Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος, η αφορμή για το σημερινό μου άρθρο είναι η καθιέρωση της 6ης Μαρτίου ως πανελλήνιας ημέρας κατά της βίας στο σχολείο. Νέα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα καταλαμβάνει την 4η θέση ανάμεσα σε 41 χώρες σε περιστατικά ενδοσχολικής βίας και εκφοβισμού ή bullying, όπως ονομάζεται διεθνώς.
Μορφές σχολικού εκφοβισμού
Η βία στο σχολείο μπορεί να ασκείται σωματικά (σπρωξίματα, χαστούκια, γροθιές κλωτσιές), μπορεί να είναι λεκτική (βρισιές, κοροϊδία, ομοφοβικά σχόλια, χειρονομίες, ύβρεις), μπορεί να βρίσκεται σε ενέργειες που δεν μοιάζουν καθόλου βίαιες, όπως ο αποκλεισμός ενός παιδιού από ομάδες συνομηλίκων και η κακή συνήθεια να του κρύβουν τα βιβλία ή να του πετάνε τα πράγματα (συναισθηματική βία). Υπάρχει επίσης η σεξουαλική βία (χειρονομίες οι οποίες προσβάλουν ένα παιδί, απρεπή αγγίγματα, προσβλητικά μηνύματα, χυδαία γράμματα) και ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός (χρήση internet, e-mail, chat room, κινητών με κλήσεις και sms με προσβλητικό και απειλητικό περιεχόμενο, χρήση κάμερας με σκοπό την απειλή και ταπείνωση του παιδιού).
Θύτες-Θύματα
Τις περισσότερες φορές τα θύματα είναι σχετικά μικρόσωμα, ντροπαλά παιδιά με χαμηλή αυτοπεποίθηση και υπερπροστατευτικούς γονείς. Επίσης, θύματα γίνονται συχνά τα παιδιά με κάποια ιδιαιτερότητα ή κάποιο χαρακτηριστικό που τα διαφοροποιεί από το μέσο όρο και παιδιά ευαίσθητα στα πειράγματα που αντιδρούν έντονα, θυμώνουν, κλαίνε και απομονώνονται.
Οι θύτες είναι συνήθως παιδιά που δείχνουν έντονη αυτοπεποίθηση, που δεν πειθαρχούν σε κανόνες, θέλουν να επιβάλλονται και θεωρούν ότι η βία είναι κοινωνικά αποδεκτή. Είναι συνήθως παιδιά που θυμώνουν εύκολα, δυσκολεύονται να δεχτούν τη ματαίωση των επιθυμιών τους, εύκολα νιώθουν ότι οι άλλοι είναι απειλητικοί προς τα ίδια, καταφεύγουν στη βία για να επιλύουν διαφορές, έχουν την τάση να εξαιρούν παιδιά από την παρέα και υιοθετούν το ρόλο του αρχηγού. Θύτες και θύματα μπορεί να έχουν είτε αδιάφορους είτε υπερπροστατευτικούς και αυταρχικούς γονείς.
