Χρονοτοπία 10.01.2015

Μια έκθεση που γίνεται στο Μέγαρο της Παλαιάς Βουλής, με θέμα τα Βαλκάνια κατά τον 19ο αι., είναι η αιτία της αναδείξεως της προχειρότητος και της ελαφρότητος με την οποία αντιμετωπίζουμε τα εθνικά θέματα στην Ελλάδα.

Τώρα θα μου πείτε γιατί επιλέχθηκε ως θέμα ο 19ος αι.; Μα, γιατί ο 20ός ήταν ένας αιώνας γεμάτος πολέμους, με τους Βαλκάνιους - πλην Ελλήνων - να είναι συνεργάτες των ναζιστών Γερμανών και των φασιστών Ιταλών ή πιόνια των κομμουνιστών Σοβιετικών, οι οποίοι ήταν σύμμαχοι των ναζί, κατά την εισβολή τους στην Ελλάδα... Τότε γιατί δεν επιλέχθηκε κάτι πιο μακρινό, ας πούμε ο 5ος αι. μ.Χ. Μα, γιατί τότε καμμιά από τις παραπάνω εθνότητες δεν υπήρχαν στα Βαλκάνια: Ούτε Βούλγαροι, ούτε Ρουμάνοι, ούτε Αλβανοί, ούτε Γιουγκοσλαβο-Σέρβοι, και λοιποί... Οπότε επιλέχθηκε ο 19ος αι., ο οποίος έχει κι αυτός το ενδιαφέρον του, και τις ταραχές του...

Η έκθεση άνοιξε, με 12 μουσεία να στέλνουν εκθέματα και φωτογραφίες... Όλα καλά, έως ότου αντιληφθήκαμε ότι ανάμεσα στα μουσεία ήταν και αυτό των Σκοπίων, το οποίο συμμετέχει με τον τίτλο του «Μουσείο Μακεδονίας»! Και έτσι έγινε αποδεκτό! Άνευ αντιρρήσεων!

Η «Παμμακεδονική» έστειλε επιστολή (στις 21.12.2014), προς τον πρόεδρο της Βουλής, κ. Ευάγγελο Μεϊμαράκη, αγανακτισμένη από την «απροσεξία» κάποιων οργανωτών εκθέσεως για τα Βαλκάνια, η οποία και μάλιστα διοργανώνεται μέσα στο ίδιο το ιστορικό κτήριο της Παλαιάς Βουλής... Με την επιστολή, εξέφραζε την αγανάκτησή της «για την απίστευτα προκλητική απόφαση των αρμόδιων στην Παλαιά Βουλή να εκθέτουν φωτογραφίες από το Μουσείο των Σκοπίων, το οποίο αναγράφεται ως  "Μουσείο Μακεδονίας". Η έκθεση με τίτλο «Imagining the Balkans», η οποία συντονίσθηκε υπό την αιγίδα της UNESCO και με την υποστήριξη του Διεθνούς Συμβουλίου Ιστορίας, επικεντρώνεται στο 19ο αιώνα και αναμφίβολα θα την επισκεφθούν πολλοί Έλληνες και ξένοι.

Οι δε ιθύνοντες, έδωσαν μια εξ ίσου προκλητική απάντηση όταν ορισμένα άτομα διαμαρτυρήθηκαν για τις επιγραφές: «Η έκθεση είναι διεθνής και θα πάει και στις άλλες βαλκανικές χώρες και η Παλαιά Βουλή είναι υποχρεωμένη από την συμφωνία που έχει να αναφέρει τα Σκόπια ως Μακεδονία και τους Σκοπιανούς ως Μακεδόνες». Δηλαδή τα Σκόπια κατόρθωσαν να χρησιμοποιούν το κτήριο της Βουλής μας για την επίτευξη των στόχων τους την παραχάραξη της ιστορίας μας και καθιέρωση της χρήσης του ονόματος που μας υπέκλεψαν; Το Υπουργείο μας των Εξωτερικών...;», ρωτά εύλογα η Παμμακεδονική...

