14η ΜΑΙΟΥ 1920: Σταθμός Ιστορίας

1. Πρώιμος εποχή

Έχουμε την θεία ευλογία να εορτάζουμε στο τρέχον έτος τα εκατοστά έτη της απελευθερώσεως της Θράκης και κατά συνέπεια της τότε Γκιουμουλτζίνας η οποία στη συνέχεια μεταμορφώθηκε σε μεγάλη πόλη έχουσα το όνομα της σημερινής ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ. Η ημέρα της 14^ης Μαΐου του 1920 είναι το επιστέγασμα μιας μεγάλης χρονικής περιόδου η οποία έχει την  έναρξή της εις βάθος χρόνου.

Ιχνηλατώντας ο ερευνητής της ιστορίας να εύρη την αφετηρία αυτής της περιόδου, σταματάει στο σωτήριο έτος 1071 μ.Χ.

Η προσπάθεια του γράφοντος του παρόντος άρθρου είναι να εξιστορήσει σταχιολογικά τα σπουδαιότερα γεγονότα αυτής της μεγάλης περιόδου και να φθάσει στην εορτάζουσα πανηγυρική ημέρα της 14^ης Μαΐου του 1920.

Το 1071 μ.Χ λαμβάνει χώρα η μάχη του Μαντζικέρτ, νοτιοανατολικά της σημερινής ΑΓΚΥΡΑΣ. Αντίπαλες δυνάμεις είναι ο Αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ρωμανού Δ΄Διογένης και οι Σελτζούκοι-Τούρκοι, κατά την οποία μάχη ο Αυτοκράτορας του Βυζαντίου αιχμαλωτίζεται και για να απελευθερωθεί αναγκάζεται να δώσει το προνόμιο στους Σελτζούκους-Τούρκους να έχουν το δικαίωμα να εγκαθίστανται σε οποιαδήποτε περιοχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας προτιμούν και εκεί να διαβιούν ανέτως. Πιθανώς  η σκέψη του Αυτοκράτορος να ήταν ότι με το διασκορπισμό των Σελτζούκων-Τούρκων στο αχανές κράτος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας θα αφομοιωθούν με τους γηγενείς πληθυσμούς των χωρών της Αυτοκρατορίας. Όμως η πιθανή αυτή σκέψη απεδείχθη λανθάνουσα γιατί συνέβη ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα. Οι Σελτζούκοι-Τούρκοι , μία φυλή που ξεκίνησε από τα βάθη της ΑΣΙΑΣ , αριθμούσα περίπου 140.000 άτομα έφθασε στη ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ, προχώρησε στα παράλια της εν λόγω χερσονήσου και με αρχηγό τον πολέμαρχο Οθωμάν (1281-1326) το 1289 καταλαμβάνει το Δορύλαιο , στο οποίο εγκαθιστά την πρωτεύουσά του. Το 1361-62 διαπερνά τα στενά του Ελλησπόντου και στη συνέχεια επεκτείνεται πλέον σαν Οθωμανικό κράτος σε ολόκληρο το θρακικό χώρο με νέα του πρωτεύουσα την Αδριανούπολη. Το νέο αυτό Οθωμανικό κράτος ανδρούται με την πάροδο του χρόνου και γίνεται λίαν ενοχλητικό κατά περιόδους στην πρωτεύουσα της πάλαι ποτέ Βυζαντινής Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινουπόλεως.

Η πόλις του Βυζαντίου στις αρχές του 14^ου αιώνα έχει πλέον γίνει μία πόλις-Κράτος. Καταβάλλεται προσπάθεια το 1439μ.Χ με τη Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας να επέλθει η ένωση των δύο εκκλησιών, Ανατολικής Ορθοδόξου και Δυτικής Παπικής εκκλησίας με την υπόσχεση των Δυτικών να βοηθήσουν οικονομικά και οργανωτικά το ευρισκόμενο  σε δεινή θέση Βυζάντιο, αλλά η προσπάθεια είναι ανεπιτυχής.

Στη Σύνοδο αυτή διεφάνη η μεγάλη προσωπικότητα του τότε επισκόπου της Εφέσου Μάρκου του Ευγενικού, ο οποίος τελικά δεν υπέγραψε και έσωσε την Ορθοδοξία.

Την 29^η Μαΐου του 1453, ημέρα ΤΡΙΤΗ και ώρα δεύτερη της ημέρας «Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ».

