Το άγνωστο και εγκαταλελειμμένο Βυζαντινό Φρούριο Πολυάνθου

Πόσα λίγα ξέρουμε για ένα μνημείο της περιοχής μας, το Βυζαντινό Φρούριο Πολυάνθου, μας υπενθυμίζει ένα κείμενο που εστάλη στον «Χ» από τον εκπαιδευτικό Ν.Θ. Κόκκα, με αφορμή πρόσφατη πεζοπορία μαθητών στην περιοχή.

Το κείμενο παρατίθεται αυτούσιο με τα σχόλια του γράφοντος για τη μη ανάδειξη του φρουρίου: «Σε μικρή απόσταση από το χωριό Πολύανθος υπάρχει ένα εντυπωσιακό βυζαντινό τείχος που οδηγεί σε ένα οχυρό παρατηρητήριο. Το μήκος του τείχους ξεπερνάει τα 250 μ. και είναι κτισμένο σε απόκρημνη και ανηφορική πλαγιά. Για να επισκεφθούμε το φρούριο χρειάζεται πεζοπορία μιας περίπου ώρας. Ακολουθούμε ένα μονοπάτι το οποίο ξεκινά λίγο μετά την παλιά τσιμεντένια γέφυρα Ιάσμου-Πολυάνθου.  Το πλάτος του τείχους στο κάτω μέρος του είναι 1.30, ενώ πιο ψηλά φτάνει τα 2.50 μ. Το ύψος του φτάνει αρχικά τα 2.20 μ. ενώ πιο ψηλά φτάνει  τα 2.70 μ.

Σκαρφαλώνοντας πάνω στο τείχος, σε υψόμετρο 180 μ. συναντάμε μία κτισμένη κόγχη που πρέπει να ήταν πολεμίστρα ή κρύπτη ή χώρος προστασίας κάποιων στρατιωτών.  Λίγο πιο πάνω διαπιστώνουμε ότι υπάρχει και δεύτερο τείχος δυτικότερα, το οποίο συναντιέται με το ανατολικό τείχος. 

Το φυλάκιο ή παρατηρητήριο μοιάζει με μικρό πύργο και βρίσκεται σε υψόμετρο 239 μ. Εκεί το ύψος του τείχους στα δυτικά φτάνει τα 3.30 μ.  Ακολουθώντας τη ράχη του βουνού φτάνουμε ψηλότερα σε μία κορυφή ύψους 320 μ., η οποία έχει πολύ καλή θέα προς όλη την περιοχή. Από εκεί φαίνεται πολύ καλά η μεσαιωνική γέφυρα του ποταμού Κομψάτου στα δυτικά και το αρχαίο λατομείο στα βόρεια.

Στο βυζαντινό φρούριο του Πολυάνθου μας οδήγησε ο παλαίμαχος ορειβάτης Νίκος Σουμάδης, ο οποίος έχει καθαρίσει μόνος του το μονοπάτι που οδηγεί στο κάστρο. Τον ευχαριστούμε θερμά για τη βοήθειά του και σημειώνουμε ότι από τον άξιο αυτό ορειβάτη έχει γίνει διάνοιξη και οδοσήμανση πολλών μονοπατιών σε όλη τη Θράκη και τη Μακεδονία.

Θα κλείσουμε με μερικές σκέψεις. Εάν ένα τέτοιο οχυρό βρίσκονταν σε μία άλλη ευρωπαϊκή χώρα θα το είχαν σα «μπιμπελό»: θα υπήρχε καλή πρόσβαση, θα είχε καθαριστεί ο χώρος του τείχους, θα είχαν γίνει εργασίες συντήρησης, θα είχαν τοποθετηθεί ενημερωτικές πινακίδες, θα είχε γίνει περίφραξη. Δυστυχώς, όμως, στον ιστορικό τόπο της Θράκης, ένα τόσο σημαντικό οχυρωματικό έργο παραμένει άγνωστο και εγκαταλελειμμένο από τις αρμόδιες υπηρεσίες: Δήμο Ιάσμου, Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, Αρχαιολογική Υπηρεσία, Δασαρχείο. 

Και δε χρειάζεται συνεχώς οι «αρμόδιοι» να προβάλλουν τις δικαιολογίες για έλλειψη προσωπικού και έλλειψη κονδυλίων. Δε χρειάζονται λεφτά για να προστατευτεί και να αναδειχθεί ένα μνημείο. Χρειάζεται θέληση και συνεργασία των φορέων που εμπλέκονται. Ακόμα και εθελοντικές οργανώσεις θα μπορούσαν να συμβάλλουν στο έργο αυτό: ορειβατικοί σύλλογοι, πολιτιστικοί σύλλογοι, ακόμα και σχολεία. Στην Ξάνθη υπάρχει το αξιέπαινο παράδειγμα της Περιβαλλοντικής Ομάδας του 7ου Γυμνασίου, που με συντονιστή τον κ. Αστέριο Ιωαννίδη, τα τελευταία χρόνια έχει επιτελέσει σημαντικό έργο στην οδοσήμανση και τον καθαρισμό των ορεινών μονοπατιών της περιοχής μας.

Όμως, οι πρωτοβουλίες των παιδιών δεν αρκούν. Στη συγκεκριμένη περίπτωση θα πρέπει να συνεργαστούν ο δήμαρχος του Ιάσμου, ο περιφερειάρχης, ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης, και ο δασάρχης για να ξεθάψουν αυτό το βυζαντινό μνημείο από τη λήθη και να το προστατέψουν από τις καταστροφές. Είναι καιρός να περάσουμε από τη μεμψιμοιρία στην πρωτοβουλία».