ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ: Στα δύσκολα ο άνθρωπος στρέφεται στην τέχνη, μαλακώνει η ψυχή του

Σε ένα τολμηρό για την εποχή του έργο, που μπορεί να παραμένει επίκαιρο μέχρι τις μέρες μας, πρωταγωνιστεί η ηθοποιός Αλεξάνδρα Παλαιολόγου. «Επάγγελμα Πόρνη» της Λιλής Ζωγράφου σε σκηνοθεσία του Ένκε Φεζολλάρι και μουσική Σταμάτη Κραουνάκη παρουσιάζεται αύριο Πέμπτη 19 Μαρτίου στο πολιτιστικό κύτταρο (πρώην ΡΕΞ) στην Κομοτηνή στις 9 το βράδυ. Στην παράσταση αυτή ο Ένκε Φεζολλάρι παρουσιάζει με τη δική του διεισδυτική ματιά τις συναρπαστικές εξομολογήσεις της Λιλής Ζωγράφου: ενός συνειδητοποιημένου-σκεπτόμενου πολίτη, μιας αντισυμβατικής συγγραφέως και ενός ανθρώπου που αντιμετωπίζει την ελευθερία σαν τόσο υψηλό αγαθό ώστε αποφασίζει να θέσει τέλος στη ζωή της για να απαλλαγεί από την δουλοπρέπεια της πείνας. 

Η οξύτητα της γραφής της, το σαρκαστικό και γλυκόπικρο χιούμορ της, η αφηγηματική της ορμητικότητα, η αφοπλιστική και έντιμη ειλικρίνεια αποκτούν λόγο επί σκηνής με την Αλεξάνδρα Παλαιολόγου και αναδεικνύονται με τη μουσική του Σταμάτη Κραουνάκη. Σε μία παράσταση σύγχρονη, που γκρεμίζει τα δόγματα και τους μύθους που τροφοδοτούσε η Χούντα τον αδιάφορο ως προς τα δικαιώματά του λαό: «Όχι, η επανάστασή μου, δεν θα στρεφόταν κατά του κατεστημένου και του συστήματός του, αλλά εναντίον εκείνων που το ανέχονται. Θα σκότωνα, θα τσάκιζα την κακομοιριά, την υποταγή, την ταπεινοφροσύνη. Η γη έτσι κι αλλιώς δεν χωρά άλλους ταπεινούς και καταφρονεμένους. Όπως δεν χωρά άλλα φερέφωνα».

Ιστορία πρώτη: Χούντα. Στη συγγραφέα απαγορεύεται να εξέλθει της χώρας λόγω πολιτικών πεποιθήσεων με πρόφαση την μη άσκηση του επαγγέλματος της δημοσιογραφίας  που αναγράφεται στο διαβατήριό της. Η Ζωγράφου πολεμώντας με χιούμορ το παράλογο καθεστώς, αλλάζει ιδιόγραφα το επάγγελμα της σε «Πόρνη-ελευθερίων ηθών» με συνέπειες τραγελαφικές.

Ιστορία δεύτερη: 1973. Μετά την απόπειρα αυτοκτονίας της παραμονές πρωτοχρονιάς, νοσηλεύεται σε ψυχιατρική κλινική. Εκεί γινόμαστε μάρτυρες της απάνθρωπης συμπεριφοράς του προσωπικού, που φτάνει στα όρια του εξευτελισμού: η συγγραφέας –δεμένη στο κρεβάτι- πέφτει θύμα βιασμού από νυχτερινούς φύλακες. Εντούτοις δεν αποδυναμώνεται: η τραυματική της εμπειρία την εξωθεί στην κατά μέτωπο σύγκρουση με τους ιθύνοντες και την καταγγελία της σαθρής λειτουργίας του νοσηλευτικού οργανισμού.

Επαναστάτρια χαρακτήρισε την Λιλή Ζωγράφου, η πρωταγωνίστρια της παράστασης Αλεξάνδρα Παλαιολόγου φιλοξενούμε το μεσημέρι της Τρίτης 17 Μαρτίου στο ράδιο Χρόνος 87,5 και στην εκπομπή Πολιτικό Ταγκό. 

-Εμείς επιλέξαμε από το «Επάγγελμα Πόρνη» να αφηγηθούμε δύο προσωπικές, αυτοβιογραφικές της ιστορίες, δηλαδή ουσιαστικά μεταφέρουμε το λόγο της πάνω στη σκηνή, που δεν είναι λόγος γραμμένος λογοτεχνικά μόνο. Είναι και σαν θεατρικό σε κάποιες στιγμές. Εγώ υποδύομαι τη Λιλή Ζωγράφου, αλλά υποδύομαι και τον διευθυντή, στον οποίον πάει για να πάρει το διαβατήριο και δεν της το δίνει, υποδύομαι μία κοπέλα που είναι υπάλληλος, υποδύομαι γιατρούς… Είναι σαν να βλέπεις, όπως μου έχει πει το κοινό, ταινία με 25 άτομα. 

