Via Egnatia, το φεστιβάλ που ακολουθεί την αρχαία Εγνατία οδό

Με στόχο την ανάδειξη της αρχαιολογικής, θρησκευτικής και πολιτισμικής αξίας της Περιφέρειας ΑΜ-Θ, η νέα διοίκηση σχεδιάζει τη δημιουργία ενός Περιφερειακού Φεστιβάλ με τίτλο Via Egnatia. Ο τίτλος δεν είναι τυχαίος, καθώς το φεστιβάλ θα αφορά πραγματοποίηση δράσεων κατά μήκος της Αρχαίας Εγνατίας, κάτι που σημαίνει ότι θα πραγματοποιούν δράσεις σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Αυτό προβλέπεται στο ετήσιο πρόγραμμα δράσης της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης το οποίο ενέκρινε το περιφερειακό συμβούλιο στη συνεδρίαση του, το βράδυ της Τετάρτης 4 Μαρτίου. Παράλληλα το πρόγραμμα περιλαμβάνει μία σειρά δράσεων για την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, μαζί με άλλα τεχνικά έργα, απαραίτητα να υλοποιηθούν στην περιοχή μας. 

Στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ένας από τους δύο σημαντικότερους δρόμους που κατέληγαν στην πρωτεύουσα Ρώμη ήταν η Via Εγνατία, υπερπόντια προέκταση της Via Τραϊόνα διαμέσου του λιμένα της Γναφιάς, που διέσχιζε την Ελλάδα μέχρι τον ποταμό Έβρο. Η Εγνατία περνούσε από το Δυρράχιο, το Λυχνιδό, την Ηράκλεια, την Πέλλα, τη Θεσσαλονίκη, την Αμφίπολη, τους Φιλίππους, το Τόπειρο, την Μαξιμιανούπολη και την Τραϊανούπολη. Η Εγνατία κατασκευάστηκε μεταξύ του 146-120 π.Χ., πάνω στα ίχνη ενός αρχαίου, προ Ρωμαϊκού δρόμου που εκτείνονταν ανάμεσα στις Αδριατικές χώρες και στο Αιγαίο. Αργότερα, κατασκευάστηκε η επέκτασή της από τον Έβρο στο Βυζάντιο και τελικά το όνομα Εγνατία δόθηκε σε όλο το δρόμο, από την Ρώμη μέχρι την Κωνσταντινούπολη, προς τιμή του Ρωμαίου ανθύπατου Γναίου Εγνάτιου που την κατασκεύασε. Η πρώτη ρητή μνεία για την Via Εγνατία βρίσκεται στο έργο του γεωγράφου Στράβωνα, μεταξύ των ετών 40 π. Χ. και 10 μ. Χ., ενώ, κάποια χρόνια πριν, το έτος 59/58 π.Χ., υπάρχει στο έργο του Κικέρωνα, σαφής αναφορά στη via militaris (στρατιωτική οδό), η οποία έφτανε στη Θεσσαλονίκη και την οποία ο μεγάλος ρήτορας χρησιμοποίησε για να προσεγγίσει την πόλη. Χρήση της Via Εγνατία, στο τμήμα της από τη Νεάπολη (σημερινή Καβάλα) έως τη Θεσσαλονίκη, έκανε επίσης ο Απόστολος Παύλος, γύρω στο έτος 40 μ.Χ., κατά το ταξίδι του προς την Ελλάδα. Τα Ρωμαϊκά οδοιπορικά μάς δίνουν πληροφορίες για τις αποστάσεις μεταξύ πόλεων (civitates), σταθμών (mansiones), θέσεων ανάπαυσης και αλλαγών αλόγων (mutatiae). Από τις Αδριατικές ακτές μέχρι τη Θεσσαλονίκη, υπολογίζεται η απόσταση σε 400 περίπου χιλιόμετρα (535 ρωμαϊκά βήματα) και από Θεσσαλονίκη μέχρι τον Έβρο άλλα 400. Η οδός ήταν σε όλη της την έκταση "βεβηματισμένη κατά μίλιον" και "κατεστηλωμένη", δηλ. είχε μετρηθεί με βάση τα 100 βήματα και σε κάθε μίλι είχαν στηθεί μεγάλες στήλες, τα "μιλιάρια" που υποδείκνυαν την απόσταση και ονομάτιζαν τη συγκεκριμένη θέση. Στη Ρωμαϊκή εποχή η Κομοτηνή αποτέλεσε ένα από τα πολλά φρούρια κατά μήκος της Εγνατίας οδού και παράλληλα αποτελούσε κόμβο της Εγνατίας προς τη βόρεια κατεύθυνση, που μέσα από το πέρασμα της Νυμφαίας οδηγεί στην κοιλάδα του Άρδα, τη Φιλιππούπολη και τη βυζαντινή Βερόη (σημερινή Στάρα Ζαγόρα). 

