Του Νίκου Βόλτση
Με αφορμή τις εκδηλώσεις για τα 100 έτη ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ σας στέλνω συνημμένα τηλεγραφήματα και σύντομα έγγραφα του Χαρισίου Βαμβακά προς την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου, με τα οποία περιέγραφε «τηλεγραφικά» τη στρατιωτική και πολιτική κατάσταση της Θράκης πριν και μετά τη 14η Μαΐου 1920.
Τα εν λόγω τηλεγραφήματα βρίσκονται στα ψηφιοποιημένα αρχεία του ΥΠΕΞ και έχω λάβει σχετική άδεια για τη δημοσίευσή τους
ΘΡΑΚΗ: 100 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
H Άνοιξη και τo καλοκαίρι του 1920 μέσα από τηλεγραφήματα και σύντομα έγγραφα του Χ. Βαμβακά, που περιγράφουν «τηλεγραφικά» την πολιτική και στρατιωτική κατάσταση της Θράκης, χωρίς άλλα σχόλια. Παντού διατηρείται η ορθογραφία των κειμένων. Πηγή: Υπηρεσία Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου ΥΠΕΞ. Χορήγηση άδειας δημοσίευσης: Α.Π. Φ.7100/22/ΑΣ 155/ΥΠΕΞ – 3 Απριλίου 2020. Έρευνα στα ψηφιοποιημένα αρχεία του ΥΠΕΞ: Νίκος Βόλτσης.
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Ξάνθη 2/3/1920
Γάλλοι αξιωματικοί θεωρούν βεβαίαν προσεχή προέλασιν ελλην. Στρατού. Διευτυνταί υπηρεσιών κυρίως δημοσίων έργων, οικονομικών, επισιτισμού, δημοσίας υγείας και ταχυδρομείων εδήλωσαν προθυμίαν τεθώσιν υπό διαταγάς ελλην, Κυβερνήσεως, εάν ζητηθεί απόσπασις από γαλλικόν στρατηγείον ή γαλλικήν Κυβέρνησιν. Λόγω σκοπιμότητος και εξυπηρετήσεως αμέσου αγκαταστάσεως ελλην. Υπηρεσιών εθεώρησα ωφέλιμον να ευχαριστήσω δια προθυμίαν ταύτην και υποσχεθώ προτείνω Κυβερνήσει. ……………………….. .
Παρακαλώ τ/φικώς οδηγήστε με περί πρακτέου.
ΒΑΜΒΑΚΑΣ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
ΞΑΝΘΗ 1 Μαΐου (σ.σ. 1920) 18.50
Λίαν επείγον, προτεραιότης απόλυτος.
Δια Κύριον Πρόεδρον Υπουργικού Συμβουλίου. Συμφώνως προς τηλ/μα Υμετέρας εξοχότητος εξετέλεσα αμέσως εντολήν υμών. Γάλλος στρατηγός είναι τελείως σύμφωνος όπως αναμείνη άφιξιν υποστρατήγου Λεοναρδοπούλου προσθέτων ότι άχρις ώρας εκτός τηλ/τος ούτινος σχετικήν περικοπήν ανακοινωθείσαν μοι παρά στρατηγού Σαρπύ διεβίβασα χθες εις Υπ. Εξωτερικών ουδεμίαν άλλην οδηγίαν έλαβεν από αρχιστρατηγόν Δεσπραί αλλά αναμένει τοιαύτην και ευθύς ως λάβη αυτήν θέλει μοι την ανακοινώση αμέσως. Στρατηγός Σαρπύ εις ον καταλλήλως εξέφρασα ευχαριστίας μου δια φροντίδας πλήρως ανταποκρινομένας προς επιθυμίαν Προέδρου Υπουργ. Συμβουλίου μου συμφώνως προς οποίαν θα ληφθώσιν πάντα ενδεικνυόμενα μέτρα ίνα αντικατάστασις Γαλλικών στρατευμάτων γίνη δι’ ημετέρων άνευ επεισοδίων, κατόπιν φιλικής συνομιλίας εδήλωσεν μοι επόμενα άτινα παραθέτω αυτολεξεί. (Ακολουθεί η δήλωση του μεταφρασμένη από τα Γαλλικά στα Ελληνικά).