-Δύσκολο, αλλά πολύ ωραία πρόκληση και έχει τύχει μεγάλης αποδοχής και αγάπης από το κοινό, οπότε είμαστε πολύ χαρούμενοι. 

-Αυτό ήταν και το χιούμορ της, οι συνθήκες εκείνες τις έβγαλαν από μέσα το βιτριολικό χιούμορ που είχε και πήγαινε και έκανε αυτή την πράξη. Στο παράλογο χτυπάμε με το παράλογο, πως αλλιώς να συνεννοηθείς. Τη βρίσκω πολύ σωστή σαν κίνηση αυτή που έκανε η Λιλή Ζωγράφου. Και αυτή η πρώτη ιστορία έχει πολύ χιούμορ, γιατί βλέπεις το παράλογο και τον σουρεαλισμό που επικρατεί, πως δεν μπορείς με το συγκεκριμένο κατεστημένο να συνεννοηθείς. Από την άλλη βλέπουμε σε αυτές τις δύο ιστορίες ότι πολλά πράγματα παραμένουν διαχρονικά και επίκαιρα, δυστυχώς.

Η Λιλή Ζωγράφου σε αυτούς τους μονολόγους περιγράφει την πείνα που έχει ζήσει, την ανεργία, έζησε πολύ δύσκολα και σε προσωπικό επίπεδο και λέει «ήμουν άνεργη, δεν είχα να φάω, στερήθηκα τα πάντα». Και βλέπουμε ότι και τώρα ισχύουν αυτά τα πράγματα. Υπάρχει πολύς κόσμος άνεργος, που πεινάει, που έχει απομονωθεί, που ταπεινώνεται καθημερινά, που αυτοκτονεί. 

-Η μόνη επαναστατική πράξη που μπορεί ο καθένας από εμάς να κάνει είναι να αποκτήσει παιδεία. Η παιδεία είναι επανάσταση, γιατί με την παιδεία αποκτάς ευρύτητα σκέψης, σου προσφέρει ένα αξιακό επίπεδο που σήμερα έχει χαθεί. Επαναστατική κίνηση μία κι έξω δε γίνεται, θέλει δουλειά. 

-Είναι δύσκολα για όλο τον κόσμο. 

-Συζητάω προτάσεις για κάτι καινούργιο, απλά εκεί που συζητάς κάτι καινούργιο έρχεται μία ανατροπή, φεύγεις κάποιος με τον οποίον συζητούσες από τη θέση του και τελικά δεν ξέρεις τι γίνεται. Θα καταλαγιάσει το τοπίο και θα δούμε τι θα γίνει. Συζητάω πάντως για νέα πράγματα. Σίγουρα δεν αμειβόμαστε, όπως αμειβόμασταν παλιά, τηλεόραση δεν υπάρχει ή ακόμα κι αν υπάρχει, δεν ξέρεις αν θα πληρωθείς. Στο μεταξύ, στο θέατρο, έχουν μειωθεί πάρα πολύ οι τιμές των εισιτηρίων. Βεβαίως, αυτό είναι πολύ λογικό, γιατί ο κόσμος διαφορετικά δε μπορεί να παρακολουθήσει θέατρο. Και βλέπουμε ότι η τέχνη ανθεί γενικά, δηλαδή υπάρχει πολύ μεγαλύτερη προσέλευση του κοινού στο θέατρο σε σχέση με παλαιότερα.

-Όταν ο άνθρωπος περνάει δύσκολα νομίζω ότι στρέφεται προς την τέχνη για να μαλακώσει η ψυχή του, δεν είναι στο ξεφάντωμα και στο κέφι, όπως όταν είσαι καλά και δε σκέφτεσαι να εμβαθύνεις. Είναι η ψυχή που ζητάει να ακουμπήσει κάπου, να νιώσει, να γελάσει, να αισθανθεί. 

Κείμενο: Λιλή Ζωγράφου. Το βιβλίο «Επάγγελμα Πόρνη» κυκλοφορεί από τις εκδ. Αλεξάνδρεια. Σκηνοθεσία: Ένκε Φεζολλάρι. Βοηθός σκηνοθέτη: Μαριάνθη Γραμματικού. Σκηνικός χώρος-κοστούμια-φωτισμοί: Ένκε Φεζολλάρι, Μαριάνθη Γραμματικού. Κατασκευή σκηνικού: Μανώλης Κοθρής. Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης. Φωτογραφίες-βίντεο: Αθηνά Λιάσκου. Προπώληση: 10 ευρώ. Είσοδος: 12 ευρώ. Άνεργοι - φοιτητές 10 ευρώ. Ώρα έναρξης παραστάσεων: 21:00 μμ. Προπώληση εισιτηρίων: Δημοκρίτειο Βιβλιοχαρτοπωλείο. Τηλ.: 25310 84040. Πληροφορίες- κρατήσεις: 6934053441.