την παραγωγή καπνών ανατολικού τύπου, τα οποία έχουν ζήτηση από τις διεθνείς καπνοβιομηχανίες. Δημιουργούν πλούτο και ενισχύουν τις εξαγωγές της χώρας. 

Οι περισσότεροι, μάλιστα, από τους παραγωγούς είναι ενταγμένοι μαζί με τους καπνεμπόρους που συνεργάζονται στα προγράμματα Συμβολαιακής Τραπεζικής της Τράπεζας Πειραιώς, ώστε να οργανώνουν καλύτερα τη δουλειά τους και να διασφαλίζουν απόλυτα τον κόπο τους.  Ο όμιλος της Τράπεζας Πειραιώς, ως βασικός χρηματοδότης της αγροτικής οικονομίας της χώρας, έχει αυτονόητο ενδιαφέρον για τον καπνό, αλλά και για ότι παράγει η ευλογημένη ελληνική γη. Βρισκόμαστε και δρούμε στο παρόν, έχουμε στην προοπτική μας στο μέλλον, αλλά πάντα η γνώση και η εμπειρία από το παρελθόν έχουν πολύτιμη αξία. Ταυτόχρονα το Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ομίλου Πειραιώς «αγκαλιάζει» πάντα ότι αφορά την ιστορική και πολιτιστική διαδρομή του τόπου μας» ανέφερε χαρακτηριστικά. 

Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο αρχιτέκτονας Σπύρος Φλεβάρης και την ιστορική μελέτη η αναπληρώτρια καθηγήτρια του ΕΜΠ Μαρία Ρεντετζή. 

Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι την Κυριακή 2 Νοεμβρίου και αν βρεθείτε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης αξίζει να την επισκεφθείτε. Τις καθημερινές θα είναι ανοιχτή από τις 8 το πρωί μέχρι τις 9 το βράδυ, το Σάββατο από τις 11 π.μ. μέχρι τις 2 το μεσημέρι και την Κυριακή από τις 6 μ.μ. μέχρι τις 9 το βράδυ.

Το σήμερα της καπνοφυτείας και την αγωνία των καπνοπαραγωγών μετέφερε στα υψηλά κλιμάκια των προσκεκλημένων ο Εσάτ Χουσεΐν διερμηνεύοντας την αγωνία όλων των παραγωγών της Θράκης στις φωτογραφίες του ΧΡΟΝΟΥ διακρίνεται αριστερά με τον υπουργό αγροτικής ανάπτυξης  Γεώργιο Καρασμάνη και τον αν. διευθύνοντος συμβούλου της Τράπεζας Πειραιώς Χριστόδουλο Αντωνιάδη