Το παιδί Θύτης
Πολλοί είναι οι λόγοι που ένα παιδί ή έφηβος οδηγείται στη βίαιη συμπεριφορά. Έχει αποδειχθεί ότι ο χαλαρός έλεγχος στο πλαίσιο της οικογένειας και η έλλειψη επικοινωνίας, ανάμεσα στον γονιό και στο παιδί, ευνοούν την παραβατικότητα. Εάν λείπει αυτό το στοιχείο της επικοινωνίας με τους γονείς, αντίστοιχα το παιδί αδιαφορεί για το σχολείο και εμπλέκεται σε ομάδες άλλων νεαρών, που μπορεί να εκδηλώσουν παραβατική συμπεριφορά. Πολύ πιθανόν επίσης, από την οικογένειά των θυτών να λείπουν κάποια βασικά εξισορροπητικά στοιχεία. Για παράδειγμα αν ο ένας γονιός απουσιάζει ή πέθανε, αν η οικογένεια περνά πολλές οικονομικές δυσκολίες, αν κάποιος είναι άρρωστος και το παιδί νιώθει ανασφάλεια, είναι πολύ πιθανό να εκφράσει τη δική του ανασφάλεια και θλίψη με επιθετικότητα. Η επιθετική συμπεριφορά αποτελεί την έκφραση της ανάγκης του παιδιού ή του εφήβου να επιβληθεί. Σε αυτή την ανεξέλεγκτη τάση του μπορεί να συμβάλλουν και άλλοι παράγοντες, όπως η συντροφιά παιδιών με παρόμοιες τάσεις, η πολύωρη ενασχόλησή του με βίαια παιχνίδια στον υπολογιστή, η χαλαρή στάση των καθηγητών στο σχολείο. Αν ένα παιδί με βίαιες τάσεις συγχρωτίζεται με παιδιά που παρουσιάζουν παρόμοια συμπεριφορά, δεν ασχολείται με θετικά στοιχεία, βρεθεί σε ένα σχολείο όπου οι καθηγητές είναι απρόθυμοι ή δεν μπορούν να ασχοληθούν με το πρόβλημα της βίας, είναι πιθανό να συνεχίσει να φέρεται βίαια.
Αν το παιδί σας εκφοβίζει συμμαθητές του
- Ακούστε το με προσοχή και μάθετε τους λόγους που λειτουργεί με αυτό τον τρόπο
- Συζητείστε ανοιχτά μαζί του για τα συναισθήματά του και για το πως διαχειρίζεται το θυμό του
- Βοηθήστε το να μάθει να ελέγχει το θυμό του και να βρίσκει εναλλακτικους τρόπους επίλυσης των συγκρούσεων
- Βελτιώστε την επικοινωνία σας μαζί του και διαβεβαιώστε το ότι το αγαπάτε, αλλά παράλληλα καταστήστε του σαφές ότι δεν συμφωνείτε με τις πρακτικές που ακολουθεί και ξεκαθαρίστε ότι θέλετε να τις σταματήσει
- Μην καταφεύγετε στα κηρύγματα και τις τιμωρίες
- Απομακρύνετε το με διακριτικό τρόπο από βίαιες ή αρνητικές συντροφιές
- Αν μπορείτε στρέψτε το σε συντροφιές με ενδιαφέροντα και όνειρα για τη ζωή
- Προτρέψτε το να ασχοληθεί με αθλήματα ή χόμπι
- Αν υπάρχουν ενδοοικογενειακά προβλήματα, φροντίστε να τα κρατάτε μακριά από το παιδί σας
- Η συνεργασία με το σχολείο είναι απαραίτητη. Οι καθηγητές χρειάζεται να του δώσουν ευκαιρίες να ενταχθεί στον κορμό των αποδεκτών παιδιών και να πάψουν έμμεσα να το απομονώνουν κάνοντας το ακόμα πιο επιθετικό
- Στις περιπτώσεις που η αδικαιολόγητη επιθετικότητα είναι ανεξέλεγκτη, θα ήταν καλό να αναζητηθεί η βοήθεια ενός ειδικού.
Οι μαθητές που εκφοβίζουν συστηματικά, κάνουν τρόπο ζωής την κακομεταχείριση των άλλων, γεγονός που τους απομακρύνει από την επαρκή ενσωμάτωσή τους στο κοινωνική ζωή του σχολικού περιβάλλοντος. Χρειάζεται να αντιμετωπίζονται με τον κατάλληλο τρόπο, ώστε να βελτιώνουν τη συμπεριφορά τους και όχι να γίνονται αποδιοπομπαίοι τράγοι. Αν οι γονείς και το σχολείο τους απομονώσουν ως κακούργους, οι μαθητές αυτοί θα γίνουν ακόμα πιο επιθετικοί. Αν αυτή η χωρίς οίκτο, βίαιη συμπεριφορά δεν ελεγχθεί εγκαίρως, μπορεί να μεταφερθεί και σε άλλα πεδία αλληλεπίδρασης και κοινωνικών σχέσεων και να αποτελέσει παράγοντα μελλοντικών παραβατικών συμπεριφορών.
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
