Μία στήλη για την ταινία πέρα από το θέαμα. Μεγάλοι σκηνοθέτες, σπουδαίοι ηθοποιοί, βραβεία, ατάκες και παραλειπόμενα. Γιατί ο κινηματογράφος δεν είναι μόνο ότι βλέπουμε στην οθόνη?
Μια από τις πιο πρωτότυπες σεναριακά και πρωτοποριακές σκηνοθετικά ταινίες της περασμένης δεκαετίας, το «Η αιώνια λιακάδα ενός καθαρού μυαλού» είναι προϊόν της συνεργασίας του σκηνοθέτη βίντεο κλιπ Μισέλ Γκοντρί και του σεναριογράφου Τσάρλι Κάουφμαν. Ο σκηνοθέτης άγνωστος τότε στο ευρύ κοινό είχε στο ενεργητικό του διάφορα καινοτόμα και αρκούντως καλλιτεχνικά μουσικά και διαφημιστικά βίντεο. Η υπογραφή, όμως, του Κάουφμαν στο σενάριο ήταν ένα δείγμα, ότι αν μη τι άλλο η ταινία δεν πρόκειται με τίποτα να είναι βαρετή ή τετριμμένη. Με ταινίες στο ενεργητικό του, όπως «Στο μυαλό του Τζον Μάλκοβιτς» (1999), «Adaptation.» (2002), ο Κάουφμαν διεκδικεί επάξια μια θέση στους σεναριογράφους με την πιο παράξενη και ριζοσπαστική γραφή.
Ο πυρήνας της ταινίας είναι ο πιο απλός και ο πιο συνηθισμένος: μια ιστορία αγάπης και η άδοξη κατάληξή της. Ο τρόπος, όμως, με τον οποίο παρουσιάζεται η προσπάθεια των ηρώων να ξεπεράσουν το παρελθόν και να προχωρήσουν, είναι σίγουρα πρωτοφανής. Σε μια απόπειρα να αποφύγουν τα δυσάρεστα στάδια που ακολουθούν το χωρισμό, αποφασίζουν να εμπιστευτούν σε μια εταιρία που ειδικεύεται στο ζήτημα, να διαγράψει κάθε ανάμνηση από τη σχέση τους, για να μπορέσουν γρήγορα και ανώδυνα να γυρίσουν σελίδα.
Η συναισθηματική φόρτιση που προκαλεί ένας χωρισμός μπορεί να έντονη και να φέρει δυστυχία και πόνο. Οι αναμνήσεις κατακλύζουν το μυαλό και ακόμα και οι άσχημες στιγμές ωραιοποιούνται. Ο χωρισμένος το μόνο που θέλει είναι να περάσει ο πανδαμάτωρ χρόνος που θα επουλώσει τις πληγές και θα σηματοδοτήσει το πέρασμα στην επόμενη φάση, με την ελπίδα ότι θα είναι όλα καλύτερα. Θέλει να «διαγράψει» τον άνθρωπο που τώρα πια είναι μακριά.
Και το ερώτημα που τίθεται στην ταινία είναι: αν είχαμε την ευκαιρία να διαγράψουμε κυριολεκτικά τον πρώην σύντροφό μας και την επόμενη του χωρισμού να μην θυμόμαστε απολύτως τίποτε που θα μας προκαλούσε δυσάρεστα συναισθήματα, θα το κάναμε;
Όχι. Όσο δύσκολες κι αν είναι οι στιγμές, όσο δυσβάσταχτος κι αν είναι ο πόνος, κρατάει λίγο. Αντίθετα, οι μεγάλες αγάπες της ζωής κρατούν για πάντα. Οι πληγές είναι βαθιές αλλά πίσω τους κρύβουν ωραίες και μοναδικές εμπειρίες, που είναι αυτές που καθορίζουν και ομορφαίνουν τη ζωή.
Μισέλ Γκοντρί (1963-): Γάλλος σκηνοθέτης. Ξεκίνησε την καριέρα του σκηνοθετώντας βίντεο κλιπ γνωστών καλλιτεχνών ( όπως Björk, Rolling Stones, The Chemical Brothers). Ακόμη, έχει σκηνοθετήσει αρκετά πρωτοποριακά διαφημιστικά σποτ. Στην πρώτη του σκηνοθετική δουλειά «Ανθρώπινη Φύση» (2001) συνεργάστηκε με τον σεναριογράφο Τσάρλι Κάουφμαν, γνωστό για τα σουρεαλιστικά σενάριά του. Η δεύτερη συνεργασία των δυο καλλιτεχνών το 2004 , έφερε και την επιτυχία του Γκοντρί με την «Αιώνια λιακάδα ενός καθαρού μυαλού» (για την οποία έλαβε από κοινού με τον Κάουφμαν το Όσκαρ Πρωτότυπου Σεναρίου),την καλύτερη ταινία του σκηνοθέτη, που καμία από τις άλλες τέσσερις που ακολούθησαν δεν μπόρεσε να ξεπεράσει.
