Χρωστούν, αλλά δεν ενδιαφέρονται για το πώς θα ξεχρεώσουν!

Στα 7,4 δισ. ευρώ ανέρχονται οι απλήρωτες εισφορές προς τον Οργανισμό Ασφάλισης Ελεύθερων Επαγγελματιών (ΟΑΕΕ) καθώς ένας στους δύο ελεύθερους επαγγελματίες δεν καταβάλλει τις εισφορές του. Την ίδια στιγμή το έλλειμμα του ΟΑΕΕ αναμένεται να φτάσει το 2014 τα 720 εκατ. ευρώ, από 640 εκατ. ευρώ το 2013. Στον ΟΑΕΕ σε σύνολο 750.000 ασφαλισμένων στις 31/12/2013 οι 370.000 ενεργοί ασφαλισμένοι δεν πληρώνουν εισφορές με οφειλές κοντά στα 5,9 δισ. ευρώ. Από τις επιχειρήσεις που έκλεισαν περίπου 196.000 ασφαλισμένοι διέκοψαν την ασφάλισή τους στον ΟΑΕΕ αφήνοντας οφειλές 1,5 δισ. ευρώ. 

Με βάση τα επίσημα στοιχεία, στη ρύθμιση Νέα Αρχή έχουν υπαχθεί μέχρι τώρα μόνο 25.771 ελεύθεροι επαγγελματίες, ενώ για την πάγια ρύθμιση έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον 23.642. Έτσι, το υπουργείο Εργασίας προωθεί νέα βελτιωμένη ρύθμιση για τις οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία που θα προβλέπει κεφαλαιοποίηση των οφειλών που δημιουργήθηκαν εντός του 2013, ώστε να μπορούν χιλιάδες οφειλέτες να ενταχθούν στη ρύθμιση της Νέας Αρχής των 36 δόσεων. Παράλληλα θα δίνεται το δικαίωμα σε όσους χρωστούν στα Ταμεία, οι εισφορές του 2013 να υπαχθούν στη ρύθμιση της Νέας Αρχής, χωρίς να χρειάζεται να κινδυνεύσουν με ένδικα μέσα ή κατασχέσεις. Όσοι κάνουν χρήση αυτής της διάταξης δεν θα χρειαστεί να υπαχθούν στην πάγια ρύθμιση των 12 δόσεων, ήτοι θα καταβάλλουν μικρότερο αντίτιμο σε μηνιαία βάση.

Περίπου το 55% των ασφαλισμένων επαγγελματιών στη Ροδόπη αδυνατεί να ανταποκριθεί στην τυπική πληρωμή των εισφορών του στον ΟΑΕΕ, αποκάλυψε ο Αργύρης Αργυρόπουλος πρόεδρος στο Επαγγελματικό και Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Ροδόπης, παρουσιάζοντας στοιχεία που αφορούν στο νομό μας. Παράλληλα, λόγω της συσσώρευσης χρεών, πολλοί ασφαλισμένοι κάνουν χρήση ρυθμίσεων, προκειμένου να μπορέσουν να πληρώσουν με δόσεις. Όμως και πάλι το ύψος των δόσεων είναι υψηλό με αποτέλεσμα να καθίσταται αδύνατη η πληρωμή τους. Σύμφωνα με στοιχεία που έκανε γνωστά ο κ. Αργυρόπουλος το 80% των επαγγελματιών που έκαναν χρήση ρύθμισης δε μπόρεσαν να ανταποκριθούν, με συνέπεια να χάσουν αυτό το δικαίωμα. 

Για το φαινόμενο της μη πληρωμής εισφορών προς τον ΟΑΕΕ που δεν αποτελεί «προνόμιο» της Ροδόπης, αλλά συναντάται πανελλαδικά, διοργανώθηκε το απόγευμα της Τετάρτης 2 Ιουλίου στις 7 το απόγευμα στην αίθουσα Δ.Σ. του Επιμελητηρίου ανοιχτή συζήτηση. Στο κάλεσμα του Επιμελητηρίου ανταποκρίθηκαν ελάχιστοι επαγγελματίες – μέλη του, παρόλο που σύμφωνα με τα στοιχεία του ίδιου του Επιμελητηρίου αυτοί που αντιμετωπίζουν πρόβλημα οφειλών στον ΟΑΕΕ, είναι πολλοί. Η ενημέρωση έγινε από τον εξειδικευμένο δικηγόρο σε θέματα ασφαλιστικά του ΟΑΕΕ και λέκτορα του τμήματος Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης Χρήστο Μορφακίδη. Ο ΟΑΕΕ είναι το ταμείο των επαγγελματιών. Σε αυτό εντάχθηκαν πριν από αρκετά έτη και συγκεκριμένα το έτος 1999, τα εξής τρία βασικά μεγάλα ταμεία μέχρι τότε: το γνωστό ΤΕΒΕ, δηλαδή το ταμείο των επαγγελματιών και βιοτεχνών, το ταμείο ασφαλίσεως εμπόρων και το ΤΣΑ, το ταμείο ασφάλισης για ιδιοκτήτες ταξί, λεωφορείων και φορτηγών δημοσίας χρήσης. 

