«Οινοφιλικά»

Σχετικά με τον παραγωγό: Το κτήμα Παπαϊωάννου βρίσκεται στην Αρχαία Νεμέα του Νομού Κορινθίας. Ιδρύθηκε ως εταιρεία το 1984, ωστόσο διατηρεί μια οικογενειακή, αμπελουργική και οινοποιητική παράδοση στην περιοχή, άνω του αιώνα! Ο ιδρυτής της, αμπελουργός-οινοποιός Θανάσης Παπαϊωάννου, αποτελεί πρωτοπόρο του είδους στη Νεμέα, αλλά και εξέχουσα προσωπικότητα του ελληνικού κρασιού (βλ. περισσότερα στα "Παραλειπόμενα"). Σήμερα, την πλήρη διαχείριση της σύγχρονης οινοποιητικής μονάδος του κτήματος έχουν αναλάβει ο γιός και η κόρη του, με σπουδές και οι δύο οινολογίας και γεωπονίας, συνεχίζοντας την παράδοση και το όραμα του πατέρα τους για την παραγωγή πρότυπων οίνων ποιότητας. Το κτήμα εκμεταλλεύεται την πρώτη ύλη του ιδιόκτητου, διάσπαρτου αμπελώνα των 650 περίπου στρεμμάτων, τα οποία ενσωματώθηκαν σε αυτόν σταδιακά, μετά από διαρκή διερεύνηση του αμπελουργικού δυναμικού της ευρύτερης περιοχής. Πλέον, κατόπιν μακροχρόνιων οινοποιητικών δοκιμών και εδαφολογικών μελετών, το κτήμα έχει καταφέρει να καλλιεργεί την κάθε ποικιλία στο ιδανικότερο γι' αυτήν αμπελοτόπι, εφαρμόζοντας στο σύνολο τους βιολογική καλλιέργεια. Τα κρασιά του κτήματος έχουν φανατικούς φίλους, καθώς διαθέτουν το δικό τους εύκολα αναγνωρίσιμο στυλ, ιδιαίτερα φιλικό προς τον καταναλωτή και με κύριο χαρακτηριστικό την έμφαση στο φρούτο, και όχι τις ιδιαίτερα μακρόχρονες παλαιώσεις που αλλοιώνουν τα πρωτογενή ποικιλιακά χαρακτηριστικά. Φημίζονται επίσης, ως επί το πλείστον για την πολύ καλή σχέση ποιότητας-τιμής. Τα διεθνή και εγχώρια βραβεία των οίνων του κτήματος είναι αλήθεια ότι έχουν γίνει συνήθεια στους απλοϊκούς παραγωγούς, σε σημείο που δίχως "σνομπισμό", να μην νιώθουν καν την ανάγκη να παραστούν οι ίδιοι στις σχετικές διοργανώσεις, καταργώντας κάθε κανόνα στοιχειώδους marketing! Ακόμη και οι ετικέτες των κρασιών τους, σε αντίθεση με την εποχή, διακρίνονται για το παλιομοδίτικο (σχεδόν ξεπερασμένο) στυλ καλλιτεχνικής αισθητικής, θυμίζοντας παρελθούσες δεκαετίες, στρέφοντας όμως συνειδητά την προσοχή του καταναλωτή στο περιεχόμενο. Κι όλα αυτά χωρίς να επαναπαύονται στις δάφνες τους, αλλά με συνεχή πειραματισμό και έρευνα για την δημιουργία νέων κρασιών, όπως είναι οι πρώτες ελληνικές οινοποιήσεις σχετικά πρόσφατα, των σπάνιων γαλλικών ποικιλιών Pinot Noir και Petit Verdot.

