Διαπολιτισμική διαχείριση της ετερότητας και καταπολέμηση του ρατσισμού και της σχολικής βίας στην ελληνική εκπαίδευση

Ξεκινά σε λίγες μέρες  σεμινάριο για  τη διαχείριση φαινομένων σχολικής  βίας, του ρατσισμού και της διαπολιτισμικής διαχείρισης της ετερότητας, με ευθύνη του τμήματος Γλώσσας, Φιλολογίας, Πολιτισμού παρευξείνιων χωρών και με την οργανωτική φροντίδα της  καθηγήτριας Μαρίας Δημάση.

«Ο ρατσισμός έχει καταντήσει μια ορολογία του συρμού, αλλά πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι μας ότι αφορά τον καθένα και την καθεμιά στο πλαίσιο της  επαγγελματικής του ταυτότητας. Για το πώς θα φύγουμε από μια ρητορική που παραμένει στο πλαίσιο μιας στοχοθεσίας, που δεν έχει πρακτική εφαρμογή στο πώς να βοηθήσουμε ουσιαστικά όσους ασχολούνται με την εκπαίδευση» θα πει η κ. Δημάση. «Επιβάλλεται οι εκπαιδευτικοί μας να αναπτύξουν τη διαπολιτισμική τους ετοιμότητα και συνείδηση και ταυτόχρονα να αποκτήσουν ένα σακίδιο εφοδίων ώστε να είναι πιο αποτελεσματικοί στην εκπαιδευτική τους καθημερινότητα. Στα βιβλία, τη μεθοδολογία, την προσέγγιση στην τάξη. Με άλλα λόγια πιστεύω ότι στην σημερινή κοινωνία στην Ελλάδα του 2014 και ειδικότερα στις πολυπολιτισμικές τάξεις των σχολείων είναι απαραίτητη προϋπόθεση η ικανότητα του εκπαιδευτικού να διαχειρίζεται την ετερότητα. 

-Είναι ένα σεμινάριο 360 ωρών που δίνει βαρύτητα και στη θεωρητική πλαισίωση, που σημαίνει αποσαφήνιση των εννοιών, ενημέρωση των επιμορφωμένων για τις μειονότητες στο πλαίσιο της Ε.Ε. και διεθνώς. Στο πρώτο μέρος διδάσκει ο Βασ. Γραμματίκας κι εγώ, ενώ το αναλαμβάνουν εκλεκτοί συνάδελφοι από την Αθήνα. Στο δεύτερο μέρος, που είναι η εξειδίκευση ανάλογα με την επαγγελματική ταυτότητα των επιμορφωμένων επίσης υπάρχουν ειδικοί καθηγητές. Είναι πρόκληση για τους ίδιους τους επιμορφωτές να πάνε τον εαυτό τους ένα βήμα παραπέρα κι να επικοινωνήσουν την αγωνία και τις γνώσεις τους, γιατί μέσα από αυτή την αλληλεπιδραστική διαδικασία έχουμε ταυτόχρονα το ρόλο του επιμορφωτή και του επιμορφωμένου».

Να σημειωθεί ότι σε κάθε Τμήμα προβλέπεται μια ποσόστωση φοιτητών ή πτυχιούχων, οι οποίοι μπορούν να παρακολουθήσουν το σεμινάριο δωρεάν. «Είναι το λιγότερο που θα μπορούσαμε να κάνουμε προσελκύοντας φοιτητές μας ή πτυχιούχους μας. Η μαθηματική γλώσσα είναι η γλώσσα που ενώνει, η μητρική γλώσσα θεωρείται παράγοντας διαχωρισμού, και αυτά θέλουμε να τα ανατρέψουμε», θα πει η Μαρία Δημάση.  

Όσοι ολοκληρώνουν το σεμινάριο μπαίνουν στο παρατηρητήριο για τη σχολική βία.  Το κάνουμε στα πλαίσια της δια βίου εκπαίδευσης  και αφορούν την εκπαίδευση με συνδυασμό δράσεων πρόληψης κι αντιμετώπισης φαινομένων βίας που ο εκπαιδευτικός καλείται να αντιμετωπίσει. Είναι αυτός που θα κερδίσει την εμπιστοσύνη του μαθητή. Αν όμως δεν υπάρχει η κατάρτιση πώς θα είναι αποτελεσματικός; Βάζοντας  σαν πρωταρχικό στόχο αυτό τον τομέα σε σχέση με την σχολική βία θεωρήσαμε στο Κέντρο Δια Βίου Μάθησης «Παιδείας Λόγος»  ότι το Δημοκρίτειο και η κ. Δημάση που έχουν την επιστημονική ευθύνη, τον σχεδιασμό και την επίβλεψη του επιμορφωτικού προγράμματος  θα έχουν το αποτέλεσμα που θέλουμε» θα πει η Αγγελική Μαργαρίτη εκ μέρους του Κέντρου Δια Βίου Μάθησης «Παιδείας Λόγος». Για απομακρυσμένες περιοχές υπάρχει και η δυνατότητα εξ αποστάσεως παρακολούθησης μέσω live streaming.