Υπόθεση: Ο Τζόελ (Τζιμ ΚάρεΪ) απευθύνεται στην εταιρεία Lacuna Inc. για να διαγράψει από τη μνήμη του την πρώην σύντροφό του Κλέμενταϊν (Κέιτ Γουίνσλετ), όταν μαθαίνει κατά λάθος, ότι κι εκείνη έχει κάνει το ίδιο. Καθώς «παρακολουθεί» τις αναμνήσεις του να σβήνουν σταδιακά μία μία, συνειδητοποιεί ότι την αγαπάει ακόμα και δε θέλει να την βγάλει εντελώς από τη ζωή του. Ενώ η διαδικασία διαγραφής βρίσκεται σε εξέλιξη, προσπαθεί να βρει έναν τρόπο και να διορθώσει το λάθος του και να κρατήσει έστω και μια εικόνα της αγαπημένης του ζωντανή.
Ο πυρήνας της ταινίας είναι ο πιο απλός και ο πιο συνηθισμένος: μια ιστορία αγάπης και η άδοξη κατάληξή της. Ο τρόπος, όμως, με τον οποίο παρουσιάζεται η προσπάθεια των ηρώων να ξεπεράσουν το παρελθόν και να προχωρήσουν, είναι σίγουρα πρωτοφανής. Σε μια απόπειρα να αποφύγουν τα δυσάρεστα στάδια που ακολουθούν το χωρισμό, αποφασίζουν να εμπιστευτούν σε μια εταιρία που ειδικεύεται στο ζήτημα, να διαγράψει κάθε ανάμνηση από τη σχέση τους, για να μπορέσουν γρήγορα και ανώδυνα να γυρίσουν σελίδα.
Η συναισθηματική φόρτιση που προκαλεί ένας χωρισμός μπορεί να έντονη και να φέρει δυστυχία και πόνο. Οι αναμνήσεις κατακλύζουν το μυαλό και ακόμα και οι άσχημες στιγμές ωραιοποιούνται. Ο χωρισμένος το μόνο που θέλει είναι να περάσει ο πανδαμάτωρ χρόνος που θα επουλώσει τις πληγές και θα σηματοδοτήσει το πέρασμα στην επόμενη φάση, με την ελπίδα ότι θα είναι όλα καλύτερα. Θέλει να «διαγράψει» τον άνθρωπο που τώρα πια είναι μακριά.
Και το ερώτημα που τίθεται στην ταινία είναι: αν είχαμε την ευκαιρία να διαγράψουμε κυριολεκτικά τον πρώην σύντροφό μας και την επόμενη του χωρισμού να μην θυμόμαστε απολύτως τίποτε που θα μας προκαλούσε δυσάρεστα συναισθήματα, θα το κάναμε;
Όχι. Όσο δύσκολες κι αν είναι οι στιγμές, όσο δυσβάσταχτος κι αν είναι ο πόνος, κρατάει λίγο. Αντίθετα, οι μεγάλες αγάπες της ζωής κρατούν για πάντα. Οι πληγές είναι βαθιές αλλά πίσω τους κρύβουν ωραίες και μοναδικές εμπειρίες, που είναι αυτές που καθορίζουν και ομορφαίνουν τη ζωή.
