Εργαλείο κατά της διαφθοράς οι Δημόσιες Συμβάσεις

Ένα εργαλείο κατά της διαφθοράς παρουσιάστηκε στην Κομοτηνή. Πρόκειται για το νέο καθεστώς στις δημόσιες συμβάσεις, που βρέθηκε στο επίκεντρο ημερίδας που διοργάνωσε το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΚΔΔΑ), σε συνεργασία με την Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ), το υπουργείο Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού και τη Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή. Στις μεταρρυθμίσεις στον τομέα των συμβάσεων έργων και προμηθειών του δημοσίου, ήταν επικεντρωμένες οι εισηγήσεις που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκειας της ημερίδας, που φιλοξενήθηκε το πρωί της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου στο ξενοδοχείο «Χρήστος και Εύη». Υψηλόβαθμα στελέχη της Ανεξάρτητης Αρχής ενημέρωσαν στελέχη και υπαλλήλους Αποκεντρωμένων Υπηρεσιών, Περιφερειών, Δήμων, Πανεπιστημίων, καθώς και φορέων του Δημοσίου για τις πρόσφατες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο με την παρουσία του προέδρου της ΕΑΑΔΗΣΥ, Δημήτριου Ράϊκου και της διευθύντριας του ΙΝΕΠ του ΕΚΔΔΑ, αν. καθηγήτριας Μαρίας Γκασούκα. 

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων είναι επιφορτισμένη με τη διαμόρφωση της στρατηγικής στον χώρο των δημοσίων συμβάσεων, τον έλεγχο της νομιμότητας όλων των συμβάσεων που διενεργούνται από όλους τους φορείς και τη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος, μεταξύ άλλων, νομοθετικού και οικονομικού, το οποίο θα επιτρέπει σε όλες τις επιχειρήσεις να συμμετέχουν στην αγορά έργων, αγαθών και υπηρεσιών, με ίσους όρους και πραγματικές συνθήκες ανταγωνισμού. Αυτό που απασχολεί την ελληνική πολιτεία αυτή τη στιγμή και ενόψει των δεσμεύσεων, που έχει αναλάβει με τις νέες συμφωνίες που έχει συνάψει, είναι η διαμόρφωση ενός ενιαίου και απλοποιημένου νομοθετικού καθεστώτος για τις δημόσιες συμβάσεις. «Εδώ και περίπου 9 μήνες έχουμε ένα νέο ενωσιακό καθεστώς στον χώρο των δημοσίων συμβάσεων, το καθεστώς που διαγράφεται από τις νέες κοινοτικές οδηγίες, που η ελληνική πολιτεία πρέπει να το ενσωματώσει μέχρι τον Απρίλιο του 2016, να είναι δηλαδή ισχύον δίκαιο. Αυτό κάνει η Αρχή μαζί με τα αρμόδια υπουργεία, διαμορφώνει αυτό το νομοθετικό καθεστώς, ώστε να μπορούν οι επιχειρήσεις να ξέρουν πως θα ανταγωνιστούν, με ποιους όρους. Αυτό βέβαια αφορά όχι μόνο τις ελληνικές επιχειρήσεις, αλλά και τις ξένες», εξήγησε στον «Χ» ο Δημήτρης Ράϊκος πρόεδρος της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ). 

Ενόψει της επικείμενης ενσωμάτωσης των νέων ευρωπαϊκών Οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις στη χώρα, η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων, ως αρμόδια για την εισήγηση των σχετικών ρυθμίσεων προς την κυβέρνηση και τη Βουλή, προώθησε, με πρωτοβουλία του προέδρου της Αρχής Δημητρίου Ράϊκου, σχετική ανοικτή διαβούλευση σε καίρια ζητήματα των νέων ρυθμίσεων με δημόσιους αλλά και με ιδιωτικούς φορείς ήδη από το τον περασμένο Μάρτιο. Με τον τρόπο αυτό, η Αρχή, στο πλαίσιο διαμόρφωσης καλής διακυβέρνησης στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, επιδίωξε τη συμμετοχή των δημοσίων και ιδιωτικών φορέων που δραστηριοποιούνται στον καίριο αυτό τομέα της οικονομίας, στη διαμόρφωση ενός ευέλικτου θεσμικού πλαισίου για τις δημόσιες συμβάσεις που θα προωθεί -μεταξύ άλλων- τη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την καινοτομία, την ενίσχυση πράσινων αλλά και κοινωνικών συμβάσεων και την καταπολέμηση της διαφθοράς, προκειμένου να επιτύχει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα για τη χώρα μας κατά την ενσωμάτωση των νέων ευρωπαϊκών οδηγιών. 

Σημειώνεται ότι η πρωτοβουλία αυτή παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στην ελληνική πραγματικότητα στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, καθόσον η συμμετοχή των φορέων ζητήθηκε στο αρχικό στάδιο σύνταξης σχεδίων πράξεων ενσωμάτωσης, πριν και πέραν της θεσμοθετημένης διαδικασίας διαβούλευσης. Η διαβούλευση αφορούσε στο σύνολο των νέων Οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις, δηλαδή την Οδηγία 2014/24/ΕΕ σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις στον κλασσικό τομέα και την κατάργηση της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ, καθώς και την Οδηγία 2014/25/ΕΕ σχετικά με τις συμβάσεις φορέων που δραστηριοποιούνται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών και την κατάργηση της Οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Κατόπιν της  συλλογής και επεξεργασίας των σχολίων της διαβούλευσης, η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις απόψεις των φορέων, παρέδωσε τον Ιούλιο 2015 στην αρμόδια νομοπαρασκευαστική επιτροπή το πρώτο σχέδιο ενσωμάτωσης των Οδηγιών 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ, με τους σχετικούς στατιστικούς πίνακες συνοπτικής αναφοράς των απόψεων/σχολίων που διατυπώθηκαν στη διαβούλευση ανά θεματική ενότητα, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτόν σε μια προσπάθεια ουσιαστικής ενσωμάτωσης στο εθνικό δίκαιο των νέων Οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις στο πλαίσιο της καλής διακυβέρνησης με συμμετοχή δημοσίων και ιδιωτικών φορέων από το αρχικό στάδιο νομοθέτησης.

