Τζουλιάνο Καγκλής Θρησκευτική διάσταση της ζωγραφικής

Οι ζωγράφοι έχουν εμμονές. Η πρώτη μου ζωγραφική εμμονή ήταν οι παπάδες! Ήμουν δεν ήμουν 7 χρονών και τα μπλοκ μου ήταν γεμάτα με ανθρώπους με μούσι και μαύρα φαρδιά  ρούχα. Αδυνατώ ακόμα και σήμερα να καταλάβω αυτή την  πρώιμη καλλιτεχνική επιλογή - όπως βέβαια δυσκολεύομαι να καταλάβω και τον τρόπο με τον οποίο  διαλέγω τα θέματα μου τώρα που δεν είμαι πια μικρός. Όταν με ρωτάνε γιατί ζωγραφίζω γυναίκες ή γιατί έβαλα μία τίγρη σε ένα έργο μου δεν έχω να απαντήσω κάτι στην πραγματικότητα. 

Ο Σούπερμαν ήταν ή επόμενη σχεδιαστική, αλλά και ζωγραφική εμμονή , αφού είχα αρχίσει πλέον να χρησιμοποιώ και χρώματα, δηλαδή μαρκαδόρους και νερομπογιές. Η μπλε-κόκκινη στολή, οι φίνες γραμμές των μυών και το μικρό τσουλούφι στο μέτωπο έπρεπε να γίνουν όσο πιο τέλεια γίνεται. Μετά ακολούθησαν ένα σωρό άλλες εικόνες και αργότερα ζωγράφοι τους οποίους καταβρόχθισα ως θεατής αλλά και ως ένας πιτσιρίκος που κατά έναν μυστήριο τρόπο θεωρούσε τον εαυτό του ζωγράφο!

Ο κόσμος της ζωγραφικής  είχε μια θρησκευτική διάσταση μέσα μου. Όπου έβλεπα πίνακα, ακόμα και κορνιζάδικου, τον περιεργαζόμουν με πάθος. Λίγο πριν την εφηβεία άρχισα να τα παρατάω. Σε μια επίσκεψη όμως στην Εθνική Πινακοθήκη γνώρισα τον Γύζη και τον Μπουζιάνη και  λάτρεψα τα έργα τους. Πλέον ήμουν σίγουρος τι ήθελα να κάνω, ήταν σαν κάποιος να μου υπενθύμισε τι μου αρέσει πραγματικά.

Θυμάμαι όταν ήμουν πρωτοετής φοιτητής είχα επισκεφτεί με έναν φίλο το εργαστήριο ενός γλύπτη που θα μας μιλούσε για τη δουλειά του και θα μας έδειχνε ένα μέρος της. Ο φίλος μου τον είχε βομβαρδίσει με ερωτήσεις, ο καλλιτέχνης όμως δυσκολευόταν πολύ να απαντήσει, κόμπιαζε και τον κοίταγε σαν μικρό παιδί με μια απορία… Στο τέλος είπε με αφοπλιστική ειλικρίνεια «Παιδιά εγώ αυτά φτιάχνω»  και χαμογέλασε? Τα έργα του πάντως  δεν ήταν καθόλου αφελή.

Νομίζω ότι σήμερα δεν έχουν αλλάξει πολλά πράγματα στη σχέση μου με τη ζωγραφική. Καταρχήν πρέπει να έχει μια μαγική διάσταση.  Θέλω το έργο να με αιχμαλωτίζει χωρίς να προλάβω καν να αναλύσω το γιατί.  Να με ενδιαφέρει. Μπορεί να με ενδιαφέρει ο τρόπος με τον οποίο έχει φτιαχτεί, ή το θέμα, ή τα χρώματα, ή να μου δημιουργεί δέος, ή φόβο ή ένα είδος γοητείας ή όλα αυτά μαζι. 

Οι άνθρωποι νομίζω είναι για μένα το πιο ενδιαφέρον και συγκινητικό θέμα. Αν φανταστούμε υποθετικά την ζωή  μόνο με την βλάστηση, τα βουνά, τη θάλασσα και το  ζωικό βασίλειο -παρόλο που αυτά απο μόνα τους είναι ένα θαύμα- παύει να είναι ανεξήγητη σε τόσο μεγάλο βαθμό.  Με εμπνέουν επίσης τα ίδια τα καλλιτεχνικά έργα, όχι μόνο των ζωγράφων, αλλά των σκηνοθετών, των μουσικών, των ποιητών.  Δεν εννοώ βέβαια ότι καταφέρνω να αφομοιώσω όλες μου αυτές τις επιρροές σε αυτά που φτιάχνω, αλλά με γοητεύει πάρα πολύ ένα καλό έργο, γεννάει μέσα μου μια «δημιουργική ζήλια» με κάνει να θέλω να φτιάξω και εγώ κάτι.

Δουλεύω τα έργα μου έτσι ώστε η τελική εικόνα να απευθύνεται στον θεατή μέσα από τη ζωγραφική της δομή, και όχι τόσο μέσω του θέματος. Φυσικά το θέμα με ενδιαφέρει, είναι πάντα εκεί, άλλά αν μείνει εκεί δεν υπάρχει έργο. Με λίγα λόγια πρέπει να μεταπλαστεί, να περάσει στην αντίπερα όχθη η εικόνα για να γίνει κάτι. Και εννοώ τις χρωματικές σχέσεις, τη δομή, τις πλαστικές ομοιοκαταληξίες, αλλά και κάτι ακόμα που δεν εξηγείται ούτε αναλύεται. 

Η ζωγραφική μου αρέσει γιατί στη δημιουργική διαδικασία μετέχει και το σώμα, δεν είναι μια αποκλειστικά διανοητική προσπάθεια. Τα νέα μέσα προσφέρουν άλλες δυνατότητες αλλά στερούν την άμεση επαφή με το έργο. Το λάθος, το χέρι που τρέμει, το τυχαίο, η σιγουριά, ή η αβεβαιότητα, με την οποία αφήνει τα ίχνη του πάνω στην επιφάνεια  ο καλλιτέχνης, συγκροτούν μια εικόνα πιο ανθρώπινη.