Και καταλήγει: «Είναι δυνατόν η ελληνική κυβέρνηση να ισχυρίζεται ότι κάνει  αγώνα για το εθνικό θέμα της ονομασίας των Σκοπίων, διαμαρτυρώμενη προς τρίτες χώρες, όταν η ίδια ανέχεται μέσα στο κτήριο της Βουλής μας την προβολή του «Αρχαιολογικού Μουσείου Μακεδονίας, Σκόπια»;

 Σας παρακαλούμε να καταβάλετε κάθε προσπάθεια για την αποκατάσταση του απεχθέστατου αυτού λάθους». « Με λύπη...», τελειώνει η επιστολή...

Δεν ξεύρω εάν απάντησε ο Μεϊμαράκης... Ή κάποιος άλλος απ' όσους έλαβαν την επιστολή... Άλλωστε και τι να πουν «οι έρημοι κι απρόσωποι εκπρόσωποι»...

Ο κ. Φίλιππος Μαζαράκης-Αινιάν, επιμελητής της εκθέσεως στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, βρέθηκε σε δύσκολη θέση, παρά το πολύ καλό έργο που έχει κάνει το μουσείο του, και ισχυρίζεται βέβαια - και έτσι είναι - πως δεν αναγνωρίζει μέσω της εκθέσεως τα Σκόπια ως "Μακεδονία", και διαψεύδει κατηγορηματικά την μομφή αυτή. Και απάντησε ως εξής:

«1.Στα πλαίσια των διεθνών του σχέσεων, το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο δέχτηκε να συμμετάσχει στην εκπόνηση της διεθνούς έκθεσης «Imagining the Balkans, Ταυτότητες και Μνήμη στον μακρύ 19ο αιώνα». Πρόκειται για εγχείρημα της UNESCO, που αποβλέπει στην συνεργασία των μουσείων εθνικής ιστορίας της ΝΑ. Ευρώπης.

Η συνεργασία επωφελήθηκε και από πολύπλευρη συμμετοχή και υποστήριξη και άλλων οργανισμών, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM).

2.Η έκθεση παρουσιάζει τις κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις που οδήγησαν στη μετάβαση από την εποχή των αυτοκρατοριών (Οθωμανική και Αψβουργική) που μοιράζονταν τη ΝΑ. Ευρώπη προς την εποχή της επικράτησης του έθνους-κράτους. Η έκθεση δηλαδή εξερευνά τα κοινά γενικά φαινόμενα, ΔΕΝ παρουσιάζει συγκεκριμένα γεγονότα.

3.Η ορολογία που χρησιμοποιείται ακολουθεί ΑΥΣΤΗΡΑ τα κριτήρια που αποδέχεται ο ΟΗΕ και η UNESCO, ορολογία που αποδέχεται και η Ελληνική Κυβέρνηση. Ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα του ονόματος των Σκοπίων, ΠΟΥΘΕΝΑ στην έκθεση δεν αναφέρεται κράτος «Μακεδονία», έθνος «Μακεδονικό» ή γλώσσα «Μακεδονική». Το συνεργαζόμενο ίδρυμα από τη μεριά των Σκοπίων - το οποίο δεν επιλέξαμε εμείς - ονομάζεται πράγματι «Museum of Macedonia". Είναι πάγια διεθνής πρακτική σε τέτοιες περιπτώσεις, και αυτή είναι η θέση της UNESCO, ότι το όνομα του ιδρύματος δεν μπορεί να τροποποιείται. Γνωρίζοντας την ευαισθησία όμως του θέματος, επιλέξαμε να αφήσουμε τον τίτλο αμετάφραστο.

4.Για την επιβεβαίωση της ορθότητας της πρακτικής αυτής, εμείς, ως μουσείο που συμμετέχει σε μία ευρύτερη πρωτοβουλία, απευθυνθήκαμε από τη μεριά μας σε καθηγητές πανεπιστημίων στην Ελλάδα και σε εμπειρότατους συμβούλους του υπ. Εξωτερικών.

