Το δημοτικό τραγούδι της Ανατολικής Ρωμυλίας Από το Καβακλί και το Μικρό και το Μεγάλο Μοναστήρι
Πρόσφατα κυκλοφόρησε ένα βιβλίο με τίτλο «Το δημοτικό τραγούδι της Ανατολικής Ρωμυλίας», μια συλλογή δημοτικών τραγουδιών που φιλοπόνησε η Κωνσταντίνα Παπασταϊκούδη.
Η ανθολογία αποτελεί ένα δείγμα τραγουδιών από το Καβακλί και το Μικρό και το Μεγάλο Μοναστήρι της Ανατολικής Ρωμυλίας. Τα τραγούδια αυτά διεσώθησαν από τους γονείς της συγγραφέως, στον μεγαλύτερο αριθμό από την μητέρα της, Λαμπρινή Φάκα-Παπασταϊκούδη και σε μικρότερο αριθμό από τον πατέρα της, Σταμάτιο Αναστ. Παπασταϊκούδη, οι οποίοι εγεννήθησαν στην Ανατολική Ρωμυλία, στο Καβακλί και στο Μικρό Μοναστήρι αντιστοίχως. Εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα το 1924, μετά την Συνθήκη του Νεϊγύ, η οποία προέβλεπε «εθελούσια» ανταλλαγή των πληθυσμών. Εγκαταστάθηκαν στα Κουφάλια, σε ηλικία 10 ετών η μητέρα της και στο Μικρό Μοναστήρι ο πατέρας της, σε ηλικία 17 ετών.
Και οι δύο αγαπούσαν να τραγουδούν τα τραγούδια της «πατρίδος» τους και να τα καταγράφουν σε κείμενα ή και μαγνητοταινίες, ώστε να διασωθεί ο στίχος και η μελωδία. Μια αγάπη που την μετέδωσαν και στην θυγατέρα τους, την συγγραφέα, η οποία με το βιβλίο αυτό υλοποιεί εκφρασθείσα επιθυμία τους.
Η Λαμπρινή Παπασταϊκούδη διδάχθηκε τα τραγούδια από την μητέρα της, Πετρούλα Γκαντσίδου-Φάκα, η οποία συνήθιζε σε κάθε περίσταση να τραγουδά το κατάλληλο τραγούδι. Η Λαμπρινή, μετά τον γάμο της με τον Σταμάτη Παπασταϊκούδη, έζησε στο χωριό Μικρό Μοναστήρι Θεσσαλονίκης. Μετά τον θάνατό του εγκαταστάθηκε στην Θεσσαλονίκη. «Έφυγε» από την ζωή το 2005.
.jpg "Η Λ. Φάκα-Παπασταϊκούδη φωτογραφίζεται με την παραδοσιακή φορεσιά από την γενέτειρά της, το Καβακλί Αν. Ρωμυλίας, στα Κουφάλια της Θεσσαλονίκης, όπου... \"ανταλλάχθηκε\", το 1931.")
Τον τελευταίο καιρό, πριν το θάνατό της, αγαπούσε να δίνει πολλές ευχές σε όσους ήταν κοντά της και να σιγοψιθυρίζει στίχους των τραγουδιών:
«Πουουά καουά (= πολλά καλά) έδουκιν ι Θιός, τρία καουά δε δίνει,
οι πιθαμέν' να σ'κώνουντι να λεν, να παραδείχνουν...
(από τα «Τραγούδια του Χάρου» ή «του Κάτω Κόσμου»)
ή το τραγούδι:
Τί να σι που, αϊγόρι (= αγόρι, αγαπημένε) μου, τίπουτα δε θυμούμι
δουκιούμι τουν κακό κιρό πώς δα (= θα) τουν απιράσου
δουκιούμι κι του θανάτου πώς δα τουν καϊτιρέσου...
(από τα «Τραγούδια της Αϊγάπης (= αγάπης)»).
Τις καλές μέρες μας τραγουδούσε το τραγούδι:
Τουν μήνυσιν η λυγιρή μι του πουλί τ' αηδόνι
να πάει να πάρει του φιλί προμ φέξ(ει), προυμί χαράξει
προυτού χιουνίσει στου βουνό κι παχνιαστούν οι κάμποι
προυτού κατέβ(ει) ι Ντούναβους (= Δούναβις) κι πάρει του 'ιουφύρι (= γιοφύρι)...
(από τα «Τραγούδια της Αϊγάπης (= αγάπης)»).
