Εκλέγουμε Πρόεδρο της Δημοκρατίας ή πάμε σε εκλογές;

Μιχαήλ Στασινόπουλος (1974-1975), Κωνσταντίνος Τσάτσος (1975-1980), Κωνσταντίνος Καραμανλής (1980-1985, 1990-1995), Χρήστος Σαρτζετάκης (1985-1990), Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος (1995-2005)  είναι οι διατελέσαντες Πρόεδροι της Δημοκρατίας από το 1974 μέχρι σήμερα. Το 2015 λήγει και η θητεία του σημερινού Προέδρου της Δημοκρατίας Κάρολου Παπούλια. Στα μέσα Δεκεμβρίου ο πρωθυπουργός της χώρας αιφνιδίασε προκηρύσσοντας πρόωρα την εκλογή του Προέδρου. 

Η πρώτη ψηφοφορία διεξήχθη στις 17 Δεκεμβρίου και η υποψηφιότητα του Σταύρου Δήμα συγκέντρωσε 160 ψήφους, ενώ απαιτούνταν 200 για την εκλογή του. Συνολικά 168 ψήφους συγκέντρωσε ο Σταύρος Δήμας, στη δεύτερη ψηφοφορία που διεξήχθη την Τρίτη 23 Δεκεμβρίου. Η τρίτη και τελευταία ψηφοφορία διεξάγεται το μεσημέρι της Δευτέρας 29 Δεκεμβρίου. Θα κρίνει θα πάμε ή όχι σε εκλογές. 

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι ρυθμιστής του Πολιτεύματος (άρθρο 30 παρ. 1). Εκλέγεται από τη βουλή και έχει το δικαίωμα της επανεκλογής μία μόνο φορά. Ο εκλεγμένος Πρόεδρος πριν αναλάβει τα καθήκοντά του δίνει, ενώπιον της Βουλής, όρκο, τον τύπο του οποίου καθορίζει το Σύνταγμα. Ο Όρκος του Προέδρου της Δημοκρατίας (άρθρο 33 παρ. 2) είναι ο εξής: 

“Ορκίζομαι στο όνομα της Αγίας και Ομοούσιας και Αδιαίρετης Τριάδας να φυλάσσω το Σύνταγμα και τους νόμους, να μεριμνώ για την πιστή τους τήρηση, να υπερασπίζω την εθνική ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της χώρας, να προστατεύω τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των Ελλήνων και να υπηρετώ το γενικό συμφέρον και την πρόοδο του ελληνικού λαού”.

Η θητεία του Προέδρου είναι πενταετής και παρατείνεται σε δύο περιπτώσεις: σε περίπτωση πολέμου, έως τη λήξη του, σε περίπτωση κατά την οποία η διαδικασία εκλογής του νέου Προέδρου δεν περατωθεί εγκαίρως, έως την ανάδειξη του νέου Προέδρου. Τα προσόντα που πρέπει να συγκεντρώνει ο Πρόεδρος είναι τέσσερα: η ελληνική ιθαγένεια η οποία πρέπει να έχει αποκτηθεί πέντε τουλάχιστον χρόνια πριν από την εκλογή. Η ελληνική καταγωγή από τον πατέρα ή τη μητέρα. Η συμπλήρωση του τεσσαρακοστού έτους της ηλικίας κατά την ημέρα της εκλογής. Η νόμιμη ικανότητα του εκλέγειν (ενεργητικό εκλογικό δικαίωμα). Το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας είναι ασυμβίβαστο με οποιοδήποτε άλλο αξίωμα, θέση ή έργο.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται από τη Βουλή με ονομαστική (δηλαδή φανερή) ψηφοφορία και σε ειδική συνεδρίαση που συγκαλείται από τον Πρόεδρο της βουλής έναν τουλάχιστον μήνα πριν λήξει η θητεία του απερχομένου Προέδρου. Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας διεξάγεται είτε σε μία είτε σε δύο φάσεις ανάμεσα στις οποίες μεσολαβούν υποχρεωτικά βουλευτικές εκλογές. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει τρεις επί μέρους ψηφοφορίες:

στην πρώτη ψηφοφορία απαιτείται πλειοψηφία των δύο τρίτων του συνολικού αριθμού των βουλευτών

εάν δεν συγκεντρωθεί η πλειοψηφία αυτή, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται μετά από πέντε ημέρες και απαιτείται η ίδια πλειοψηφία

εάν και πάλι δεν συγκεντρωθεί η απαιτουμένη πλειοψηφία, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται μετά από πέντε ημέρες και εκλέγεται Πρόεδρος Δημοκρατίας εκείνος που συγκεντρώνει την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του συνολικού αριθμού των βουλευτών

Εάν αποβεί άκαρπη και η τρίτη ψηφοφορία, τότε η Βουλή διαλύεται μέσα σε δέκα μέρες και προκηρύσσονται εκλογές για την ανάδειξη νέας Βουλής.

Η δεύτερη φάση της διαδικασίας διεξάγεται από τη νέα βουλή αμέσως μετά τη συγκρότησή της σε σώμα και περιλαμβάνει άλλες τρεις διαδοχικές ψηφοφορίες:

κατά την πρώτη ψηφοφορία απαιτείται πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών

εάν δεν επιτευχθεί η πλειοψηφία αυτή, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται μέσα σε πέντε ημέρες και απαιτείται απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών

εάν δεν επιτευχθεί ούτε και αυτή η πλειοψηφία τότε μετά από πέντε ημέρες, διεξάγεται η τρίτη και τελευταία ψηφοφορία, μεταξύ των δύο προσώπων που πλειοψήφησαν, κατά την οποία εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκείνος που συγκεντρώνει τις περισσότερες ψήφους. Τα μάτια πλέον στρέφονται προς την καθοριστική τρίτη ψηφοφορία η οποία θα διεξαχθεί την Δευτέρα 29 Δεκεμβρίου 2014 και ώρα 12.00 το μεσημέρι. 

Ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς έθεσε οριακά το δίλημμα που τίθεται ενώπιον των βουλευτών δηλώνοντας ότι στην τρίτη ψηφοφορία «δεν θα υπάρχει «παρών», θα υπάρχει ονοματεπώνυμο και ο καθένας θα τεθεί ενώπιος ενωπίω με την αγωνία των Ελλήνων και το συμφέρον της πατρίδας».