5.Ως εκ τούτου, η κατηγορία ότι αναφέρουμε τη χώρα ως «Μακεδονία» και το έθνος ως «Μακεδονικό», είναι παντελώς ανυπόστατη και ψευδής.

6.Θεωρούμε ότι η μομφή πως παρουσιάζονται αντικείμενα από μουσείο των Σκοπίων είναι αντίθετη σε κάθε έννοια επιστημονικής δεοντολογίας. Δεν μπορείς να μετέχεις σε μία συνεργασία και να απαγορεύεις την παρουσίαση αντικειμένων του συνομιλητή, όπως δεν μπορείς να δεχτείς απαγορεύσεις από εκείνον. Όσα αντικείμενα από τα Σκόπια παρουσιάζονται, είναι τεκμηριωμένα με ουδέτερο τρόπο, σε κοινή συνεννόηση, και επ'ουδενί θίγουν τις Ελληνικές θέσεις, ή την παραδεδεγμένη από εμάς ιστορική πραγματικότητα. Πρόκειται για περίπου 10 αντικείμενα, έναντι πάνω από 25 Ελληνικών.

7.Εν τέλει, η έκθεση αποτελεί μεγάλη πρόοδο στη διεθνή πρακτική, μιας και συνεργάζονται για πρώτη φορά 12 μουσεία από ολόκληρη τη ΝΑ. Ευρώπη. Επίσης, παρουσιάζουν με συμφιλιωτικό τρόπο μία ιστορία που συνήθως αποτελεί διχαστικό θέμα, και αυτό χωρίς να υπονομεύονται οι γνωστές θέσεις της χώρας μας σε συγκεκριμένα πολιτικά προβλήματα με γείτονες.

8.Η έκθεση έχει τύχει μεγάλης προβολής διεθνώς, για το γεγονός ότι έχει την τόλμη να καταπιάνεται με ένα δύσκολο θέμα, και έχει διαφημιστεί από διεθνείς οργανισμούς ως παράδειγμα προς μίμηση στη διεθνή πρακτική. Τα εγκαίνια της έγιναν τον Μάρτιο του 2013 στη Λιουμπλιάνα Σλοβενίας, στα πλαίσια της εκεί συνόδου των Υπουργών Πολιτισμού της ΝΑ Ευρώπης (CoMoCoSEE), παρουσία υπουργών και επίσημων εθνικών αντιπροσωπειών, της Γενικής Διευθύντριας της UNESCO κας Irina Bokova, της Επιτρόπου Πολιτισμού της ΕΕ κας Ανδρούλλας Βασιλείου, του προέδρου του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM) κ. H. M. Hinz κ.α.  Παρουσιάσεις της έκθεσης έχουν γίνει σε πολλά συνέδρια διεθνώς, καθώς και σε συναντήσεις και εγχειρίδια που επιμελείται το Συμβούλιο της Ευρώπης.

9.Το Υπουργείο Πολιτισμού, και ο ίδιος ο Υπουργός, είναι ενήμεροι για την έκθεση, και καλύπτουν με την αιγίδα τους την παρουσίασή της στη χώρα μας. Το Ελληνικό Τμήμα του ICOM επίσης μάς έχει υποστηρίξει ενεργά, όπως και η Ελληνική Επιτροπή για την UNESCO. 

Αντίθετα με τα λεγόμενα των «δημοσιεύσεων», θεωρούμε λοιπόν ότι η έκθεση αυτή αποτελεί διαφήμιση για την χώρα μας, την ιστορία της και την σύγχρονη επιστημονική της έρευνα. Όπως γράφει στο εισαγωγικό του κείμενο ο υπ. Πολιτισμού κ. Τασούλας: «Όπως κάποτε ο Ρήγας Βελεστινλής οραματίστηκε έναν ελληνικό πολιτισμό έως τις όχθες του Δούναβη, έτσι και σήμερα οφείλουμε να μην περιοριζόμαστε σε εσωστρεφείς, απομονωτικές και εν τέλει ανιστόρητες ιδέες. Η δύναμη του πνεύματος είναι δύναμη ανοικτή, δεκτική, με αυτοπεποίθηση». 