Το βιβλίο προλογίζει ο καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, κ. Μ. Γ. Βαρβούνης.
Η ανθολόγος συγκέντρωσε και κατέγραψε με πολλή ευαισθησία όλο αυτό το υλικό και μας παρέδωσε έναν σπουδαίο ανθόμηρο, από την αλύτρωτη πατρίδα... Τα κατέταξε σε κατηγορίες και ξεκινά με τα ακριτικά τραγούδια, συνεχίζει με τις παραλογές (ιδιαίτερο μεγάλο κεφάλαιο και όχι αναλυμμένο όσο θα έπρεπε από τους φιλολόγους), τα τραγούδια της οικογενειακής ζωής, της κοινωνικής, τις λαϊκές δοξασίες, την εθνική Ιστορία, τα κλέφτικα, τα ιστορικά, τα ληστρικά και της φυλακής, τα θρησκευτικά, της ξενητειάς, της εργασίας, του Χάρου και του Κάτω Κόσμου, της Αϊγάπης, του γάμου, τα περιγελαστικά, και κλείνει με τα παιδικά...
Η συγγραφέας ευχαριστεί όσους την βοήθησαν για την πραγμάτωσή του, και δη την επίκουρη καθηγήτρια του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Μ. Βεργέτη. Τον κ. Π. Αλμπανούδη, καθηγητή φιλόλογο-γλωσσολόγο για τις βοηθητικές του επισημάνσεις και διορθώσεις των κειμένων των τραγουδιών, που αφορούσαν στο γλωσσικό ιδίωμα της περιοχής Καβακλί, κ.ά.
Σημειώνω, επίσης, ότι η κα Κωνσταντίνα Παπαστασταϊκούδη είναι ειδική αναισθησιολόγος και διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Το βιβλίο μπορείτε να το βρείτε στο τηλ. 2310-345.895.
.jpg "Ο Στ. Παπασταϊκούδης, μειράκιον 17 ετών, φωτογραφίζεται φορώντας τα \"παλαιά\" ρούχα, στο Μικρό Μοναστήρι της Αν. Ρωμυλίας.")
Δημοτικά τραγούδια της Στράντζας
Από την κα Ευδοκία Στραυρακούκα ολοκληρώθηκε μια επίπονη εργασία, ένα cd, ηχογραφημένο με τραγούδια, όπως της τα τραγούδησαν Στραντζαλιώτες.
«Αυτά τα τραγούδια, μου λέει, θέλω να μείνουν γιατί, πολά από αυτά, δεν τα έχω ακούσει σε εκπομπές παραδοσιακών τραγουδιών». Με προτρέπει εάν νομίζω ότι αξίζουν, να βοηθήσω ώστε να γίνει ένα cd - ή τέλος πάντων ν' ακουσθούν - όπως μου λέει, ώστε να σωθεί, ακόμη ένα μέρος από την παράδοσή μας. Στο σημείο αυτό να τονίσω, πως στάση ζωής μου είναι να σωθεί ό,τι σώζεται από την ατέλειωτη ελληνική Ιστορία και παράδοση.
Στο cd παρεμβάλλονται ορισμένα άσχετα λόγια και περμβάσεις, διότι οι μαγνητοφωνήσεις είχαν και ακροατάς...
Για τον λόγο αυτό υπάρχουν και τα ακριβή λόγια των τραγουδιών,
Η κα Στραυρακούκα έχει ακόμη και τις νότες τους, γραμμένες από τον κ. Καραμούζα, ο οποίος εσπούδασε μουσική στην Κωνσταντινούπολη.
Επί πλέον, με ενημερώνει, υπάρχουν τραγούδια - στα βιβλία της για την Στράντζα - που δεν υπάρχουν στο cd, αλλά ξέρει να τα τραγουδήσει.
Κι εγώ με την σειρά μου, το γνωστοποιώ σε όλους εσάς, και όποιος ενδιαφέρεται να προχωρήσει και να εκδοθεί αυτή η εργασία, ας επικοινωνήσει μαζί μου.
ΥΓ: Η κα Ευδ. Ν. Σταυρακούκα είναι συγγραφέας άλλων δυο πολύτιμων βιβλίων για την αγαπημένη της Στράντζα: "Στράντζα, αναμνήσεις και θύμησες, από τότε που ήταν άνοιξη" (εκδ. Ζήτη, Γιαννιτσά, 2000) και "Στράντζα, θρακικά τραγούδια και ποιήματα της περιοχής της" (Γιαννιτσά, 2008).
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