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ έσβησε, ο δε Ελληνισμός υποδουλώθηκε στα χέρια των Σελτζούκων-Τούρκων-Μωαμεθανών. Όμως στην ψυχή των υπόδουλων πλέον Ελλήνων δεν έσβησε η ορθόδοξος πίστις προς τον ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΟ της Ελληνικής φυλής και της προστάτιδος της πόλεως του ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ, της ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΑΣ. Ο Ελληνισμός μέσα στην απελπισία του και την απόγνωσή του, έβγαλε την από βάθους καρδιάς κρυφή του επιθυμία

«Σώπασε κυρά Δέσποινα

και μην πολυδακρύζεις

πάλι με χρόνους και καιρούς

πάλι δικά μας θάναι»

Ο στίχος αυτός μεταδόθηκε από στόμα σε στόμα και από χωριό σε χωριό και εμφυτεύτηκε στο υποσυνείδητο των υπόδουλων Ελλήνων.

Περνάνε τα χρόνια και φτάνουμε στην δεκαετία του 1650 μ.Χ, όπου οι Αγριάνες, κάτοικοι του ορεινού όγκου της ΡΟΔΟΠΗΣ εξαναγκάζονται να εξισλαμισθούν για να γλυτώσουν από τις επιδρομές των Βουλγάρων, ενίοτε και Τούρκων λησταρχών. Για να περισώσουν της περιουσίες τους και την αξιοπρέπειά τους, εξισλαμίστηκαν και από τότε έπαυσαν να είναι χριστιανοί. Εκατό έτη περίπου μετά τον εξισλαμισμό των Αγριάνων, σημερινών ΠΟΜΑΚΩΝ, εμφανίζεται στο χώρο της Βόρειας Ελλάδας και της Ηπείρου, ο Κοσμάς ο Αιτωλός, ο οποίος όργωσε τις εν λόγω περιοχές και με τις διδαχές του κατόρθωσε μέσα σε 16 έτη να ιδρύσει 200 σχολεία. Ο χώρος διδασκαλίας των υπόδουλων Ελλήνων, ήταν οι εκκλησίες και τα Μοναστήρια. Ο δε χρόνος ήταν συνήθως νυχτερινός γιατί οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια της ημέρας εργαζόντουσαν για να βγάλουν τον άρτον τον επιούσιον. Έγινε γνωστό τότε σε όλους τους υπόδουλους Έλληνες, το απλοϊκό αλλά γεμάτο νόημα ποίημα:

«Φεγγαράκι μου λαμπρό

φέγγε μου να περπατώ

να μαθαίνω γράμματα

γράμματα σπουδάματα

του Θεού τα πράματα»

2.ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ

Α. Οι εθνεγέρτες και πρόδρομοι της ελληνικής επανάστασης είναι:

1)Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, γνωστός στο τότε ελληνικό γένος ως Πατροκοσμάς (1714-1779 μ.Χ), ο οποίος συνήθιζε να αναφέρει στις ομιλίες του τη λέξη «ποθούμενον» εννοώντας την εξέγερση-επανάσταση των υπόδουλων Ελλήνων για την αποτίναξη του ζυγού της δουλειάς από το Οθωμανικό κράτος.

2)Ο Ρήγας Φεραίος, γνωστός από την καταγωγή του ως Βελεστινλής (1757-1798 μ.Χ), ο οποίος με τον «ΘΟΥΡΙΟ» ξεσήκωνε τους υπόδουλους λαούς της Βαλκανικής Χερσονήσου εναντίον των κρατούντων Οθωμανών

«καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή

παρά σαράντα  χρόνια σκλαβιά και φυλακή»

Η εν λόγω στοιχειολογία και εμψύχωση των υπόδουλων λαών στα Βαλκάνια έδωσε το εναρκτήριο σάλπισμα για εξέγερση και εκτόνωση των υπόδουλων (ραγιάδων) έναντι των τύραννων αρχόντων της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Εν τω μεταξύ στα σαλόνια των τότε Μεγάλων Δυνάμεων του Ευρωπαϊκού χώρου Αγγλίας-Γαλλίας-Ρωσίας και Αυστρο-Ουγγαρίας με τον μέγιστον ανθέλληνα ΜΕΤΕΝΡΙΧ άρχισε να συζητείται έντονα το ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ, τουτέστιν η διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η μοιρασιά των εδαφών αυτής.

Μεγάλη ώθηση στην υπάρχουσα επιθυμία για ελευθερία, έδωσαν από τον 18^ο αιώνα ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός και η Γαλλική Επανάσταση καθώς και η άνθιση της οικονομίας και της παιδείας των Ελλήνων. Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις αναπτύχθηκε το κίνημα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού (1750-1821), το οποίο προετοίμασε το έδαφος για την αποτίναξη του Τουρκικού Ζυγού.