Ο ΟΑΕΕ περιλαμβάνει το σύνολο σχεδόν των επαγγελματιών, πλην των επιστημόνων, νομικών και υγειονομικών και μηχανικών, που έχουν το δικό τους ξεχωριστό ταμείο. Όλοι σχεδόν οι υπόλοιποι υπάγονται σε αυτό το ταμείο μαμούθ, το οποίο λειτουργεί με βάση την ασφαλιστική αρχή, όπως όλα τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης αλλά και την αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης. Σύμφωνα με τον κ. Μορφακίδη «η ασφαλιστική αρχή με πολύ απλά λόγια λέει πως οι εισφορές που συγκεντρώνονται στο ταμείο χρηματοδοτούν τις παροχές, και σε ένα διανεμητικό σύστημα κοινωνικής ασφάλειας, όπως είναι το ελληνικό και που είναι δικαιότερο κοινωνικά από ένα κεφαλαιοποιητικό που δεν είναι της παρούσης να το εξηγήσουμε, οι εισφορές της τρέχουσας περιόδου χρηματοδοτούν τις συντάξεις, τις παροχές της ίδιας περιόδου. Εδώ, λοιπόν, εντοπίζεται τώρα το θέμα στο εξής: ότι προϋποτίθεται ότι θα υπάρχει μια σχέση διαγενεακής αλληλεγγύης, που με πιο απλά λόγια είναι μια σχέση αλληλεγγύης των νεότερων προς τους μεγαλύτερους, όπου οι μεγαλύτεροι και οι νεότεροι χρηματοδοτούν τις συντάξεις των σημερινών».

Η σχέση όμως αυτή διαταράχθηκε, εφόσον διαταράχτηκε στη χώρα μας η αναλογία εργαζομένων ? συνταξιούχων. Αυτό τουλάχιστον υποστήριξε ο δικηγόρος-ομιλητής. «Σε μία περίοδο πριν 20 χρόνια φαίνεται ότι η σχέση ένα προς τέσσερα, δηλαδή ένας συνταξιούχος προς τέσσερις εργαζομένους, που πληρώνουν τις εισφορές τους, σε περιόδους προς της οικονομικής κρίσης, αρχίζει σιγά-σιγά να διαταράσσεται. Αυτή η αναλογία είναι απαραίτητη για τη βιωσιμότητα του ταμείου. Αποφάσεις δεν λαμβάνονται. Αποφασίζουμε ότι το πρόβλημα δεν υπάρχει και συνεχίζουμε έτσι. Κάποια στιγμή, λοιπόν, εκτός της ανατροπής και της αναστροφής της δημογραφικής πυραμίδας, αφού ολοένα και λιγότεροι εργάζονται σε σχέση με αυτούς που βγαίνουν στη σύνταξη και προσδοκούν τις παροχές, ενσκύπτει η οικονομική κρίση σταδιακά από το 2008, η οποία όμως είναι φανερή στην αδυναμία αποπληρωμής και στα προηγούμενα έτη. Ο συνδυασμός αυτός δυναμίτισε την όλη κατάσταση και βρέθηκε η διοίκηση του οργανισμού, όπως και κάθε οργανισμού, ενώπιον της γνωστής κατάστασης». 

Το ερώτημα βέβαια σήμερα είναι τι μπορεί να κάνει ο επαγγελματίας για να ανταπεξέλθει στις ασφαλιστικές του υποχρεώσεις. Πρέπει να δούμε και τις δύο πλευρές του προβλήματος, σημείωσε ο Χρήστος Μορφακίδης εξηγώντας τι εννοεί. «Η μία είναι οι λήπτες των παροχών, που κατόρθωσαν να συμπληρώσουν τις προϋποθέσεις, ώστε να λάβουν μια συνταξιοδοτική παροχή, κατά κανόνα σύνταξη γήρατος ή και αναπηρίας ή και θανάτου, όταν είναι για τα μέλη της οικογένειας. Αυτοί έχουν υποστεί διαδοχικές ποικίλες μειώσεις τα τελευταία χρόνια στο ποσό της σύνταξης που έπαιρναν και μάλιστα είναι δυσανάλογα μεγάλη η μείωση στις μεγαλύτερες συντάξεις. Για παράδειγμα υπάρχουν άνθρωποι που πλήρωσαν για 50 χρόνια εισφορές και γράφτηκε ότι σας χορηγούμε σύνταξη 3.500 ευρώ και παίρνουν λίγο πιο πολλά από 1.500 ευρώ σήμερα. Και από την άλλη υπάρχουν αυτοί που είναι ενεργοί και λένε ότι «εσείς τα καλά χρόνια κατορθώσατε και εξασφαλίσετε να πληρώσετε τις εισφορές σας και να προσδοκάτε και δικαίως ότι θα πάρετε τη σύνταξή σας, αλλά αυτή η σύνταξη χρηματοδοτείται από εμάς που είμαστε σήμερα εν ενεργεία και αδυνατούμε να ανταπεξέλθουμε στις δικές μας υποχρεώσεις»». Θαύματα δεν γίνονται, θα μπορούσαν όμως να γίνονται μικρές στοχευμένες παρεμβάσεις που μπορούν να φέρουν ευεργετικά αποτελέσματα όσο το δυνατό πιο νωρίς. 