Η θέση αυτή, αποτυπώνεται και σε επίσημη ανακοίνωση του Μουσείου, στην ιστοσελίδα του nhmuseum.gr. Η έκθεσις θα παραμείνει ακοικτή έως τις 19 Απριλίου 2015.

Όταν ο ίδιος ο υπούργος Πολιτισμού μιας χώρας λέει πως είναι «εσωστρεφής, απομονωτική και εν τέλει ανιστόρητη ιδέα» να μην χαρίζεις το ιστορικό όνομά σου σε κανέναν ξένο κάπηλο, τότε τι να πεις...

Βεβαίως και το Μουσείο δεν μπορεί να κάνει αλλιώς (όπως το παραδέχεται απολύτως στο κείμενο της απαντήσεώς του ο κ. Φίλ. Μαζαράκης). Εφ' όσον το μουσείο συμμετέχει στον Διεθνή Οργανισμό πρέπει να αποδεχτεί και τους όρους, στους οποίους περιλαμβάνεται προφανώς ο όρος ότι, δεχόμαστε τα μουσεία με τους τίτλους τους ως έχουν! Αφού δεν ασκήθηκε βέτο ως προς τον τίτλο του μουσείου, στην αρχή, κάτι που για κάποιους είναι αυτονόητο ότι έπρεπε να έχει γίνει, όλα τα άλλα είναι απλές ή πιο σύνθετες συνέπεις μιας πράξεως που δεν έγινε... Η ωραιοποίηση των καταστάσεων (περί διεθνούς αναβαθμίσεως, κλπ.) είναι εκτός θέματος...

Yπογραμμίζω, τέλος, ότι απαγορεύεται η για τον οιονδήποτε λόγο φαλκίδευσις των εθνικών συμφερόντων. Σίγουρα η υπογραφή συμβάσεων και η «διεθνής προβολή της χώρας» δεν είναι αρκετός λόγος για υιοθέτηση επιλογών, που θέτουν υπό διακινδύνευση τα εθνικά συμφέροντα και δίκαια. Η αποδοχή μουσείου «της Μακεδονίας» στην καρδιά της ελληνικής πρωτευούσης και της Ελληνικής Δημοκρατίας, και μάλιστα στο Ιστορικό κτήριο της Παλαιάς Βουλής, συνιστά πέραν πάσης αμφιβολίας έμμεση αποδοχή του ονόματος "Μακεδονία" για το κράτος των Σκοπίων και υπονόμευση των ελληνικών συμφερόντων, αγώνων, θυσιών και διεκδικήσεων!!!

Επειδή, λοιπόν, στην έκθεση αναφέρεται η σλαβομακεδονική γλώσσα, και επειδή το Μουσείο των Σκοπίων ονομάζεται «Μουσείο της Μακεδονίας», θα κλείσω με μια φράση του Θουκυδίση, για να μη μακρυγορώ: «Όταν παραχωρείς όνομα, παραχωρείς γη»...

ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ:

http://www.makeleio.gr/?p=232912

Γ. Λεκάκης άρθρο με τίτλο «Στην Παλαιά Βουλή εκτίθενται φωτογραφίες από το Μουσείο των Σκοπίων, το οποίο αναγράφεται ως... Μουσείο Μακεδονίας...», στην στήλη του «Κόντρα Φως», στην εφημ. Κόντρα, 27.12.14.

Για περισσότερα για την έκθεση: IΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙO, Μέγαρο Παλαιάς Βουλής, Σταδίου 13, Αθήναι, ΤΚ 10561, www.nhmuseum.gr, τηλ: (+30-) 210- 32.26.370, 32.37.315, 32.37.617, τηλ/πο: 32.13.786, E-mail: info@nhmuseum.gr.