Χρονοτοπία 25.11.2015

Οι Harakbut (που σημαίνει απλώς ο «λαός» ή η «ανθρωπότης», στην τοπική γλώσσα) είναι ιθαγενείς που ζουν κυρίως στις επαρχίες Madre de Dios (Μητέρα του Διός-Θεού) και Cusco, μεταξύ των ποταμών Madre de Dios και Inambari. Μιλούν την γλώσσα των Harakbut. Η φυλή αποτελείται από τουλάχιστον 18 διάφορες υπο-ομάδες - πιο γνωστή η Wachipaeri. Το 2007, ο πληθυσμός των κοινοτήτων των Harakbut εκτιμήθηκε σε 2.092 άτομα![1]

Το 2005, η κυβέρνηση του Περού υπέγραψε μια σύμβαση παραχώρησης του? 90% της κοινοτικής γης και των πόρων της περιοχής του ποταμού Amarakaeri στην εταιρία πετρελαίου Hunt Oil! Αυτό είναι ένα από τα πιο κραυγαλέα στοιχεία που απεκάλυψε στο μικρού μήκους ντοκυμανταίρ, που δημοσιεύθηκε στο «Atlantic» (στις 10 Νοεμβρίου), από τους Paul Redman και Tim Lewis, με τίτλο «Η Συνάντηση»? 

Η ταινία προβάλλει την ιστορία μιας ομάδος ιθαγενών από το Amarakaeri, που όπως πολλοί αυτόχθονες λαοί σήμερα, έρχονται πρόσωπο με πρόσωπο με την επικείμενη εξαφάνιση του πολιτισμού τους, την γη τους και των λαών τους, που δεν οφείλεται όμως σε αυτούς, αλλά σε εξωτερικές δυνάμεις, ακόμη και στην ίδια την κυβέρνηση του Περού! Μιλά για «ένα τεράστιο πρόσωπο σκαλισμένο σε έναν μεγάλο βράχο, πλάι στο ποτάμι, μία από τις πολλές αρχαίες ιερές τοποθεσίες των αυτόχθονων πληθυσμών των Ινδιάνων Harakbut». Κατά τα τελευταία 40 χρόνια, πολλές από τις παραδόσεις και τα πολιτιστικά τελετουργικά που ασκούνταν από τους Harakbut στην Amarakaeri του Αμαζονίου, όπως και ο τρόπος ζωής τους, έχουν χαθεί? Άρχισαν ν? αλλάζουν πολύ γρήγορα, λόγω της επαφής, διαβρώσεως και εκμεταλλεύσεως των πόρων από ξένες εταιρείες, ενημερώνει το ντοκυμανταίρ. Αλλά οι ιεροί τόποι, όπου κατοικούν τα πνεύματα των προγόνων τους, όπως το τεράστιο βραχοπρόσωπο, βοηθούν τους εντοπίους και τους υπενθυμίζουν τις τοπικές ιστορίες και παραδόσεις των λαών τους, και τους δίνουν την δύναμη να συνεχίσουν ν? αγωνίζονται για την γη τους και την διατήρηση του πολιτισμού τους. «Αν όχι εμείς, τότε ποιοι;»? Αυτό το σύντομο ντοκυμανταίρ, ακολουθεί μια ομάδα Harakbut, καθώς εξερευνούν το παρελθόν τους. Ελπίζουν ότι η επαν-ανακάλυψις αυτών των αρχαίων μνημείων θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποτροπή της συνέχισης της εξερευνήσεως για χρυσό και πετρέλαιο απ? αυτούς που έχουν σφετερισθεί τα εδάφη τους. Αυτή η ταινία επιδιώκει να γνωστοποιήσει τις προσωπικές ιστορίες των αυτοχθόνων λαών, που παλεύουν για την προστασία των καλλιεργειών τους. Παραγωγή: Handcrafted Films, συγγραφέας Nadine Ajaka. Δείτε την εδώ: http://www.theatlantic.com/video/index/414400/an-ancient-discovery-in-peru/

Στα ισπανικά χρονικά υπάρχουν αναφορές για αποστολές των Ίνκα στην ζούγκλα του ποταμού Amaramayu (ο οποίος νυν καλείται Μητέρα του Διός). Αυτό δείχνει την επαφή μεταξύ πληθυσμών του Αμαζονίου και των Άνδεων.[2] Γύρω στο 1450, οι Tupac Yupanqui των Ίνκας έστειλαν περίπου 1.500 άνδρες για να κατακτήσουν την Μητέρα του Διός. Αλλά ο στρατός των Ίνκα, απέτυχε, λόγω ασθενειών, και της αντίστασης των κατοίκων της περιοχής.[3] Οι πρώτες επαφές Ισπανών και Harakbut έγιναν το 1538, με τις αποστολές του Pedro de Candia (1485-1542)[4]. Αλλά η μεγάλη ζημιά έγινε το 1566, με την αποστολή του Alvarez Maldonado, η οποία έφθασε στο Alto Madre de Dios και συγκρούσθηκε βιαίως με τους εντόπιους. Η εκστρατεία αυτή έμαθε στους αποικιοκράτες την ύπαρξη του ποταμού Manu-Μίνωα. Μετά απ? αυτό, θα δαπανήσουν περισσότερα από 300 χρόνια για να εξερευνήσουν την Μητέρα του Διός.[5]

