Φύλακας, Ίσαλος και Άρατος αντιδρούν στον αναδασμό

Τις αντιδράσεις ιδιοκτητών αγροτεμαχίων στους οικισμούς Φύλακα, Ίσαλο και Άρατο έχουν συναντήσει υπηρεσίες του νομού Ροδόπης, στην προσπάθεια να αποπερατώσουν την πρώτη φάση του έργου αναδασμού σε περίπου 40.000 στρέμματα. Αναδασμός ονομάζεται η διαδικασία, κατά την οποία η αρμόδια κρατική αρχή αποσπά όλες τις έγγειες ιδιοκτησίες ενός καθορισμένου τόπου από τους κυρίους τους, χαράσσει νέα όρια στο εσωτερικό τους και τελικά τις επαναδιανέμει μεταξύ των πρότερων ιδιοκτητών, με νέους τίτλους κυριότητας και με τη μορφή ενός ενιαίου τεμαχίου. Αποτελεί μια μέθοδο που εφαρμόζεται κατά κύριο λόγο σε αγροτικές περιοχές, με σκοπό τον εξορθολογισμό και την τόνωση της γεωργικής παραγωγής. 

Σε πολλές περιπτώσεις, η γη που κατέχει κάποιος σε μια περιοχή, αποτελείται από διάφορες διάσπαρτες ιδιοκτησίες, οι οποίες από γενιά σε γενιά γίνονται ακόμα πιο μικρές και απομακρυσμένες μεταξύ τους. Για παράδειγμα, μπορεί ένας αγρότης να είναι κύριος συνολικά 100 στρεμμάτων με διάφορους τρόπους, αλλά αυτά στην πραγματικότητα να είναι ένα άθροισμα πολλών μικρών χωραφιών που δε γειτνιάζουν, επομένως να αδυνατεί να τα εκμεταλλευθεί με ορθολογικό και παραγωγικό τρόπο, όπως θα συνέβαινε εάν η έκταση ήταν ενιαία. Όταν αυτή η κατάσταση γενικεύεται σε μια τοπική κοινωνία, το πρόβλημα από ατομικό γίνεται βαθιά κοινωνικό. 

Η έμμεση αύξηση του μεγέθους της ιδιοκτησίας, η οποία επιτυγχάνεται με την κατάργηση των πολλαπλών ορίων μεταξύ των αγροτεμαχίων αλλά και αύξηση της καλλιέργειας όλης της ιδιοκτησίας που δεν καλλιεργούνταν πριν λόγω μικρού μεγέθους. Η ευκολία στην αναδιάρθρωση των καλλιεργειών με νέες δυναμικές επιζητούμενες από την αγορά. Η πληρέστερη επίβλεψη των καλλιεργειών και έγκαιρη εκτέλεση των καλλιεργητικών εργασιών. Η σημαντική μείωση του χρόνου εργασίας και ως εκ τούτου μικρότερη καταπόνηση ανθρώπων, ζώων και μηχανημάτων. Η κατάλληλη διευθέτηση των κτημάτων και παραχώρηση αγροτεμαχίων κανονικού σχήματος, με παράλληλη κατασκευή έργων τα οποία διευκολύνουν την καλλιέργεια και την προσπέλαση αυτών από τους ιδιοκτήτες. Η διευκόλυνση στην κατασκευή μόνιμων έργων από τους ιδιοκτήτες με ταυτόχρονη ελάττωση του αριθμού αυτών λόγω της συγκέντρωσης της ιδιοκτησίας. Η κατοχύρωση της εγγείου ιδιοκτησίας με την έκδοση παγίων τίτλων κυριότητας και εύκολος προσδιορισμός των ορίων λόγω των διαγραμμάτων του αναδασμού σε περίπτωση αμφισβήτησης των ορίων. Η άνετη επικοινωνία με τα κτήματα και εύκολη πρόσβαση σε αυτά λόγω της κατασκευής δρόμων και προσπελάσεων. Η μεγαλύτερη απόδοση των συντελεστών παραγωγής. Αυτά είναι ορισμένα από τα οφέλη του αναδασμού, έργο που αντιμετωπίζει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής υπαίθρου, αυτό του μικρού μεγέθους της ιδιοκτησίας και της χαμηλής παραγωγικότητας. 

