Αναζητώντας τον «καλη-τέχνη» στην Ευρώπη

Τέχνη… πέντε γράμματα και εκατομμύρια συνειρμοί, έντονοι παλμοί και καλλιτεχνικοί πόθοι ξεδιπλώνονται αποτυπώνοντας αισθήματα, βιώματα και στιγμές. Στιγμές που διαρκούν ένα δευτερόλεπτο, αλλά και στιγμές που διαρκούν αιώνια. Η τέχνη ενσαρκώνει το «ωραίο», την αρμονία, την ισορροπία και το ανθρώπινο πνεύμα. Με άλλα λόγια, η τέχνη συνιστά την εξωτερίκευση της ανθρώπινης νόησης και δημιουργίας προς το κοινό. Ξέρει να ελίσσεται μεταξύ των γραμμάτων, της μουσικής, της κίνησης και της ζωγραφικής μπερδεύοντας επιδέξια τις αισθήσεις και ανυψώνοντας με καθαρτήριο τρόπο τις ανθρώπινες ευαισθησίες.

O Σεφέρης, κάποτε είχε πει ότι «η τέχνη ενώνει». Πράγματι, αν αναλογιστεί κανείς την αποκαλούμενη «πραγματικότητα» του σήμερα, μια πραγματικότητα δηλαδή, που βρίθει ελλειμμάτων, προβληματισμών και απογοητεύσεων· Μόνο κάτι ανώτερο, κάτι πνευματικό, κάτι το οποίο δεν διακρίνει αλλά διακρίνεται, δύναται να ενώσει όλες τις ανθρώπινες ψυχές. Όταν σε κοινωνίες ευρωπαϊκές και μη, γίνεται λόγος για «ανύψωση τειχών» επί κυριολεξία και μη, οι κοινές συγκινήσεις, οι κοινές απογοητεύσεις, τα κοινά χαμόγελα δύνανται να άρουν κάθε οικοδόμημα το οποίο αποβλέπει στη διχοτόμηση όλων όσων προορίζονται να είναι ενωμένα.  Η τέχνη από μόνη της «μιλά» και εκφράζεται… εκφράζει τη δύνη του πολέμου, το κάλλος του ανθρώπινου σώματος, την ομορφιά της φύσης και την καταστροφή της… Με άλλα λόγια δηλαδή, ικανοποιεί ακρότητες, διατηρεί μεν την αντικειμενικότητα ορισμένων εικόνων αυτών καθ’ αυτών, λαμβάνοντας ωστόσο μία άλλη μορφή στην υποκειμενική αντίληψη του καθενός.

Εύλογα λοιπόν, η τέχνη ικανοποιεί το μοτίβο της «ένωσης», μιας ένωσης η οποία εκδηλώνεται ανεξαρτήτως πολιτισμού, ιδεολογιών και θρησκειών, ικανοποιώντας, ωστόσο, την πεποίθηση του «μαζί», μια πεποίθηση η οποία αποτελεί τον εναρκτήριο και τερματικό σταθμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πράγματι, η τελευταία δεν είναι άγνωστη με την τέχνη… Ποικίλες προσπάθειες έχουν λάβει χώρα για την ενίσχυσή της και την ενσωμάτωσή της ως ζωντανό οργανισμό στο ενεργό επαγγελματικό και κοινωνικό γίγνεσθαι. Μία εκ των σπουδαιότερων δράσεων είναι εκείνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ειδικότερα ο Εκτελεστικός Οργανισμός Εκπαίδευσης, Οπτικοακουστικών Θεμάτων και Πολιτισμού  (EACEA:  Education, Audio visual and Culture Executive Agency) μέσω της πρωτοβουλίας “Δημιουργική Ευρώπη”(Creative Europe).

Το πρόγραμμα “Δημιουργική Ευρώπη” αποτελεί μία εξαιρετική πρωτοβουλία, που αποβλέπει στην οικονομική ενίσχυση νέων καλλιτεχνών οι οποίοι με το έργο τους επιδιώκουν να μεταλαμπαδεύσουν το ευρωπαϊκό μήνυμα τόσο εντός όσο και εκτός Ευρώπης. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για ένα εγχείρημα το οποίο αποσκοπεί τόσο στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού ιδεώδους όσο και στην στήριξη καινοτόμων καλλιτεχνών.

Το συγκεκριμένο εγχείρημα εντάσσεται στον ευρύτερο προγραμματισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και χρηματοδοτείται συνολικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, όπως αναγράφεται στην ανοιχτή επιστολή ενενήντα οργανισμών προς την Ε.Ε., σχετικά με τον προγραμματισμό της εξαετίας 2021-2027 : « ο πολιτισμός είναι χαμηλός στην πολιτική ατζέντα της ΕΕ, και οι τομείς αυτοί παραμένουν διαρθρωτικά ανεπαρκείς». Δυστυχώς δηλαδή, παρά τις έντονες προσπάθειες τέτοιων προγραμμάτων-πλαισίων, τα οικονομικά ελλείμματα αποδυναμώνουν όλη αυτή την ιδεαλιστική βάση. Η παραπάνω επιστολή, τονίζει την έντονη συνδρομή του ενεργού πληθυσμού (του Creative Europe) τόσο στην κάλυψη θέσεων εργασίας όσο και στην συμβολή της ευρύτερης δράσης του στον προϋπολογισμό της ΕΕ, αυξάνοντας το ΑΕΠ  κατά 509 δις... Παράλληλα, πραγματοποιείται μία έκκληση προς το Συμβούλιο, να υποστηρίξει το αίτημά τους για την αύξηση της χρηματοδότησής  από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η σημασία της συγκεκριμένης δράσης έγκειται στο γεγονός ότι συνολικά, πρόκειται για μία συλλογική επένδυση σε αυτό που αποκαλείται «πολιτισμός». Η ιστορία γράφτηκε, ωστόσο, δεν τελείωσε. Νέοι καλλιτέχνες και δημιουργοί, κρατάνε στα χέρια τους τη δική τους πένα, έτοιμοι να αφηγηθούν με το δικό τους μοναδικό τρόπο, με τη δική τους τέχνη, την ιστορία του σήμερα- μια ιστορία η οποία δεν έχει γραφεί ακόμα, αλλά εξελίσσεται μπροστά μας.

Η τέχνη είναι, όπως προαναφέρθηκε, η απόλυτη κάθαρση… Ωστόσο, δεν ανήκει κατά αποκλειστικότητα στην πνευματική ελίτ που παρήλθε. Νέοι άνθρωποι έρχονται να παράγουν τη δική τους τέχνη, να διδαχθούν και να γίνουν πρότυπα για τις νέες γενιές που έπονται. Σε αυτό το σημείο, θα ήθελα επίσης να τονίσω ότι η τέχνη δεν αποτελεί ένα παθητικό δημιούργημα, παρά μία πολύπλοκη έννοια η οποία εκφράζει αξίες, ιδανικά και πάθη. Φέρει στους ώμους της την ικανότητα να διατηρεί την ειρήνη, να σβήνει τα σύνορα, να διαλύει τον εθνικισμό και να υπενθυμίζει την αξία της ομορφιάς. Κάπως έτσι οραματιζόμαστε και την σύγχρονη Ευρώπη, γεμάτη χρώμα, γεμάτη πνεύμα και σε κάθε περίπτωση, απόλυτα ενωμένη.