Β. ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Το 1819 στην Οδησσό της Χερσονήσου της Κριμαίας ιδρύθηκε η ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ από τους: Εμμανουήλ Ξάνθο, Νικόλαο Σκουφά και Αθανάσιο Τσακάλωφ. Η μυστική αυτή οργάνωση ανέλαβε τον σχεδιασμό και την εκτέλεση της ελληνικής επανάστασης. Μετά την μύηση των μελών αυτής και του όρκου πίστεως που έδιναν για τον αγώνα, το μήνυμά τους ήταν «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ή ΘΑΝΑΤΟΣ».

Στις 22 Φεβρουαρίου του 1821 ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διαπερνά τον Προύθο ποταμό, εισέρχεται στις παραδουνάβιες περιοχές και συγκροτεί τον Ιερό λόχο αποτελούμενο από πεντακόσιους (500) άνδρες, οι περισσότεροι φοιτητές εκ Θράκης καταγόμενοι και με το μήνυμα «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος», κήρυσσε τον αγώνα ο Υψηλάντης .Διάλεξε προς τούτο διάλεξε την περιοχή της Μολδοβλαχίας, ως έναρξη του αγώνος γιατί στις περιοχές αυτές απαγορευόταν η παραμονή τουρκικού στρατού.

Η επανάσταση αυτή κατέληξε σε αποτυχία καθώς ο Υψηλάντης συνετρίβη στο Δραγατσάνι.

Γ. Επανάσταση 1821

Την 25^η Μαρτίου του 1821, ημέρα τιμής και μνήμης του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, ξημερώνει μία μεγάλη ένδοξη ημέρα για το Ελληνικό Γένος.

Στην ιερά Μονή της Αγίας Λαύρας της Πελοποννήσου ο Επίσκοπος Παλαιών Πατρών γερμανός, ευλογεί την Σημαία της Επαναστάσεως και ορκίζει τους ολιγάριθμους οπλαρχηγούς, για τον αγώνα υπέρ πίστεως και πατρίδος. Μέσα σε δύο έτη οι Έλληνες νίκησαν τις στρατιές που έστειλε ο Σουλτάνος ΜΟΥΡΑΤ Β ΄ και συνέστησαν Κεντρική Διοίκηση.

Το 1827 επιλέχτηκε ως πρώτος κυβερνήτης της Ελληνικής Πολιτείας ο Ιωάννης Καποδίστριας και το 1830 με το πρωτόκολλο του ΛΟΝΔΙΝΟΥ αναγνωρίστηκε η Ελληνική Ανεξαρτησία. Το 1833 διορίστηκε ως ο πρώτος Βασιλιάς, ο Βαυαρός πρίγκηπας ΟΘΩΝ. Τα σύνορα του νέου κράτους οριστικοποιήθηκαν και αναγνωρίστηκαν με τη Συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως στη ΓΡΑΜΜΗ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ και ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ. Ο 19^ος αιώνας πέρασε για το νεοσύστατο ελληνικό κράτος με πολλά γεγονότα, άλλα δόξης και άλλα ταπείνωσης.

Δ. Τελευταία δεκαετία του 19^ου αιώνα.

Η τελευταία δεκαετία αυτού του αιώνος έκρυβε δυσμενή γεγονότα για τους Έλληνες της χώρας αυτής.

Το 1893 επί ημερών πρωθυπουργού του Χαριλάου Τρικούπη εκδηλώθηκε η τρίτη κατά σειράν ΠΤΩΧΕΥΣΗ στην οικονομά της χώρας, η οποία ήταν η χειρότερη από τις προηγούμενες. Το χρέος της χώρας έφθασε στο 175% του ΑΕΠ. Ο Διεθνής οικονομικός έλεγχος γνωστός στους πολίτες αυτής της χώρας ως ΔΟΕ (τα αρχικά γράμματα αυτού) εκρέμετο ως δαμόκλειος σπάθη, πάνω από τα κεφάλια αυτών. Ήταν κάτι ανάλογο των πρόσφατων ΜΝΗΜΟΝΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ της Ενωμένης Ευρώπης που ζήσαμε την περασμένη δεκαετία. Η ιστορία δυστυχώς επαναλαμβάνεται. Τελικά η τελική εξόφληση των υποχρεώσεων της Ελλάδος προς τον Διεθνή οικονομικό έλεγχο έλαβαν τέλος το έτος 1954 από τον τότε Πρωθυπουργό , Αρχιστράτηγο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΑΠΑΓΟ.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά , το 1897 ξεσπά νέος Ελληνοτουρκικός πόλεμος.

Ο πόλεμος άρχισε στους πρώτους μήνες του έτους αυτού από το ύψος της ΜΕΛΟΥΝΑΣ της ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ και το Σεπτέμβριο του ιδίου έτους τα σύνορα της χώρας συρρικνώθηκαν κατηφορίζοντας προς νότον και έφτασαν στα υψώματα του ύψους του ΔΟΜΟΥΚΟΥ. Εκεί αναχαιτίστηκαν και καθηλώθηκαν τα τουρκικά στρατεύματα χάριν της παρεμβάσεως των μεγάλων δυνάμεων.

Τελικά η υπογραφή της Συνθήκης ειρήνης, η εκκένωση της Θεσσαλίας από τον τουρκικό στρατό και η ανακατάληψή της από τον ελληνικό στρατό επέδρασαν κατευναστικά και αποκαταστάθηκε η ηρεμία.

Ε.Μακεδονικός αγώνας.

Η Ελλάδα εισέρχεται στον 20^ο αιώνα , αδύναμη οικονομικά και ταπεινωμένη εθνικά. Όμως στο Μακεδονικό γεωγραφικό χώρο η φλόγα για ελευθερία έχει φουντώσει. Ο αγώνας για την ανεξαρτησία της Μακεδονίας είχε αρχίσει από το 1821. Όμως οι εξεγέρσεις του Εμμανουήλ Παπά στη Χαλκιδική του Ζαφειράκη Θεοδώρου, στη Νάουσα (1822) και η αποτυχημένη Επανάσταση του Λιτοχώρου το 1878 είχαν καταπνιγεί από τους Τούρκους.

Το 1903, ημέρα μνήμης του προφήτου Ηλιού (20 Ιουλίου), λαμβάνει χώρα εξέγερση Βουλγάρων Κομιτατζήδων στην περιοχή του Μοναστηρίου, σχηματίζεται κυβέρνηση στο Κόσοβο, η οποία κρατάει για δέκα (10) ημέρες και στη συνέχεια καταλύεται από τους Οθωμανούς.

Είναι γνωστή στην ιστορία ως εξέγερση του Ίλιντεν , γιατί έγινε την ημέρα εορτής του Προφήτη Ηλία.

Εν τω μεταξύ μέσα στον μακεδονικό χώρο εμφυλοχωρούσαν εκ του εμφανούς οι παρακάτω ύπουλοι κίνδυνοι, εις βάρος των υπόδουλων Ελλήνων χριστιανών:

1.Μετα την Συνθήκη του Βερολίνου (1878) η περιοχή της Μακεδονίας είχε τεθεί υπό Διεθνή Επιτροπία , βάσει της οποίας Γάλλοι, Ρώσοι και Αυστριακοί στρατιωτικοί ανέλαβαν καθήκοντα παράλληλης διοίκησης με τους Οθωμανούς, με αποτέλεσμα  Γάλλοι και Αυστριακοί να προσπαθούν να προωθούν ουνιτικές ιεραποστολές επωφθαλμώντας  την Αρχιεπισκοπή της Θες/νίκης προς όφελος της παπικής Εκκλησίας, οι δε Ρώσοι υποστήριζαν φανερά τις βουλγαρικές ένοπλες ομάδες.

2.Το 1870 μ.Χ με φιρμάνι του Σουλτάνου Αμπντούλ Αζίζι, συστήνεται η αυτόνομη Ορθόδοξη Βουλγαρική εκκλησία, γνωστή ως Βουλγαρική Εξαρχία κατά παράβαση των χριστιανικών διατάξεων και χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως με έδρα την Κωνσταντινούπολη, όπου εκτίσθη η Σιδηρά Εκκλησία του Αγίου Στεφάνου ως καθεδρικός Ναός της Βουλγαρικής Εξαρχίας (1913). Το βασικότερο επίμαχο σημείο στο εν λόγω φορμάνι ήταν η δημιουργία επισκοπικών περιφερειών εφόσον «το όλον ή τουλάχιστον τα δύο τρίτα των ορθόδοξων κατοίκων θέλουν να υπόκεινται εις την βουλγαρικήν εξαρχίαν».

Έναντι των δύο προαναφερθέντων  κινδύνων στον μακεδονικό χώρο έπρεπε να αντιδράσει η Ελλάδα ώστε να προλάβει τα τεκταινόμενα.

Το Γενικό Κέντρο Αμύνης της Ελλάδος έστειλε σε διάφορα μέρη της Μακεδονίας ριψοκίνδυνους αξιωματικούς , οι οποίοι οργάνωσαν τον αγώνα κατά του Βουλγαρισμού και λειτούργησαν κρυφά ως πράκτορες, είτε φανερά ως υπάλληλοι των Ελληνικών Προξενείων, στην εν λόγω περιοχή.