Αυτά το πρόβλημα ήρθε να αντιμετωπίσει το έργο αναδασμού που ξεκίνησε από πέρσι το καλοκαίρι να υλοποιείται στο νομό Ροδόπης. Η συνήθης μεθοδολογία του αναδασμού  περιλαμβάνει καταγραφή ιδιοκτησιών και εκτίμηση της αξίας, εάν π.χ. πρόκειται για αγροτικές εκμεταλλεύσεις, ένα «ποτιστικό» κτήμα έχει μεγαλύτερη αξία από ένα «ξερικό» ίσου μεγέθους. Όταν αυτή η διαδικασία ολοκληρωθεί, κάθε ιδιοκτήτης λαμβάνει την κυριότητα ενός νέου τεμαχίου, αξίας ανάλογης με τη συνολική αξία των προ αναδασμού ιδιοκτησιών του. Ουσιαστικά δηλαδή «ξαναγράφεται» το κτηματολόγιο της περιοχής με τέτοιο τρόπο, ώστε όλες οι ιδιοκτησίες να γίνουν ενιαίες. Η πρώτη φάση του προγράμματος αφορά τις περιοχές Θρυλόριο, Γρατινή, Ανθοχώρι, και Καλλιθέας και περιλαμβάνει περίπου 40 χιλιάδες στρέμματα.  Η δεύτερη φάση του προγράμματος που θα ακολουθήσει αφορά 20 χιλιάδες στρέμματα στην περιοχή του Μικρού και Μεγάλου Κρανοβουνίου και της Μεσσούνης.  

Στο σύνολο σχεδόν των ιδιοκτησιών έχει ήδη ολοκληρωθεί η σύνταξη του χαρτογραφικού υποβάθρου και γίνεται η συλλογή των δηλώσεων ιδιοκτησίας. Ειδικότερα έχει ολοκληρωθεί ένα μεγάλο μέρος της Γρατινής και του Θρυλορίου, ακολουθεί το Ανθοχώρι, ενώ το έργο βρίσκει την αντίσταση των κατοίκων στους οικισμούς Ίσαλο και Φύλακα που εντάσσονται στον αναδασμό της Καλλιθέας. Τα ίδια προβλήματα έχουν προκύψει με τους ιδιοκτήτες σε ένα μέρος του Αράτου, οι οποίοι εντάσσονται στο αγρόκτημα του Ανθοχωρίου.  

Σε φάση διαβούλευσης βρίσκονται οι αρμόδιες υπηρεσίες με τους ιδιοκτήτες των οικισμών Ισάλου και Φύλακα και ανάλογες συναντήσεις προγραμματίζονται και στον Άρατο, προκειμένου οι εμπλεκόμενοι να ενημερωθούν γα το σχέδιο των αρμόδιων υπηρεσιών και να δουν τα οφέλη από το έργο του αναδασμού. Εξάλλου σύμφωνα με τις πληροφορίες του «Χ» οι ιδιοκτήτες δεν εκφράζουν συγκεκριμένες  αντιρρήσεις, αλλά δηλώνουν αντίθετοι ίσως εξαιτίας της άγνοιας τους. 

Ο αναδασμός στους τέσσερις πρώτους οικισμούς αφορά σχεδόν 2.000 ιδιοκτήτες. Συνολικά στην Ροδόπη περίπου 150.000 στρέμματα θα ενταχθούν στο πρόγραμμα αναδασμού και το πρώτο στάδιο των 40 χιλιάδων στρεμμάτων χρηματοδοτείται από τους Κοινούς Αυτοτελείς Πόρους. Η έναρξη της δεύτερης φάσης θα εξαρτηθεί από τη ροή της χρηματοδότησης που ήδη δυστυχώς παρουσιάζει προβλήματα. 

Αξίζει να αναφερθεί πως σε εξέλιξη βρίσκεται έργο αναδασμού σε έκταση περίπου 44.000 στρεμμάτων στην Ξάνθη. Αφορά τις περιοχές Κουτσό και Ν. Εράσμιο και οι υπογραφές για την έναρξη των εργασιών μπήκαν τον Ιούλιο του 2013 μεταξύ του αντιπεριφερειάρχη Ξάνθης Φώτη Καραλίδη και εκπροσώπων της αναδόχου εταιρίας.  Το έργο αναδασμού στην περιοχή Ν. Ερασμίου αφορά 33.000 στρέμματα, και μικρότερης έκτασης είναι τα έργα στην περιοχή του Κουτσού, που αφορούν περίπου 11.000 στρέμματα. 

Όλγα Τσιούλφα