Κατά την στιγμή της «έκρηξης του καουτσούκ», όπως ονομάσθηκε από τους ιστορικούς της τοπικής Ιστορίας η βίαιη περίοδος για τον έλεγχο της παραγωγής καουτσούκ, πολλοί τυχοδιώκτες κατοίκησαν στην περιοχή της Μητέρας του Διός, προκαλώντας βαρειές απώλειες στον αυτόχθονα πληθυσμό, με δολοφονίες κι ασθένειες. Περισσότεροι από το 90% των Harakbut απέθαναν κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου.[6] Σε μια στρατηγική κίνηση αμύνης, οι αυτόχθονες πληθυσμοί κατέφυγαν σε απομεμακρυσμένες περιοχές των μεγάλων ποταμών, για να κάνουν αντίσταση στους εξωτερικούς εισβολείς.[7]

Μετά ήλθε η «ιεραποστολή» Δομινικανών. Το San Luis del Manu ιδρύθηκε το 1908. Και εν συνεχεία ήλθαν και τα πρώτα έργα εξόρυξης χρυσού στην Μητέρα του Διός. Αμέσως εμφανίσθηκαν σαν κοράκια και ξένες εταιρείες, να συμμετέχουν σε «έργα ανάπτυξης» της περιοχής, δηλ. εξόρυξης χρυσού, προκαλώντας συγκρούσεις με τον γηγενή πληθυσμό.[8] Καθ' όλην την δεκαετία του 1930, οι άγιοι δομινικανοί «ιεραπόστολοι» έκαναν διάφορες επαφές – διάβαζε «προσπάθειες προσηλυτισμού» - με τους Harakbut. Πιο γνωστή εκστρατεία ήταν του «πατέρα» Jose Alvarez. Μια απ? τις μεγαλύτερες «ιεραποστολές» ήταν αυτή του 1942, στην αριστερή όχθη του ποταμού Inambari.[9] Στην δεκαετία του 1950, οι δομινικανοί «ιεραπόστολοι» είχαν καταφέρει να έχουν μόνιμη επαφή με τους Harakbut.[10] Το 1961, οι Huandakhue Harakbut που ζούσαν στο ποτάμι Amarakaeri, κτυπήθηκαν από επιδημία κίτρινου πυρετού. Κατά δε την διάρκεια της «ιεραποστολής» Shintuya, ψάχνοντας για ναρκωτικά, πολλοί αυτόχθονες έχασαν την ζωή τους. [11] Τότε ξέσπασαν κοινωνικές συγκρούσεις μεταξύ οικογενειών διαφόρων φυλών, οι οποίες οδήγησαν ορισμένους να εγκαταλείψουν το δάσος.

Στην δεκαετία του 1970, στο έδαφος των Harakbut συνέβησαν κάποια κοινωνικά και οικονομικά φαινόμενα, που άλλαξαν την ζωή της περιοχής:

1) η κατασκευή του δρόμου από το Κούσκο στην Μητέρα του Διός.

2) η μετανάστευση εποίκων στην περιοχή, που σχεδιάσθηκε από το κράτος, ως εναλλακτική λύση για την αγροτική μεταρρύθμιση, και 

3) η περίοδος της εκμεταλλεύσεως πετρελαίου (1973-1976). 

Η περιοχή ανέπτυξε? δυναμική στην εξόρυξη χρυσού στην περιοχή του ποταμού Karene (ή Κολοράντο), η οποία είχε ως αποτέλεσμα την εγκατάσταση νέων πληθυσμών. Οι εταιρείες προσελάμβαναν τους Harakbut, κυρίως ως οδηγούς και? ποδηλάτες, δίνοντας ψίχουλα![12] Σιγά-σιγά, από το 1978, μερικές από τις χρυσοφόρες περιοχές κατελήφθησαν από χρυσοθήρες.[13] Το μεγαλύτερο πρόβλημα ήλθε το 1984-1985, όταν ο ποταμός Pukiri έγινε τοπικό κέντρο της εξόρυξης και οι Harakbut εκτοπίσθηκαν από την περιοχή αυτή! Κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1980, αρκετοί έποικοι ίδρυσαν κοινότητες στις όχθες του Pukiri.[14] Σ? αυτήν την δεκαετία, επί πλέον, πολλοί φτωχοί Harakbut αναγκάσθηκαν να εργάζονται στην εκμετάλλευση του χρυσού. [15] 

Το 1982, ιδρύθηκε η Ομοσπονδία των Ποταμών της Μητέρας του Διός και των Παραπόταμων της (FENAMAD), με σκοπό την υπεράσπιση των επιθέσεων κατά των αντιστασιακών στις χρυσοθήρες εταιρείες Harakbut και των απειλών κατά της ζωής των. [16]

Ο αγώνας της αντίστασης του Ανθρώπου κατά του πολιτισμού του και του αφανισμού του, από «χρυσές» ευκαιρίες και επενδύσεις, που σχεδιάζουν μισάνθρωπες μαμμωνομηχανές, συνεχίζεται σε όλον τον πλανήτη?