Ένας καλαθοπλέκτης είδε το όνειρό του στο μουσείο Καλαθοπλεκτικής Θρυλορίου

«Το μουσείο καλαθοπλεκτικής με εξέπληξε», έγραψε στο βιβλίο επισκεπτών φεύγοντας από το μουσείο καλαθοπλεκτικής του Θρυλορίου, ο Κύπριος συνταξιούχος δάσκαλος και καλαθοπλέκτης Ονησιφόρος Νεοφύτου.  Διαμένει με την οικογένεια του στη Μεσόγη της Πάφου και λόγω υποχρεώσεων βρίσκεται αυτές τις ημέρες στη Θεσσαλονίκη. Αποφάσισε να αξιοποιήσει αυτή την ευκαιρία και να επισκεφτεί το μοναδικό μουσείο καλαθοπλεκτικής της Ευρώπης,  αυτό το Θρυλορίου. 

Ιδρύθηκε στην Κομοτηνή το 1995 και βρίσκεται στον οικισμό Θρυλόριο σε απόσταση 9 χιλ. από την πόλη. Πρόκειται για εθνογραφικό-τεχνολογικό μουσείο, μοναδικό για το θεματικό του αντικείμενο στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Τον αρχικό πυρήνα των εκθεμάτων αποτελούσαν καλάθια των Ρωμά, προερχόμενα από τα τρία εθνικά τμήματα της ευρείας Θράκης, δηλαδή, ελληνικό, βουλγαρικό και τουρκικό. Σταδιακά, η συλλογή επεκτάθηκε και εμπλουτίστηκε με εκθέματα και από άλλες χώρες της Χερσονήσου του Αίμου, ώστε, τελικά, να περιλαμβάνει καλάθια από πολλές χώρες του κόσμου (Αίγυπτο, Λίβανο, Αρμενία, Συρία, Αργεντινή, Ινδία κ.ά), κατασκευασμένα και από μη Ρωμά πληθυσμούς. Σήμερα, τη συλλογή απαρτίζουν περισσότερα από 1.000 αντικείμενα (καλάθια, πανέρια, βέργες, σκούπες, ψάθες, εργαλεία, μινιατούρες κ.ά), από τα οποία εκτίθενται περίπου τα 500. 

Στο μουσείο υπάρχουν σπάνια και μοναδικά εκθέματα. Ο επισκέπτης μπορεί να δει το μικρότερο καλάθι στον κόσμο, το θεραπευτικό καλάθι των ρωμά, το καλάθι της τύχης, το καλάθι της θεάς Δήμητρας. Πρόκειται για ανακατασκευή καλαθιού, το οποίο εικονίζεται σε θαυμάσια τοιχογραφία της θεάς Δήμητρας, σε Ρωμαϊκό σπίτι στην Πομπηία.  Επίσης το ομοίωμα Ρώσου αγρότη, της περιόδου του Β΄ παγκοσμίου πολέμου, στην αγροτική περιφέρεια της Αγίας Πετρούπολης. Ο αγρότης ”φοράει?  μία σειρά από πλεκτά είδη, κυρίως από ξύλο σημύδας η οποία αφθονεί στα ρωσικά δάση: πλεκτό καπέλο, υπέροχο πλεκτό σακίδιο στην πλάτη, θήκη στη μέση  για  την πέτρα ακονίσματος των γεωργικών εργαλείων, πλεκτές μπότες και καλάθι χεριού μέσα στο οποίο τοποθετούσαν μανιτάρια, αγαπημένη παραδοσιακή τροφή των Ρώσων.

Η γνωριμία με τον ιδρυτή του μουσείου Αντώνη Λιάπη, ήταν τυχαία και είναι ο άνθρωπος που ευθύνεται γι’ αυτή τη μικρή εξόρμηση του συνταξιούχου δασκάλου από την Κύπρο. Σε ένα αφιέρωμα του κυπριακού κρατικού καναλιού ΡΙΚ στην καλαθοπλεκτική, είδε τον Ονησιφόρο Νεοφύτου ο κ. Λιάπης και αμέσως μετά βάλθηκε να τον γνωρίσει, να γνωρίσει τον άνθρωπο, που προέρχεται από ένα καλαθοχώρι της Κύπρου, που γνωρίζει όσο λίγοι την τέχνη και πασχίζει να τη μεταδώσει και στη νέα γενιά. Μετά από προσπάθεια και κόπο, όπως παραδέχθηκε ο κ. Λιάπης, τελικά βρήκε τα στοιχεία του συνταξιούχου δασκάλου και άρχισαν να επικοινωνούν. Η επίσκεψη στη Θεσσαλονίκη ήταν ευκαιρία να συναντηθούν στο «ναό» της καλαθοπλεκτικής, το μουσείο της Κομοτηνής. «Το μουσείο με άφησε έκπληκτο, εξεπλάγην που είδα τόση ποικιλία καλαθιών και ευλογώ τον τόπο που έχει τον Αντώνη για υπεύθυνο αυτού του μουσείου. Έχουμε κοινή αγάπη για τα καλάθια. Βλέπουμε πως από άχρηστα υλικά φτιάχνονται αυτά τα πολύ χρήσιμα πράγματα», ανέφερε ο συνταξιούχος δάσκαλος. 