''Για τη Δυτική Θράκη δεν θα υπάρξουν δυσκολίες. Πήρα τα απαραίτητα μέτρα και η εν μέρει συγκέντρωση κομιτατζήδων στην κοιλάδα του Άρδα δεν μπορεί να μου προκαλέσει ανησυχία .Όλα βαίνουν καλώς. Θα άφηνα όσους άντρες χρειάζεται. Εννοείται ότι για σας όλα είναι έτοιμα. Αλλά όσον αφορά την κατάληψη της Ανατολικής Θράκης θα χρειαστούν ενότητα και καλή προετοιμασία. Θα υπάρχουν δυσκολίες όχι μόνο εξαιτίας των εχθρικών μέτρων αλλά και εξαιτίας της δυσκολίας στις επικοινωνίες. Πρέπει να θεωρήσουμε την κατάληψη της Θράκης σαν μια σημαντική πολεμική επιχείρηση. Εκτιμώ ότι αν η παρουσία του στρατηγού Παρασκευόπουλου δεν είναι πιο χρήσιμη αλλού απ' ό,τι εδώ, η αρχηγία μου κατά τη διάρκεια αυτής της επιχείρησης στη Θράκη θα ήταν μια εξαιρετική πράξη.''.
Vamvacas
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
ΞΑΝΘΗ 3 Μαΐου 1920
Εις σημερινήν τακτικήν εβδομαδιαίαν συγκέντρωσιν Γάλλων διευθυντών υπηρεσιών Γάλλος στρατηγός ανεκοίνωσεν ότι όσον ούπω προελάσει ελληνικός στρατός. Ευθύς κατόπιν εξέδωκε διαταγήν προς στρατιωτικούς διοικητάς Δ. Θράκης όπως προβώσιν εις άμεσον τακτοποίησιν και συγκέντρωσιν λ/σμών και αρχείων προκειμένου παραδοθώσι ταύτα μελλούσας νέας διοικητικάς αρχάς αξαιρέσει αρχείου αλληλογραφίας μετά ξένων δυνάμεων …………………….. .
ΒΑΜΒΑΚΑΣ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
ΞΑΝΘΗ 14-5-20 23.40
Κατάστασις εξακολουθεί μέχρις ώρας ικανοποιητική. Κατόπιν ληφθέντων μέτρων Τούρκοι νομίζουσιν ότι προέλασις ανεβλήθη. Υποστράτηγος Ζυμβρακάκης εισήλθεν εις Γιουμουλζίναν πρωίαν, 8 ώραν. Ευρίσκομαι εις διαρκή σχεδόν επαφήν με Γάλλον στρατηγόν προς τήρησιν τάξεως εν Δυτική Θράκη και εξασφάλισιν σιδηροδρομικής γραμμής και γεφυρών, ως και άνευ εμποδίων κίνησιν ημετέρων συρμών, συμφώνως καταρτισθέν σχέδιον. Ανεκοινώθη Υπουργείον Εξωτερικών και Γενικόν Στρατηγείον.
ΒΑΜΒΑΚΑΣ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
ΞΑΝΘΗ 16 Μαίου (σ.σ. 1920)
Προ ολίγου συνήντησα Γάλλον Στρατηγόν. . . . . . Μοι ανέγνωσε επιστολήν Γάλλου Συν/ρχου ΚΑΡΑΓΑΤΣ διαβεβαιούντος ότι κατάστασις ήρεμος. Γάλλος στρατηγός μοι ανέγνωσε διαταγήν ην έδωκε όπως Γαλλικός Στρατός παραμείνη εις θέσεις του μέχρις αφίξεως ημετέρου Στρατού εις πάντα σημεία περιοχής του ΣΟΥΦΛΙΟΥ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΚΟΥΛΕΛΙ- ΒΟΥΡΓΑΣ μέρα μεγάλης ησυχίας. Κάτοικοι συγκεντρωθέντες εξεδήλωσαν αισθήματα αυτών ζωηρώς αλλά σοβαρώς και αξιοπρεπώς θίξωσιν ξένους πληθυσμούς.