Μισέλ Γκοντρί (1963-): Γάλλος σκηνοθέτης. Ξεκίνησε την καριέρα του σκηνοθετώντας βίντεο κλιπ γνωστών καλλιτεχνών ( όπως Björk, Rolling Stones, The Chemical Brothers). Ακόμη, έχει σκηνοθετήσει αρκετά πρωτοποριακά διαφημιστικά σποτ. Στην πρώτη του σκηνοθετική δουλειά «Ανθρώπινη Φύση» (2001) συνεργάστηκε με τον σεναριογράφο Τσάρλι Κάουφμαν, γνωστό για τα σουρεαλιστικά σενάριά του. Η δεύτερη συνεργασία των δυο καλλιτεχνών το 2004 , έφερε και την επιτυχία του Γκοντρί με την «Αιώνια λιακάδα ενός καθαρού μυαλού» (για την οποία έλαβε από κοινού με τον Κάουφμαν το Όσκαρ Πρωτότυπου Σεναρίου),την καλύτερη ταινία του σκηνοθέτη, που καμία από τις άλλες τέσσερις που ακολούθησαν δεν μπόρεσε να ξεπεράσει. Υπόθεση: Ο Τζόελ (Τζιμ ΚάρεΪ) απευθύνεται στην εταιρεία Lacuna Inc. για να διαγράψει από τη μνήμη του την πρώην σύντροφό του Κλέμενταϊν (Κέιτ Γουίνσλετ), όταν μαθαίνει κατά λάθος, ότι κι εκείνη έχει κάνει το ίδιο. Καθώς «παρακολουθεί» τις αναμνήσεις του να σβήνουν σταδιακά μία μία, συνειδητοποιεί ότι την αγαπάει ακόμα και δε θέλει να την βγάλει εντελώς από τη ζωή του. Ενώ η διαδικασία διαγραφής βρίσκεται σε εξέλιξη, προσπαθεί να βρει έναν τρόπο και να διορθώσει το λάθος του και να κρατήσει έστω και μια εικόνα της αγαπημένης του ζωντανή.
Πληροφορίες:
Σκηνοθεσία: Μισέλ Γκοντρί
Σενάριο: Τσάρλι Κάουφμαν, Μισέλ Γκοντρί
Πρωταγωνιστές: Κέιτ Γουίνσλετ, Τζιμ Κάρεϊ, Τομ Γουίλκινσον, Μαρκ Ράφαλο
Βραβεία:
Κέρδισε το Όσκαρ Πρωτότυπου Σεναρίου
Ήταν ακόμη υποψήφιο για το Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου
Παραλειπόμενα:
• Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από στίχο ποιήματος «Eloisa to Aberland» του Αλεξάντερ Πόουπ (1688-1744), που αφορά μια ιστορία αγάπης και την ηρωίδα που ανακουφίζεται μόνο όταν καταφέρει να ξεχάσει τον αγαπημένο της.
? Η ιδέα για την ταινία δόθηκε στον Γκοντρί από τον φίλο του Πιέρ Μπίσμουθ, που του πρότεινε: «Παίρνεις μια κάρτα που λέει ότι κάποιος που ξέρει σε διέγραψε από τη μνήμη του».
? Οπτικά οι πιο περίεργες σκηνές γυρίστηκαν με παραδοσιακή κάμερα, μοντάζ, φωτισμό και σκηνικά τρικ. Η χρήση ψηφιακών εφέ είναι πολύ περιορισμένη.
? Η εταιρία που σβήνει τις αναμνήσεις Lacuna Inc., πήρε το όνομά της από τη λατινική λέξη που σημαίνει τρύπα, κενό ή λίμνη. Στην ιατρική ορολογία είναι είτε είδος αμνησίας είτε εγκεφαλικό που μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλική βλάβη.
Σκηνοθεσία: Μισέλ Γκοντρί
Σενάριο: Τσάρλι Κάουφμαν, Μισέλ Γκοντρί
Πρωταγωνιστές: Κέιτ Γουίνσλετ, Τζιμ Κάρεϊ, Τομ Γουίλκινσον, Μαρκ Ράφαλο
Βραβεία:
Κέρδισε το Όσκαρ Πρωτότυπου Σεναρίου
Ήταν ακόμη υποψήφιο για το Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου
Παραλειπόμενα:
• Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από στίχο ποιήματος «Eloisa to Aberland» του Αλεξάντερ Πόουπ (1688-1744), που αφορά μια ιστορία αγάπης και την ηρωίδα που ανακουφίζεται μόνο όταν καταφέρει να ξεχάσει τον αγαπημένο της.
? Η ιδέα για την ταινία δόθηκε στον Γκοντρί από τον φίλο του Πιέρ Μπίσμουθ, που του πρότεινε: «Παίρνεις μια κάρτα που λέει ότι κάποιος που ξέρει σε διέγραψε από τη μνήμη του».
? Οπτικά οι πιο περίεργες σκηνές γυρίστηκαν με παραδοσιακή κάμερα, μοντάζ, φωτισμό και σκηνικά τρικ. Η χρήση ψηφιακών εφέ είναι πολύ περιορισμένη.
? Η εταιρία που σβήνει τις αναμνήσεις Lacuna Inc., πήρε το όνομά της από τη λατινική λέξη που σημαίνει τρύπα, κενό ή λίμνη. Στην ιατρική ορολογία είναι είτε είδος αμνησίας είτε εγκεφαλικό που μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλική βλάβη.
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