Το πρόγραμμα διαπολιτισμική διαχείριση της ετερότητας και καταπολέμηση του ρατσισμού και της σχολικής βίας στην ελληνική εκπαίδευση: Θεωρητική πλαισίωση – πρακτικές εφαρμογές, έχει τις παρακάτω δύο ενότητες

Εννοιολογικές οριοθετήσεις ? θεωρητική πλαισίωση: α. ετερότητα, β. ρατσισμός, γ. σχολική βία. Ανθρώπινα δικαιώματα ? μειονότητες: α. Νομοθετικό πλαίσιο σε επίπεδο Ε.Ε. και Ελλάδας: Δικαιώματα ? παραβιάσεις ? κυρώσεις, β. υφιστάμενη κατάσταση.

Διαπολιτισμός: α. Εννοιολογικές οριοθετήσεις, α.1. διαπολιτισμική αγωγή, α.2. διαπολιτισμική εκπαίδευση, α.3. διαπολιτισμική παιδαγωγική, β. σύντομη ιστορική αναδρομή στην εξέλιξη των εννοιών, γ. χαρτογράφηση της διαπολιτισμικής κατεύθυνσης στην ελληνική εκπαίδευση: θεσμικό πλαίσιο, επιστημονικές έρευνες, δ. διαπολιτισμικά προγράμματα: σχεδιασμός ? εξέλιξη ? αξιολόγηση ? προτάσεις. Διαχείριση της σχολικής τάξης (σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες) ? θεωρητική πλαισίωση:  Προβληματικές καταστάσεις ? αναζήτηση αιτιών, προτάσεις αντιμετώπισης.

Μελέτη ΑΠΣ ? ΔΕΠΠΣ, προγραμμάτων σπουδών του νέου σχολείου (από την προσχολική εκπαίδευση μέχρι και το λύκειο), ανάλυση περιεχομένου ? αξιολόγησή του με σημείο αναφοράς τη διαχείριση της ετερότητας. Διατύπωση προτάσεων βελτίωσης. Μελέτη των σχολικών εγχειριδίων ? ανάλυση περιεχομένων ? εντοπισμός διαπολιτισμικών αναφορών αλλά και αρνητικών αναφορών για τη διαχείριση της ετερότητας ? αξιολόγηση: 2.1. Τρόποι διδακτικής αξιοποίησης: Αξιοποίηση διαθεματικότητας και διεπιστημονικότητας. 2.2. Σχεδιασμός project στα μαθήματα της νέας ελληνικής γλώσσας, της ιστορίας, της φυσικής αγωγής κλπ, σε συνάρτηση με τις ειδικότητες των εκπαιδευόμενων. 2.3. Οργάνωση ? υλοποίηση μικροδιδασκαλιών. Διαχείριση ? διαμόρφωση του «κρυφού» αναλυτικού προγράμματος μιας σχολικής μονάδας (διαμόρφωση θετικού κλίματος) ? μελέτες περίπτωσης σχολείων ή τάξεων με προβλήματα διαπροσωπικών σχέσεων. 3.1. Εφαρμογή μεθόδων καταγραφής του προβλήματος: π.χ. κοινωνιόγραμμα. 3.2. Σχεδιασμός προγραμμάτων «Αγωγή Υγείας» για την αποδοχή της ετερότητας και την αντιμετώπιση των αρνητικών προθέσεων απέναντι στον «Άλλο». 3.3. Εκπαίδευση στην αξιοποίηση των σχετικών «εργαλείων» της θεατρικής αγωγής.

Το κοινωνικό φαινόμενο της σχολικής βίας-σχολικός εκφοβισμός (bullying), έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις, τόσο σε διεθνές όσο και σε εγχώριο επίπεδο. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα έρχεται να καταρτίσει τους εκπαιδευτικούς και να τους καταστήσει ικανούς, να κατανοούν και να αναγνωρίζουν τα συμπτώματα του φαινομένου. Με τη κατανόησή του, αλλά και την εξειδικευμένη κατάρτισή τους, θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν και εξαλείψουν τα συνεχώς αυξανόμενα περιστατικά που αντιμετωπίζουν τόσο οι μαθητές όσο και οι εκπαιδευτικοί. Από έρευνα αποδείχθηκε ότι  μέσα στον σχολικό χώρο η βία συναντάται στη συμπεριφορά των μαθητών μεταξύ τους, προς τους εκπαιδευτικούς, στη συμπεριφορά των εκπαιδευτικών προς τους μαθητές, στη συμπεριφορά των εκπαιδευτικών μεταξύ τους,  στη συμπεριφορά του διευθυντή προς τους εκπαιδευτικούς, στη συμπεριφορά των γονέων προς τους μαθητές,  στη συμπεριφορά των γονέων προς τους εκπαιδευτικούς, συμπεριφορά των μαθητών προς την κτηριακή και την υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου…