Το εντυπωσιακό Μουσείο Καλαθοπλεκτικής στο Θρυλόριο προβάλλεται στον τουρκικό Τύπο

Ένα εντυπωσιακό κι εκτεταμένο αφιέρωμα στο Μουσείο Καλαθοπλεκτικής δημοσιεύθηκε στη μεγάλη τουρκική εφημερίδα SABAH, στην επαυξημένη Kυριακάτικη έκδοση της 26.10.2014, μετά από επίσκεψη στην Κομοτηνή, του αρχισυντάκτη της Κεμάλ Κιόκ. Το αφιέρωμα καταλαμβάνει μισή σελίδα και μεταφέρει τις εντυπώσεις του αρχισυντάκτη από την επίσκεψή του στην πόλη μας και το χώρο. Στο Μουσείο δήλωσε ότι ήταν μεγάλη η έκπληξή του και απρόσμενα πλούσιο το υλικό που είδε. Κάποια καλάθια και ιδιαίτερα ένα μεγάλο ανθεκτικό κοφίνι, κατασκευασμένο από σχίζες αγριοφουντουκιάς του ξύπνησαν παιδικές αναμνήσεις, όπως αυτή του παππού του, τον οποίο θυμάται να τον μεταφέρει ένας αχθοφόρος μεθυσμένο πάνω σε αυτό (μέσα στο καλάθι στην πλάτη του). Η εικόνα αυτή ήταν συνήθης στην οθωμανική Κωνσταντινούπολη, καθώς οι αχθοφόροι περίμεναν έξω από τα καφενεία…

Η έρευνα και η συλλογή σπάνιων καλαθιών συνεχίζεται στο Μουσείο με αμείωτους ρυθμούς. Πλούσιοι πολιτιστικοί θησαυροί όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και όλων των γειτονικών χωρών θησαυρίζονται στη συλλογή του. Για το σκοπό αυτό οργανώνονται ακατάπαυστα ερευνητικές αποστολές, κυρίως στις χώρες της Χερσονήσου του Αίμου.

Ένα από τα πρόσφατα αποκτήματά του είναι και το περίφημο καλάθι του Καραμουρσέλ, το οποίο προκάλεσε το θαυμασμό του σουλτάνου Αμπντουλασίζ, εξαιτίας του γεγονότος ότι η εξωτερική του εμφάνιση τον έκανε να υποτιμήσει τον πραγματικό του όγκο. Η φράση «με είδες μικρό και με πέρασες για καλάθι του Καραμουρσέλ;» είναι πασίγνωστη στην Τουρκία τόσο στον καθημερινό, όσο και στον δημόσιο πολιτικό λόγο.

Η επίσκεψη τον Αύγουστο και η έρευνα στην περιοχή του Καραμουρσέλ του ιδρυτή του Μουσείου Καλαθοπλεκτικής Αντώνη Λιάπη, διδάκτορα Κοινωνιολογίας, προκάλεσε το έντονο ενδιαφέρον του Τύπου της περιοχής και για το λόγο αυτό παραχωρήθηκε συνέντευξη από τον ίδιο σε ανταποκριτή του πρακτορείου ‘Ανατολού’, η οποία δημοσιεύθηκε σε πολλές εφημερίδες της Προποντίδας (Mavi Kocaeli, Beyaz Gazete, Haberler , Manset  Kocaeli κ.ά).

Αν τα καλάθια είχαν φωνή?

«Τα καλάθια δεν είναι άδεια. Είναι γεμάτα με τις ιστορίες και τις σκέψεις αυτών που τα κατασκεύασαν. Όλες αυτές οι σκέψεις ξεπηδούν μέσα από τα  καλάθια προς τα επάνω μας» (Verne Nichols, Αβορίγινας καλαθοπλέκτρια).

Ο παππούς μου Κεμάλ εφέντη, γεννήθηκε το 1900, και αφού υπηρέτησε 40 χρόνια  ως δημόσιος υπάλληλος, βγήκε στη σύνταξη. Πληρωνόταν τη σύνταξή  του κάθε τρεις μήνες. Την πρώτη ημέρα της πληρωμής έτρεχε στο καφενείο του  θείου Μουχιτίν, στο Μπεσίκτας και έπινε δύο σχέτα  εικοσιπενταράκια ρακί. Κάποιες φορές όμως έχανε τον έλεγχο και γινόταν «καλαθάτος» (τύφλα στο μεθύσι). Τότε, προσέτρεχαν σε επείγουσα βοήθεια του παππού μου οι αχθοφόροι που περίμεναν στην πλατεία του Μπεσίκτας, με τα γεροπλεγμένα από βέργες καλάθια τους.

Αυτές τις αναμνήσεις των 45 χρόνων πίσω, από την παιδική μου ηλικία, άνοιξε το δρόμο για να τις θυμηθώ το Μουσείο Καλαθοπλεκτικής, που επισκέφθηκα στην Ελλάδα στην περιοχή της Κομοτηνής. Μάλιστα, Μουσείο Καλαθοπλεκτικής? «Μα, γίνεται να υπάρχει Μουσείο για τα καλάθια;» σαν να ακούω την απορία σας? Τα καλάθια δεν είναι μόνο καλάθια. Μέσα σε κάθε καλάθι, μέσα σε κάθε κοφίνι υπάρχει μια διήγηση, ένας τρόπος ζωής, ένα έθιμο. Για χιλιάδες  χρόνια ο άνθρωπος, με εξαιρετική τέχνη έδωσε σχήμα στα καλάθια και ταυτόχρονα όλα τα έθνη τα γέμισαν με τη δική τους κουλτούρα και  τα έθιμα για να φθάσουν μέχρι σήμερα. Στην Κομοτηνή υπάρχει το  πρώτο και μοναδικό στον κόσμο Μουσείο Καλαθοπλεκτικής. Ιδρυτής του  είναι ο Αντώνης Λιάπης. Ο Αντώνης, που μιλάει θαυμάσια τουρκικά, δεν ίδρυσε απλώς ένα μουσείο, αλλά έγινε η γέφυρα (φτιαγμένη από υλικά της πλεκτικής) μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος.  Η αγάπη του Αντώνη για τα καλάθια άρχισε πριν 30 χρόνια. Μία ιστορία που άκουσε από έναν γέρο, τον επηρέασε πολύ. 