Το νέο καθεστώς των δημοσίων συμβάσεων σε ορισμένα σημεία είναι πιο αυστηρό, σημείωσε ο κ. Ράϊκος, αλλά «παρέχει κάποιες ευελιξίες σε κάθε κράτος – μέλος, όπως και στην ελληνική πολιτεία, να διαμορφώνει λύσεις. Είναι σίγουρα ένα αναγκαίο καθεστώς, ώστε να ξέρουν οι επενδυτές και οι ενδιαφερόμενοι ποιο είναι το καθεστώς που ισχύει για να επενδύσουν τα χρήματά τους στην Ελλάδα και να συνάψουν συμβάσεις. Επίσης οι δημόσιες συμβάσεις είναι ένα εργαλείο σοβαρό, όχι μόνο για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας ? αφού δαπανάται στην Ελλάδα το 10% και σε άλλα κράτη το 20%-25% του ΑΕΠ ? αλλά δίνει τη δυνατότητα για κοινωνικές και πολιτικές παρεμβάσεις. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο στο πλαίσιο της εφαρμογής του κοινωνικού δικαίου, του περιβαλλοντικού δικαίου, για παράδειγμα για τις πράσινες περιβαλλοντικές δημόσιες συμβάσεις, να δοθούν σε επιχειρήσεις που απασχολούν άτομα με αναπηρίες να απασχολούνται με άλλους όρους, να έχουν πρόσβαση στην αγορά έργων, αγαθών και υπηρεσιών κλπ».

Κύριο μέλημα της ΕΑΑΔΗΣΥ μέσω του νέου αυτού καθεστώτος είναι «η πάταξη της διαφθοράς στις δημόσιες συμβάσεις, που είναι πολύ μεγάλη όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς. Στην Ευρώπη κοστίζει 120 δις ετησίως η διαφθορά, ενώ αρκετά δις κοστίζει και στην χώρα μας. Εμείς το βλέπουμε ως Αρχή μέσα από τις πάρα πολλές απευθείας αναθέσεις που γίνονται χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του Νόμου. Ήδη η Αρχή έχει διατάξει ελέγχους σε μείζονα ζητήματα και έχουν βγει πορίσματα και θα ακολουθήσουν και άλλα», τόνισε ο πρόεδρος της Αρχής.  Δημόσιες συμβάσεις μπορούν να συνάπτουν οι δημόσιοι φορείς μεταξύ τους, για παράδειγμα στη συνεργασία δύο Δήμων, ενώ οι πιο συνηθισμένες είναι οι ετερογενείς δημόσιες συμβάσεις, αυτές που συνάπτονται μεταξύ ιδιωτικών και δημοσίων φορέων, όχι μόνο κρατικών φορέων, γιατί δημόσια σύμβαση μπορεί να συνάψει και ένας ιδιωτικός φορέας εάν επιδοτείται ή χρηματοδοτείται κατά ποσοστό 50% ή και παραπάνω από το κράτος ή την Ε.Ε. 

Στην ημερίδα στην Κομοτηνή αναπτύχθηκε και το κομμάτι της διοικητικής επάρκειας, που αφορά όσους εμπλέκονται με τις δημόσιες συμβάσεις. Τι σημαίνει αυτό, εξήγησε ο κ. Ράϊκος «ένας φορέας ο οποίος κάνει συμβάσεις, είτε είναι μεγάλος όπως ένα υπουργείο, είτε είναι μικρός όπως ένας Δήμος, θα πρέπει να έχει την επάρκεια να το κάνει. Επάρκεια θα πρέπει να έχει όχι μόνο ο φορέας, αλλά και τα στελέχη της. Αυτό που κάνουμε στην Κομοτηνή είναι να τους προετοιμάζουμε για μία επιμόρφωση που θα ακολουθήσει και που θα πιστοποιεί τους υπαλλήλους που θα κάνουν τις δημόσιες συμβάσεις. Δε θα μπορεί να κάνει οποιοσδήποτε, αλλά θα πρέπει να είναι πιστοποιημένος από την Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων». Η κατάρτιση των στελεχών, που έχει ξεκινήσει σε κάποιες Περιφέρειας της χώρας, γίνεται από το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης και τη Γενική Γραμματεία Εμπορίου. 

Η ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στην Κομοτηνή ήταν ενταγμένη στο πλαίσιο των ειδικών επιμορφωτικών δράσεων του Ινστιτούτου Επιμόρφωσης (ΙΝΕΠ) του ΕΚΔΔΑ και συνέβαλε στην υποστήριξη των δημόσιων πολιτικών διαφάνειας και αποτελεσματικότητας στον κρίσιμο τομέα των δημοσίων συμβάσεων.