Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης σε δραματοποιημένη παράσταση στο Ιμαρέτ

Την ώρα που χιλιάδες στην Τουρκία προσεύχονταν μπροστά στην Αγία Σοφία για την μετατροπή της από μουσείο σε τζαμί, εκφράζοντας μία στάση μισαλλοδοξίας και ασέβειας προς την ίδια την ιστορία, στην Κομοτηνή πραγματοποιούνταν μία εκδήλωση μνήμης της άλωσης της Κωνσταντινούπολης του 1453, η οποία αποτέλεσε τη μήτρα, μέσα στην οποία κυοφορήθηκε ο ξεσηκωμός του γένους και η σταδιακή εθνική αποκατάσταση του ελληνισμού, όπως αυτή εξελίχθηκε στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. «Ο εορτασμός της επετείου της αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως αποτελεί ευκαιρία για εθνική περισυλλογή, για φρονηματισμό και περίσκεψη πάνω στις οριακές στιγμές που προσδιόρισαν τη διαχρονική πορεία του γένους μας. Αποτελεί τη βάση για την διαπίστωση σφαλμάτων και λαθών, ιδίως όσων διαχρονικά εμφανίζονται και λειτουργούν, και για μια προσπάθεια απαλλαγής από όσα αρνητικά χαρακτηρίζουν το γένος μας ανά τους αιώνες. Η ανάμνηση των γεγονότων εκείνων, αλλά και η αναφορά των λαϊκών θρύλων και παραδόσεων που σχετίζονται με την άλωση του 1453, και μέσω των οποίων το Γένος μας κατάφερε να επιζήσει μέσα στη στυγνή δουλεία 400 χρόνων, να ανασυνταχθεί και να διεκδικήσει με επιτυχία την αναγέννησή του, δεν αποτελεί πράξη σωβινισμού, αλλά φανερώνει συλλογική ωριμότητα και εθνική αυτοσυνειδησία», ήταν τα λόγια του μητροπολίτη Μαρωνείας και Κομοτηνής. 

Στο εκκλησιαστικό μουσείο της Κομοτηνής το βράδυ του Σαββάτου 31 Μαΐου πραγματοποιήθηκε η επετειακή εκδήλωση. Εκεί εψάλλει επιμνημόσυνη δέηση από τον μητροπολίτη Μαρωνείας και Κομοτηνής, τον οποίον πλαισίωσαν ιερείς της μητρόπολης, υπέρ αιώνιας μνήμης και μακάριας αναπαύσεως των ψυχών, του χριστιανού αυτοκράτορα του Βυζαντινού Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και όσων, κληρικών και λαϊκών, έπεσαν γενναία υπέρ της πίστης και της πατρίδας. «Φύλακας της συλλογικής εθνικής μνήμης του γένους η Ορθόδοξη Εκκλησία, δε θα μπορούσε να απουσιάζει από τον εορτασμό αυτό», σημείωσε ο μητροπολίτης και πρόσθεσε πως «δε θα μπορούσε να μη θυμίσει στους Έλληνες τα ιστορικά όρια που ουσιαστικά σήμαναν τη διαμόρφωση και τη σχηματοποίηση του νέου ελληνισμού, στην πορεία της διαχρονικής πορείας του ενιαίου και αδιαίρετου γένους μας. Άλλωστε, στην ίδια την Κωνσταντινούπολη, την Πόλη των εθνικών μας θρύλων και παραδόσεων, υπάρχει μέχρι σήμερα η σεπτή έδρα της μητρός μεγάλης του Χριστού εκκλησίας, το Οικουμενικό Πατριαρχείο μας στο Φανάρι, όπου συνεχίζει να χτυπά η καρδιά του φένους, με την καθοδήγηση του Οικουμενικού μας Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου και όπου η βυζαντινή μας παράδοση διαφυλάσσεται μέχρι σήμερα αδιατάρακτη και αναλλοίωτη».