Ο Αντώνης, από εκείνη την ημέρα ως κυνηγός, αρχειοθετεί τα έθιμα και τις συνήθειες της ανθρωπότητας, μέσω των καλαθιών.  Στο μουσείο υπάρχουν 5.000 καλάθια από την Κίνα, τη Σερβία, την Πελοπόννησο, την Τραπεζούντα και από όλο τον κόσμο.

Ο Αντώνης αρχίζει να εξηγεί με τα ακόλουθα λόγια: «Κύριε Κεμάλ, τα καλάθια αυτά είναι γεμάτα με πολλές ιστορίες των ανθρώπων, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε με απερίγραπτη θλίψη.  Αυτό εδώ είναι το μικρότερο καλάθι στον κόσμο. Είναι δεν είναι 1,5 εκατοστά. Το έπλεξε μία Τσιγγάνα από  τη Γερμανία? Αυτό το μικρό  καλάθι που βλέπετε υπήρξε πολύτιμος βοηθός  των μητέρων  για πολλά χρόνια?

 

Η μητέρα αφού πιάσει έναν γρύλο, τον  βάζει μέσα στο καλαθάκι και το κρεμάει πάνω από την κούνια του μωρού. Το μωρό αποκοιμιόταν με την ατελείωτη μελωδική συμφωνία του γρύλου. Όσο, για τα μεγάλα καλάθια, αυτά κουβάλησαν για μακρά διαστήματα βαριά ανθρώπινα βάσανα. Θα σας διηγηθώ μια παράδοση.  Σε κάποιο χωριό μια νέα νύφη παραπονιόταν διαρκώς για τον πεθερό της. Έβρισκε δικαιολογίες του τύπου:  «Είναι πολύ γέρος, είναι βάρος για μένα, δεν μπορώ να τον περιποιηθώ?». Τελικά, ο γιος του γέρου υπέκυψε στις πιέσεις της γυναίκας του, τοποθέτησε  σε ένα καλάθι τον πατέρα του, τον  φορτώθηκε  στην πλάτη και βγήκε  στο δρόμο. Μετά από λίγες ημέρες, άφησε τον πατέρα του δίπλα σε ένα μακρινό χωριό. Αφού τον αποχαιρέτησε ξεκίνησε για την επιστροφή.  Όμως, μόλις ο γιος απομακρύνθηκε ο γέρος πατέρας, του φώναξε:

-Παιδί μου, παιδί μου, για έλα?

-Ορίστε, πατέρα;

-Παιδί μου πάρε και αυτό το καλάθι μαζί σου

-Γιατί να το πάρω;  Πλέον, μου είναι άχρηστο!

-Όχι, για σένα, θα είναι χρήσιμο για το γιο σου!

-Γιατί;

-Γιατί και αυτός θα κουβαλήσει εσένα μέσα σε αυτό?!»

Τα καλάθια είναι γεμάτα με εκατοντάδες ιστορίες σαν κι αυτήν.

Εγώ αναφέρθηκα σε ένα ελάχιστο βαθμό στο θέμα. Αλλά, το έχω πει ήδη, ότι «τα καλάθια δεν είναι μόνο καλάθια».

«Όταν ο Σουλτάνος Αμπντουλαζίζ  επισκέφθηκε το κυνηγετικό φυλάκιο του Χέρεκε, το πληροφορήθηκαν οι προύχοντες της περιοχής και αποφάσισαν να του δώσουν ένα δώρο. Του χάρισαν ένα καλάθι με κεράσια, τα οποία μάζεψαν με μεγάλη προσοχή. Βλέποντας ο Σουλτάνος αυτό το διαφορετικό και ιδιαιτέρως απλό δώρο, το «ζυγίζει» με το μάτι, απορεί και  το υποτιμά λίγο!  Από την άλλη όμως, θέλει να μάθει τι περιέχει. Του φέρνουν ένα ασημένιο ταψί και μέσα σε αυτό αδειάζει το περιεχόμενο του καλαθιού. 

Τότε, ο  Αμπντουλαζίζ  μουρμουρίζει  με θαυμασμό: «Το είδαμε μικρό το καλάθι, αλλά όμως  το περιεχόμενό του δεν χώρεσε μέσα στο ταψί». Οι κάτοικοι του Καραμουρσέλ λένε ότι η έκφραση «Με είδες μικρό μικρό και με πέρασες για καλάθι του Καραμουρσέλ»  προέρχεται από αυτό το περιστατικό»...

Στην ιστοσελίδα του μουσείου καλαθοπλεκτικής www.romagr.gr μπορείτε να ενημερωθείτε για πολλά. Τηλέφωνο επικοινωνίας είναι το 6977 585844 για να οργανώσετε την επίσκεψή σας και την ξενάγηση στο εσωτερικό του που βρίσκεται στο Θρυλόριο Ροδόπης.