Στη μητέρα του οφείλει τις γνώσεις του για την καλαθοπλεκτική ο Ονησιφόρος Νεοφύτου. Ήρθε σε επαφή με την τέχνη από την παιδική του ηλικία, καθώς η μητέρα του έπλεκε και πουλούσε καλάθια. Άρχισε να τη βοηθά στα 10 του χρόνια και από τα 14 και έπειτα άρχισε να πλέκει μόνος και να συμβάλει στον οικογενειακό προϋπολογισμό με την εργασία του. Εκείνη την εποχή μάλιστα η καλαθοπλεκτική ήταν διαδεδομένη και ολόκληρα χωριά στήριζαν την οικονομία τους σε αυτή τη μοναδική τέχνη. 

«Από τα καλάθια αγόραζα τα βιβλία και τα ρούχα μου, γιατί ήμασταν μία οικογένεια με 9 παιδιά. Ο πατέρας ως εργάτης δεν μπορούσε να μας καλύψει τις ανάγκες. Έπρεπε και εμείς να δουλέψουμε για να τα βγάλουμε πέρα και βοηθούσα τη μητέρα μου. Μεγαλώνοντας έγινα δάσκαλος, συνταξιοδοτήθηκα από σχολείο της Λευκωσίας. Είχα τάξει στον εαυτό μου να επιστρέψω στις ρίζες μου, εκεί που γεννήθηκα, στο χωριό μου τη Μεσόγη και το έκανα». 

Σήμερα ο κ. Νεοφύτου προσπαθεί με κάθε τρόπο να μεταφέρει τις γνώσεις του στη νέα γενιά και στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας έγραψε ένα μικρό αφιέρωμα με τίτλο «Η καλαθοπλεκτική στη Μεσόγη», όπου καταγράφει την ιστορία αυτής της τέχνης στο χωριό του. Είναι ένας μικρός τόμος, ο οποίος μάλιστα είναι αφιερωμένος στη μητέρα του. «Την αναφορά μου στην καλαθοπλεκτική την αφιερώνω στη μάνα μου, που μου έμαθε να πλέκω καλάθια», λέει στην πρώτη σελίδα του τόμου του. «Όταν βλέπω την τέχνη αυτή να παρακμάζει πονάω, γιατί τάισε και πότισε κόσμο, προίκισε κοπέλες και μόρφωσε παιδιά. Εκείνη την εποχή με τα καλάθια πήγαινε ο κόσμος στο σχολείο και στις σχολές. Το μεγάλο μου μαράζι είναι να τη μάθω στη νέα γενιά», ομολόγησε ο κ. Νεοφύτου. Προς αυτή τη κατεύθυνση κάνει ακόμα και επισκέψεις στα σχολεία, όπου δείχνει την τέχνη της καλαθοπλεκτικής. Μεγάλη του επιθυμία είναι να δημιουργηθεί ένα εργαστήρι και μουσείο καλαθοπλεκτικής στην ιδιαίτερη πατρίδα του. «Εγώ προσπαθώ και στις κοπέλες που καταπιάνονται με την καλαθοπλεκτική να τους πάω πελάτες ή να φέρω τουρίστες για να τις δούνε. 

Ενδιαφέρεται ο κόσμος που έρχεται και κάνει τουρισμό, να δει και αυτή την τέχνη», ανέφερε.

Ο κ. Νεοφύτου έχει σημαντική συλλογή χειροποίητων καλαθιών που εξέθεσε στο φεστιβάλ Καλαθιού που διοργανώθηκε στη Μεσόγη. «Τα προορίζω για το μουσείο που εύχομαι να γίνει», είπε ο κ. Νεοφύτου  και υποσχέθηκε να στείλει ένα καλάθι για τη συλλογή του μουσείου στο Θρυλόριο.  Έφυγε γεμάτος εικόνες από τα μοναδικά εκθέματα που είδε στο μουσείο καλαθοπλεκτικής του Θρυλορίου και φυσικά ανανέωσε το ραντεβού με τον Αντώνη Λιάπη.