Ο κ. Μορφακίδης περιέγραψε ένα παράδειγμα, αυτό της δυνατότητας μείωσης των ασφαλιστικών τρεχουσών εισφορών που οφείλει ο επαγγελματίας. «Ξεκινάει η κρίση με έμφαση το έτος 2010 στην Ελλάδα και διαπιστώνουν οι ελεύθεροι επαγγελματίας ότι, λόγω της έλλειψης ρευστότητας στη αγορά, αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις αποπληρωμής των οφειλών τους στο ΟΑΕ, που συνηθίζεται κάθε δίμηνο. Αυτοί οι άνθρωποι ήταν «εγκλωβισμένοι», γιατί δεν τους δόθηκε η δυνατότητα να ζητήσουν με αίτησή τους να κατεβούν, αυτό που λέμε απλοϊκά, στην ασφαλιστική κλίμακα».

Η διαγραφή χρεών ήταν μία παράμετρος που σχολιάστηκε από τον ομιλητή, «Στον ΟΑΕΕ υπάρχουν άνθρωποι που οφείλουν και άνθρωποι που δεν οφείλουν. Αν, λοιπόν, εγώ έφτανα σε μια διαγραφή των οφειλών των πρώτων, θα ήταν θέμα ισότητας απέναντι και στους δεύτερους. Υπάρχουν και αυτά τα διλήμματα. Από την άλλη όμως είναι οξύτατο το κοινωνικό πρόβλημα εκείνων που δε μπορούν να πληρώσουν. Επιπλέον υπάρχουν άνθρωπου που πλήρωναν με συνέπεια τις εισφορές τους, ενώ τα τελευταία χρόνια δεν μπόρεσαν». Περαιτέρω επισήμανε τις παγίδες που υπάρχουν εξαιτίας της συσσώρευσης χρεών στον Οργανισμό. Σημείωσε συγκεκριμένα πως «το χρέος προς τον ΟΑΕΕ έχει ένα συγκεκριμένο όριο, που σήμερα αυτό καθορίζεται στις 12.000 ευρώ σε κεφάλαιο και 8.000 ευρώ σε τόκους. Εάν χρωστάω πάνω από 20.000 ευρώ, υποβάλλω την αίτηση για την σύνταξή μου, βγαίνει πράξη κανονισμού σύνταξης αλλά γράφει ότι δεν δικαιούμαι καταβολή πληρωμής της σύνταξής μου, εφόσον η οφειλή μου υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ. Εάν, λοιπόν, πάω και πληρώσω το υπερβάλλον ποσό, τότε θα μπορεί να μου πληρώνεται η σύνταξη και να γίνει και παρακράτηση, λίγο-λίγο από τη σύνταξή μου, για να αποπληρωθεί και η οφειλή των 20.000 ευρώ. 

Εάν κάποιος άνεργος ?και αυτό ισχύει χρόνια σε όλα τα ταμεία- χρωστάει 40-50.000 ευρώ, δεν μπορεί να γίνει από εκεί παρακράτηση. Ακόμα και αν έχεις πληρώσει 30 χρόνια, επειδή δεν πλήρωσες τα πέντε τελευταία, δε μπορείς να πάρεις σύνταξη. Άρα, πρέπει να φροντίζει οι επαγγελματίας, ακόμη και να διακόψει την απασχόλησή του, να μην αυξάνει το χρέος του, για να μπορεί να γίνει λήπτης των παροχών κάποια στιγμή στο μέλλον. Για όλα αυτά, βέβαια, πρέπει να έχει ατομική ενημέρωση και σας το λέω χοντρικά, ότι πάνω από 2,5 χρόνια οφειλές αρχίζουν και σχηματίζουν το ποσό πέρα από το όριο».

Μετά από δύο έτη βαθύτατης οικονομικής κρίσης και έλλειψης ρευστότητας, ήρθε η Βουλή να νομοθετήσει με μεγάλη καθυστέρηση να πει ότι μπορεί ο επαγγελματίας με αίτησή του από την πρώτη του επόμενου μήνα να υπαχθεί σε χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία, ώστε να πληρώνει λιγότερα κάθε μήνα, κάτι που στο μέλλον θα έχει ανταπόκριση στη σύνταξη. «Επείγει όμως και να ανταποκρίνεται ο επαγγελματίας και να μην είναι οφειλέτης και να ενήμερος και να εισπράττει από αυτόν ο οργανισμός, ας εισπράττει όχι πέντε αλλά τρία», τόνισε χαρακτηριστικά ο ομιλητής και στη συνέχεια αυτός και οι συνεργάτες του απάντησαν σε επιμέρους ερωτήσεις των επαγγελματιών.