Άγνωστα ιστορικά στοιχεία για το ναό της Παναγίας Κομοτηνής

Αφορμή για το συγκεκριμένο άρθρο είναι η πτυχιακή μου εργασία που αφορά στον μητροπολιτικό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή όπως είναι γνωστός σε όλους: «Παναγία». Ερευνώντας λοιπόν, τις ελάχιστες ιστορικές πηγές, ανακάλυψα ιστορικά και άλλα στοιχεία άγνωστα σε μένα, όπως και στους περισσότερους πιστεύω Κομοτηναίους.

Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, ο ιερός ναός ενηγέρθη το 1800, όμως στη θέση αυτή υπήρχε παλαιότερος βυζαντινός ναός. Μας πληροφορεί σχετικά ο Γάλλος περιηγητής Bellon (στο οδοιπορικό του στα 1582 – 1584), ότι μέσα στα ερείπια ενός μικρού κάστρου βρίσκεται μια εκκλησία. Σύμφωνα με τις περιγραφές καταλαβαίνουμε ότι το μικρό κάστρο βρίσκεται στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα η Κομοτηνή. Άλλο στοιχείο που μας κάνει να πιστεύουμε ότι υπήρχε προγενέστερα ναός είναι η εικόνα της Παναγίας της οποίας το βασικό τμήμα επιζωγράφισης χρονολογείται μεταξύ του 1475 ? 1525 ενώ το αρχικό τμήμα της είναι ακόμα πιο παλιό.

Επομένως συγκρίνοντας τις δύο πληροφορίες δηλαδή ότι υπήρχε ναός το 1582 και ότι η εικόνα αγιογραφήθηκε πιο πριν, συμπεραίνουμε ότι σίγουρα υπήρχε εκεί ο ναός, και ότι η εικόνα αγιογραφήθηκε ειδικά γι’ αυτόν.

Γενικότερα ο ναός πέρασε από πολλά στάδια για να φτάσει στην τελική μορφή που βρίσκεται σήμερα με τις τελευταίες αλλαγές να γίνονται τη δεκαετία του ?80. Ο ναός είναι κτισμένος σε χαμηλότερο επίπεδο από την επιφάνεια της γης γιατί επί τουρκοκρατίας τα κτίρια δεν έπρεπε να φθάνουν το ύψος των τεμενών. Για τον ίδιο λόγο δεν υπήρχε κωδωνοστάσιο έως το 1900. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο ναός είναι κυριολεκτικά φτιαγμένος από ξύλο, από τους κίονες, που είναι κορμοί δέντρων, μέχρι και τα τόξα. Κόσμημα αποτελεί και το ξυλόγλυπτο τέμπλο με εικόνες του 1741.

Στο προαύλιο του ναού βρέθηκαν αρκετά τμήματα από (παλιές και νεότερες) επιτύμβιες πλάκες σε κάποιες από τις οποίες διακρίνονται ονόματα ενώ σε άλλες ημερομηνίες. Σε μια από αυτές βρέθηκαν ίχνη λαξευμένου σταυρού κάτι που μας κάνει να σκεφτούμε την αναφορά του Bellon στο ναό που βρίσκονταν εκεί καθώς και την ύπαρξη παρακείμενου κοιμητηρίου.

Παραθέτοντας τις παραπάνω πληροφορίες, ελπίζω να βοήθησα στο να συνειδητοποιήσουμε τι σημαντικό «θησαυρό» διαθέτει η πόλη μας και να φροντίσουμε να διατηρηθεί και να παραδοθεί στους μεταγενέστερους έτσι ώστε να μη χαθούν οι δεσμοί με το ιστορικό παρελθόν της.