Μέχρι τούδε ουδαμού εχθρική εμφάνισις.
ΒΑΜΒΑΚΑΣ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Γκιουμουλτζίνα 8/6/20
Χθες εγένετο επίσημος ανάρτησις σημαίας εις διοικητήριον. Γενομένη από σκοπού αναβολή όπως αλλοεθνείς πεισθώσι πρώτον ότι διοίκησις είναι σύμφωνος προς το περιεχόμενον προκηρύξεως μου συνετέλεσε ίνα πάντες αλλοεθνείς και ιδία Μωαμεθανοί μετά προθυμίας και ενδεικτικής πραγματικής αφοσιώσεως να προσέλθωσι και χαιρετίσωσιν Ελληνικήν σημαίαν. Ωμίλησα Εληνιστί και είτα Τουρκιστί. Εξήγησα την σημασίαν της Ελληνικής σημαίας πανταχόθεν δε έλαβον διαβεβαιώσεις ειλικρινώς ότι είναι όλοι ευχαριστημένοι και ενθουσιασμένοι από Ελληνικόν καθεστώς.
ΒΑΜΒΑΚΑΣ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Ευχαριστήριον του Μουσουλμανικού λαού Δ. Θράκης Εκ μέρους του Μουφτή Χατζή Αχμέτ
Έχομεν την τιμήν να υποβάλλωμεν υμίν, ότι ένεκα του παγκοσμίου πολέμου η πατρίς ημών υπέστη παντός είδους συμφοράς και δυστυχίας. Ιδίως δε επί Βουλγαρικής κυριαρχίας οι κάτοικοι της χώρας ταύτης υπέστησαν παντοίας θηριωδίας και κακοποιήσεις. Μετά ταύτα επί Γαλλικής κατοχής, αρθεισών εν μέρει των Βουλγαρικών θηριωδιών, οι κάτοικοί μας ήρχισαν ν’ αναπνέουν.
Μετά τούτο καταληφθείσης της χώρας μας υπό του Ελληνικού Κράτους οι κάτοικοι ανέπνευσαν ακόμη περισσότερον. Επειδή δε συν τη Ελληνική καταλήψει ήρχισαν να πραγματοποιούνται αι ελπίδες της ησυχίας και ασφαλείας απαξάπαντες οι κάτοικοι διατελούσιν ήσυχοι πεποιθότες εις την δικαιοσύνην του Ελληνικού Κράτους.
Επειδή δε επί τέλους ούτω ηύρον την σωτηρίαν των υποβάλλεται Υμίν το παρόν ευχαριστήριον.
Τη 9η Ιουλίου 1920
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Εν Γκιουμουλτζίνη τη 10 Ιουλίου 1920
Προς τον Γενικόν Διοικητήν Δυτ. Θράκης.
Εξοχώτατε κ. Διοικητά,
Από της ημέρας της εγκαταστάσεως των Πολιτικών και Στρατιωτικών αρχών άπαντες οι υπάλληλοι πολιτικοί και στρατιωτικοί απέδειξαν ότι ανήκουσιν εις Κυβέρνησιν πεπολιτισμένην και όλος ο πληθυσμός είναι ευχαριστημένος.