Γευσιγνωσία Οίνου: Το χρώμα του είναι βαθύ ρουμπινί, σχεδόν πορφυρό, ασυνήθιστα πυκνό για την ποικιλία. Το ίδιο συμπυκνωμένη είναι και η παρουσία του σε μύτη και στόμα, με τα γλυκά μπαχαρικά και το πλούσιο κόκκινο φρούτο να πρωταγωνιστούν αντίστοιχα. Η ταυτότητα της ποικιλίας γίνεται εύκολα αντιληπτή με τη χαρακτηριστική γεύση μαρμελάδας βύσσινο-κεράσι σε έντονο βαθμό. Ο "μανδύας" παλαίωσης του βαρελιού ντύνει το σύνολο με μια γενναία δόση βανίλιας, σοκολάτας, καραμέλας βουτύρου και μοσχοκάρυδου. Την ποιότητα της επιλεγμένης πρώτης ύλης φανερώνει η ιδιαίτερα καλή οξύτητα, που διατηρεί την ζωντάνια και το νεύρο του κρασιού, παρά την ήδη εξαετή διάρκεια ζωής του. Το σώμα του είναι αρκετά καλό, σχεδόν γεμάτο. Οι ώριμες, μαλακές πλέον τανίνες, εξισορροπούν διακριτικά τον γλυκό χαρακτήρα του συνόλου. Το εντυπωσιακά φρουτώδες στόμα, κορυφώνεται με την αντίστοιχη μακρά επίγευση. Πραγματικά απολαυστικό, μεστό σύνολο, πληθωρικό αλλά και βελούδινο, σίγουρα γοητεύει όποιον το δοκιμάσει. Λόγω του ευγενούς, μαλακού για ερυθρό κρασί ύφους, ταίριαξε υπέροχα με ένα μοσχαρίσιο γιουβέτσι, όπως φαντάζομαι θα συνέβαινε και με άλλα αντίστοιχα πιάτα ζυμαρικών (π.χ. κανελόνια, μακαρονάδα με κιμά). Εξίσου καλά όμως, θα συνοδεύσει και ένα γεμιστό πουλερικό, ή ένα νεαρό, τρυφερό γουρουνόπουλο στο φούρνο, όπως συνηθίζεται και στη περιοχή καταγωγής του.

Συμπερασματικά: Πρόκειται για ένα πολυβραβευμένο κρασί του καταξιωμένου παραγωγού, το οποίο θεωρείται δικαίως ένα από τα  καλύτερα ελληνικά κρασιά "μεσαίας" τιμής, από την πρώτη του κιόλας κυκλοφορία το 1996. Προέρχεται όπως μαρτυρά και η επωνυμία του, από ένα επιλεγμένο κομμάτι του αμπελώνα με παλαιά κλήματα Αγιωργίτικου (άνω των 45 ετών), παράγεται μόνο στις καλύτερες ποιοτικά σοδειές και φυσικά σε σχετικά περιορισμένη εμφιάλωση περίπου 18 χιλ. φιαλών. Ως ετικέτα, αποτελεί ιδρυτικό στέλεχος της κατηγορίας των "premium" κρασιών της ζώνης Ο.Π.Α.Π. Νεμέας, που κατάφεραν να αποδείξουν έμπρακτα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, την ικανότητα της ποικιλίας να δώσει και οίνους μακράς παλαίωσης, άνω της δεκαετίας. Παρόλο που σήμερα δέχεται μεγάλο ανταγωνισμό, ακόμη και ενδοοικογενειακά όπως θα εξηγήσω παρακάτω, θεωρώ ότι αποτελεί την καλύτερη ποιοτικά εισαγωγή, όσον αφορά τη γνωριμία ενός οινόφιλου με τη γοητεία της ποικιλίας και το τυπικό στυλ των κρασιών της ζώνης. Το κτήμα διαθέτει λοιπόν μια πλήρη γκάμα κρασιών με βάση το δημοφιλές Αγιωργίτικο, που ξεκινά από την απλή, φρέσκια εκδοχή των 7 ευρώ και ολοκληρώνεται με τις πλέον εξειδικευμένες που φέρουν τις επωνυμίες "Μικροκλίμα" (30 ευρώ) και "Terroir" (60 ευρώ). Έχοντας δοκιμάσει τις εν λόγω ετικέτες, μπορώ να πω ότι σαφώς απευθύνονται σε κατεξοχήν εκπαιδευμένους ουρανίσκους, προσφέροντας την ανώτερη ποιοτικά και ιδιαίτερη ποικιλιακή έκφραση συγκεκριμένων αμπελοτοπιών ("cru") της ζώνης, αλλά και διακριτού ύφους ωρίμανσης-παλαίωσης. Ωστόσο, πιο αναγνωρίσιμη και ευκολότερα διαθέσιμη στο ευρύτερο κοινό, είναι η εμπορική μεν, αξιόλογη δε, ασπρόμαυρη (όμοια με την υπό δοκιμή) ετικέτα και με την επωνυμία απλά του κτήματος στα 10 ευρώ, που διαθέτει το ανάλογο, τυπικό σχετικά περιεχόμενο και στυλ, και ιστορικά θεωρείται κλασική του είδους, όπως θα δούμε παρακάτω.