«Το πρόγραμμα τεχνικών έργων έχει πολλά συνεχιζόμενα έργα από την προηγούμενη διοίκηση, ταυτόχρονα όμως επιχειρούμε να περάσουμε ορισμένα νέα έργα τα οποία θα προσθέσουν στην ταυτότητα των περιοχών», δήλωσε ο περιφερειάρχης Γιώργος Παυλίδης αναφερόμενος στο σχεδιασμό της Περιφέρειας.  Χαρακτηριστικό είναι ότι στη Ροδόπη θα χρηματοδοτηθεί η ανασύνθεση στερέωση και  ανάδειξη των Μαρμάρινων Θραυσμάτων της Ρωμαϊκής Σαρκοφάγου και των Μιλιαρίων του Αρχαιολογικού Μουσείου Κομοτηνής. Είναι νέο έργο μαζί με αυτό της μελέτης αποκατάστασης του υπάρχοντος διατηρητέου  κτιρίου και επέκτασης και τροποποίησης  του περιβάλλοντος το Δικαστικό  Μέγαρο Κομοτηνής. Από την άλλη στην Ξάνθη, θα χρηματοδοτηθεί η μελέτη  για την αποκατάσταση και ανάδειξη του φρουρίου της Ξάνθειας. Να σημειωθεί πως το βυζαντινό κάστρο της Ξάνθειας, στα βόρεια της σημερινής πόλης, επάνω στην κορυφή του λόφου ελέγχει τη δίοδο προς την ενδοχώρα. Χρονολογείται από το 12ο μ.Χ. αιώνα και έχει σχήμα ακανόνιστου τραπεζίου με την ακρόπολη στην κορυφή του λόφου. Σώζονται πολλά τμήματα των τειχών, πύργοι, τοξωτές πυλίδες και θολωτές στέρνες. Στην Καβάλα και τη Δράμα θα γίνουν ανάλογες δράσεις για την ανάδειξη και τη συμπλήρωση της τουριστικής μας ταυτότητας και στον Έβρο, μεταξύ άλλων, προγραμματίζεται η συντήρηση  και ανάδειξη Τριών Μεταβυζαντινών Ναών στο βόρειο τμήμα του νομού. 

Ταυτόχρονα θα καθιερωθεί ένα φεστιβάλ για πρώτη φορά σε περιφερειακό επίπεδο, «το οποίο θα έχει σημείο αναφοράς την ολοκληρωμένη χωρική ενότητα στο περιφερειακό επιχειρησιακό σχέδιο, την οποία θα σχεδιάσουμε και είναι πάνω στην αρχαία Εγνατία Οδό» είπε ο περιφερειάρχης και εξήγησε: «είναι ένα φεστιβάλ με τον τίτλο Via Egnatia που θα γίνει σε όλες τις περιφερειακές ενότητες κατά τον σχεδιασμό των τοπικών αντιπεριφερειαρχών μπορεί να διαχυθεί αναλόγως. Π.χ. σχεδιάζουμε να γίνει κάτι στην περιοχή της Τραϊανούπολης στον Έβρο, στο ιστορικό κέντρο στην Κομοτηνή, στα στενά του Νέστου δίπλα στην αρχαία Τόπειρο που είναι επί της Εγνατίας, στην περιοχή των Φιλίππων και στην περιοχή της Δράμας, κοντά στο Καλαμπάκι. Θέλουμε να δώσουμε ένα στίγμα προβολής, ενοποίησης των ιστορικών μας χώρων και δεν είναι μόνο αυτό. Υπάρχουν πάρα πολλά έργα, είναι περίπου 100-120 τα νέα έργα του προγράμματος δράσης. Ανέφερα ορισμένα από αυτά που δείχνουν μία διάσταση στην κατεύθυνση του τουρισμού, του πολιτισμού, αλλά και του αυτοσεβασμού μας», είπε ο κ. Παυλίδης. 

Το πρόγραμμα εγκρίθηκε από το περιφερειακό συμβούλιο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.