Υποβάλλω Υμίν την διαβεβαίωσιν ταύτην διατελώ
Όλως Υμέτερος
Ο Καδής Γκιουμουλτζίνης
Μουσταφά Χιλμή
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Εν Γκιμουλτζίνη τη 16 Ιουλίου 1920
ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΑΝΤΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΔΥΤ. ΘΡΑΚΗΣ
Αριθμ. Πρωτ. 10032
Προς ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ
Αθήνας
Λαμβάνω την τιμήν να διαβιβάσω υμίν συνημμένως αντίγραφα ακριβούς μεταφράσεως του εκφωνηθέντος λόγου ενώπιον της Α. Μεγαλειότητος του Βασιλέως παρά του Μουφτή Γκιουμουλτζίνης Χατζή Αχμέτ και δηλώσεως απευθυνομένης προς εμέ παρά του Καδή Γκιουμουλτζίνης Μουσταφά Χιλμή , δια των οποίων εκράζεται η ευγνωμοσύνη του Μουσουλμανικού λαού της Δυτικής Θράκης, δια την απέναντι αυτού στάσιν των Πολιτικών και Στρατιωτικών Αρχών.
Χ. Βαμβακάς (υπογραφή)
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
ΓΚΙΟΥΜΟΥΛΤΖΙΝΑ 12/7/1920
………………τηλ/μα τούτο απεστάλη και εις Κ. Πρόεδρον (σ.σ. Ελ. Βενιζέλο) Παρισίους …………………………………. ‘’Η Α.Μ. ο Βασιλεύς κατά παράκλησιν (Ελλήνων) και Μωαμεθανών επεσκέφθη σήμερον Γκιουμουλτζίναν. Εγένετο εξαισία υποδοχή προστρέξαντος άπαντος πληθυσμού εις σταθμόν σιδηροδρόμου. Μουφτής Δυτ. Θράκης έκαμε λαμπράν προσλαλιάν ειπών ότι την βάρβαρον διοίκησιν Βουλγάρων αντεκατέστησε η εκπολιτιστική διοίκησις των Ελλήνων. Καταστήματα αυθορμήτως έκλεισαν εις ένδειξιν εορτασμού. Πρώτοι έδωκαν παράδειγμα Μωαμεθανοί. Χωρικοί Τούρκοι προσέτρεξαν από πέριξ χωρία με όργανα και τύμπανα και ελληνικάς σημαίας. Όλαι εθνότητες υπέβαλον αφοσίωσιν εις ελληνικόν καθεστώς. Ανεκοινώθη κύριον πρόεδρον και Υπ. Εξωτερικών.
Βαμβακάς
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
ΓΚΙΟΥΜΟΥΛΤΖΙΝΑ 17/7/1920
Κον Υπουργόν Εξωτερικών.
Μουσουλμανική κοινότης ανέδειξε παμψηφεί πρόεδρον κοινότητος γνωστόν λόγιον Χότζαν Χαφούζ Σαλήχ παρασχόντα πολυτίμους υπηρεσίας και ενθουσιωδώς επιζητήσαντα ελληνικήν διοίκησιν επί διασυμμαχικού καθεστώτος. Πρόεδρος μετά πάντων μελών συμβουλίου προσήλθεν επισήμως παρ’ εμοί και μετά πάσης ειλικρινείας και συγκινήσεως εδήλωσεν επ’ ονόματι Μουσουλμανικού λαού πλήρη αφοσίωσιν και απόλυτον πεποίθησιν εις ελληνικήν κυβέρνησιν ης ενδιαφέρον καθημερινώς Μουσουλμάνοι διαπιστούσι εις εξαίρετον συμπεριφοράν απάντων υπαλήλων διοικήσεως και θαυμασίαν διαγωγήν αξιωματικών και στρατού. Απήντησα προσηκόντως εξάρας έργον ειρημένου επ’ αγαθώ τόπου και δι’ ευημερίαν Μουσουλμάνων. Εκλογή αύτη προέδρου πλήρως αφωσιωμένου ημίν μεγάλην σημασίαν και από απόψεως εκδηλώσεως φρονημάτων απάντων μωαμεθανών υπέρ κυβερνήσεως φιλελευθέρων εις προσεχείς βουλευτικάς εκλογάς.
Βαμβακάς
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