Παραλειπόμενα: Με την ευκαιρία της παρουσίασης του εν λόγω οίνου, αξίζει νομίζω να αναφέρουμε και κάποια στοιχεία για τον ιδρυτή του κτήματος, επονομαζόμενο και "Πατριάρχη της Νεμέας", Θανάση Παπαϊωάννου. Άνω των 80 ετών σήμερα, αποτελεί χωρίς αμφιβολία μια "βιβλική" μορφή για την ζώνη Ο.Π.Α.Π. της περιοχής, μιας και ήταν ο πρώτος που πίστεψε σοβαρά στο οινοπαραγωγικό δυναμικό της και εμφιάλωσε για πρώτη φορά στα χρονικά της ποιοτικό, μονοποικιλιακό κρασί από Αγιωργίτικο, καθιερώνοντας σταδιακά τη Νεμέα στον οινικό χάρτη της χώρας. Μέχρι τότε η περιοχή εφοδίαζε κυρίως με φθηνό "χύμα" κρασί την ελληνική αγορά, ή στην καλύτερη περίπτωση συμμετείχε αφανώς σε μερικά από τα πιο γνωστά ερυθρά κρασιά της εποχής, παραγωγών όπως ο Καμπάς και ο Καλλιγάς. Συγκεκριμένα, η σοδειά του 1981 έδωσε το πρώτο εμφιαλωμένο κρασί της περιοχής με το όνομα του, ενώ η σοδειά δε, του 1987 που κυκλοφόρησε με την σημερινή επωνυμία "Κτήμα Παπαϊωάννου", αποτέλεσε την αιχμή του δόρατος που έκανε γνωστά και δημοφιλή τα ερυθρά κρασιά της Νεμέας πανελλαδικά.

Γέννημα-θρέμμα της περιοχής ο ίδιος, την εγκατέλειψε προσωρινά μόνο για σπουδές το 1947 στην Ανωτάτη Εμπορική, αλλά λόγω οικονομικών δυσχερειών της εποχής, γρήγορα επέστρεψε για να συνεχίσει την οικογενειακή παράδοση στην αμπελοκαλλιέργεια και την οινοποίηση. Παρόλα αυτά συνέχισε να ικανοποιεί τη δίψα του για γνώση, μελετώντας βιβλία οινολογίας και γεωπονίας και προσπαθώντας παράλληλα να εφαρμόσει στην πράξη όσα μάθαινε. Αν και αυτοδίδακτος λοιπόν, το επίπεδο γνώσεων και εμπειρίας του τυγχάνουν σήμερα αναγνώρισης ακόμη και από τους πλέον καταξιωμένους και εξειδικευμένους επιστήμονες του χώρου, όπως ο οινολόγος-οινοποιός  Β. Γεροβασιλείου, που τον θεωρεί ως "μοναδικό κεφάλαιο" για την ελληνική αμπελουργία. Πράγματι, ο κ. Παπαϊωάννου είναι από τους πρώτους Έλληνες μικρούς παραγωγούς που συνέλαβαν και προώθησαν την ιδέα ότι το κρασί πρέπει να διατηρεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, τα οποία προέρχονται κυρίως από την ποικιλία και το αμπελοτόπι, και καθιέρωσαν παράλληλα εμπορικά την έννοια του "Κτήματος" σε αντιστοιχία με αυτή των φημισμένων γαλλικών "Chateau".  Όπως λέει χαριτολογώντας και ο ίδιος, μετέτρεψε την αμπελουργία σε "αριστοκρατική απασχόληση" στην Νεμέα. Τέλος, αν και επιφυλάσσομαι για μια εκτενέστερη παρουσίαση της ζώνης Ο.Π.Α.Π. Νεμέας και των κρασιών της σε προσεχή δοκιμή, αξίζει να αναφέρω για του λόγου το αληθές ότι σήμερα σ' αυτήν δραστηριοποιούνται πλέον επίσημα, πάνω από είκοσι οινοπαραγωγοί.