Το εκκλησιαστικό μουσείο κατέκλυσαν εκατοντάδες κόσμου που παρακολούθησαν την εκδήλωση. Εκεί η χορωδία του συλλόγου των φίλων βυζαντινής μουσικής της μητρόπολης, απέδωσε απολυτίκια, τροπάρια, αναφερόμενα στους μάρτυρες της άλωσης και τους ήρωες του γένους. Ενδιάμεσα μαθητές και νέοι – μέλη των κατηχητικών σχολείων των ενοριακών ναών απέδωσαν σε διαλογικά μέρη επίκαιρα κείμενα με τη συνοδεία μουσικών έργων από βιολοντσέλο. Επίσης ακούστηκαν λόγοι του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και θρήνοι από μέλη των συλλόγων Ποντίων και Κρητών με τη συνοδεία ποντιακής και κρητικής λύρας αντίστοιχα. Από τις συγκινητικές στιγμές της εκδήλωσης ήταν όταν ο Γιώργος Κελεσίδης κρατώντας τη λύρα εισήλθε στη σκηνή συνοδεύοντας τον Πέτρο Κοτανίδη στην ερμηνεία του ύμνου του Ποντιακού Ελληνισμού για την Άλωση «?Ανθεί και φέρει κι άλλο?». Παράλληλα, υπήρξε αναφορά στην ιδιαίτερη φυσιογνωμία της μητέρας του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, της αυτοκράτειρας Ελένης Δραγάτση ?Παλαιολόγου, με τη θεατρική απόδοση της αγωνίας της για την τύχη της Ρωμανίας και της ουσιαστικής παρέμβασής της στις δραματικές εξελίξεις τα τελευταία χρόνια πριν την Άλωση από την Ζωή Σωτηροπούλου. 

«Αξίζει γι’ αυτό να θυμούμαστε, να τιμούμε, να μνημονεύουμε και να μην παραγνωρίζουμε πρόσωπα, γεγονότα και καταστάσεις με πασιφανή εθνική σημασία, όπως αυτά που σήμερα καλούμαστε να μνημονεύσουμε», σημείωσε ο μητροπολίτης στο λόγο του και τόνισε «η άλωση του 1453 υπήρξε πηγή πόνου και θλίψης, αγωνίας και βασάνων συλλογικών, παραλλήλως, όμως, αποτέλεσε την αφετηρία της αναγέννησης του Γένους. Μέσα από το χάσμα της κοσμοχαλασιάς της αλώσεως, φύτρωσαν τα άνθη της μεταβυζαντινής και νεοελληνικής πολιτισμικής παράδοσης, για να θυμηθούμε τη γνωστή διατύπωση του εθνικού μας ποιητή. Και υπήρξε αυτό ευεργετικό, τόσο για την άνθιση των τεχνών και του πολιτισμού, όσο και για την ανανέωση των ιδεολογικών, κοινωνικών και καλλιτεχνικών συνισταμένων της ελληνικής προσφοράς στον κόσμο. Τις διαστάσεις αυτές της άλωσης, που σίγουρα δεν μπορούσαν να αντιληφθούν οι σύγχρονοί της, έχει συστηματικά μελετήσει η σχετική, ελληνική και ξένη, βιβλιογραφία, μέσω της οποίας αναδεικνύονται μορφές και γεγονότα ? σταθμοί για την ανασυγκρότηση των δυνάμεων και την έκφραση των δυνατοτήτων του Γένους. 

Γι? αυτό και αξίζει να εορτάζουμε αναμνηστικά την άλωση, όχι τόσο ως το τέλος της χιλιόχρονης και ένδοξης βυζαντινής αυτοκρατορίας, όσο ως την απαρχή μιας νέας δημιουργικής περιόδου στη ζωή και στη δημιουργία του Γένους. Μιας περιόδου που ρίζωσε στα ερείπια της καθημαγμένης Κωνσταντινούπολης, εκείνο τον σημαδιακό Μάιο του 1453, για να βλαστήσει τον 16ο και τον 17ο αιώνα, να ανθίσει τον πολυσήμαντο 18ο αιώνα και να δώσει γλυκούς και εύχυμους καρπούς μετά την ελληνική επανάσταση του 1821, με την εθνική αποκατάσταση και την αυθύπαρκτη πολιτική υπόσταση του Γένους».

Επετειακή  εκδήλωση για την άλωση της Πόλης πραγματοποιήθηκε και στο ναό Κοσμοσώτειρας Φερών, το Σάββατο 31 Μαΐου. Πρόκειται για εκδηλώσεις που μας κάνουν όλους κοινωνούς της ιστορίας μας και μας θυμίζουν τη συμβολή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας στον πολιτισμό.