Από τον Σεπτέμβριο του 1904 την αρχηγία των Ελληνικών Σωμάτων ανέλαβε ο νεαρός αξιωματικός του Πυροβολικού Παύλος Μελάς. Όμως σε εμπλοκή αυτού με τουρκικό απόσπασμα στο χωριό ΣΙΑΤΙΣΤΑ της ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ , στις 13 Οκτωβρίου ο μέγας Αγωνιστής ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΣ , μαχόμενος υπέρ πίστεως και πατρίδας, αφήνει την τελευταία του πνοή εις το πεδίο της μάχης. Ο θάνατος του ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ συνετάραξε ολόκληρο το έθνος και από τότε η σωτηρία της ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ έγινε υπόθεση ολόκληρου του Ελληνισμού.

Η θυμόσοφη Μούσα της ελληνικής ψυχής απήντησε πάραυτα με το παρακάτω άσμα,  για την ανάμνηση του ΗΡΩΑ

«Παύλος Μελάς κι αν πέθανε

τ΄αδέλφια του θα ζήσουν

γιατί αυτά θα τρέξουνε

και θα τον αναστήσουν»

Μέρος των αγώνων και θυσιών των Μακεδονομάχων αναγράφονται στο ομώνυμο βιβλίο της Πηνελόπης Δέλτα :»Τα μυστικά του βάλτου».

Στ. Το κίνημα στο Γουδί (1909)

Από την έλευση του Βασιλιά Γεωργίου Α΄το 1863 μέχρι το 1909 για 46 έτη, δεν υπήρξε καμία ανάμιξη του στρατού στην πολιτική. Τον Ιούνιο του 1909 δημιουργήθηκε φόβος πραξικοπήματος εκ μέρους του Στρατιωτικού Συνδέσμου, (ιδεολογικό όργανο του στρατεύματος). Η Κυβέρνηση τότε, του Δημητρίου Ράλλη, έπραξε κύμα μεταθέσεων Αξιωματικών και παρέπεμψε δώδεκα (12) αξιωματικούς σε ανακριτικό συμβούλιο προς απόταξη.

Όταν η εφημερίδα ΧΡΟΝΟΣ διερμηνεύοντας τις θέσεις του Συνδέσμου επιτέθηκε κατά της «βουλευτικής φεουδαρχίας των κομματικών συμμοριών και των Αυλών» ζητώντας μεταρρυθμίσεις και απομάκρυνση του Διαδόχου Κωνσταντίνου, καθώς και των πριγκίπων, από το στράτευμα ο Ράλλης προχώρησε σε συλλήψεις. Ο κύβος είχε ριφθεί. Στις 14 Αυγούστου με μία παράτολμη ενέργειά του, ο Θεόδωρος Πάγκαλος απελευθέρωσε τους κρατουμένους αξιωματικούς Κωνσταντίνο Σάρρο και Ταμπακόπουλο, προκαλώντας την οργή του Ράλλη, που διέταξε επιφυλακή και δεκάδες συλλήψεων. Τη νύχτα της 14^ης προς την 15^η Αυγούστου, ο Σύνδεσμος προχώρησε στο κίνημα, το οποίο επικράτησε αμέσως.

Επικεφαλής του κινήματος τέθηκε ο Συνταγματάρχης Πυροβολικού Νικόλαος Ζορμπάς, άνθρωπος σύνους, μετριοπαθής και συντηρητικός, απαίτησε την παραίτηση της Κυβέρνησης Δ.Ράλλη, μεταρρυθμίσεις στο στρατό, τη διοίκηση και την παιδεία, αποκλειομένης ρητά της καθεστωτικής αλλαγής, δικτατορίας και συνταγματικής τροποποίησης.

Όλα έγιναν δεκτά από την νέα κυβέρνηση του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη και οι επαναστατημένες μονάδες επέστρεψαν στις θέσεις, στα καθαρά στρατιωτικά τους καθήκοντα χωρίς την εγκαθίδρυση Δικτατορίας.

Εν τω μεταξύ στον Πειραιά κατέφθασε ο επαναστάτης ΘΕΡΙΣΟΥ, Ελευθέριος Βενιζέλος, ο οποίος έμελε να παίξει σπουδαία παρουσία εις τα μελλούμενα γεγονότα της χώρας.

(ζ). Α΄Βαλκανικός πόλεμος

1)Η ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και αφοσίωση των στρατιωτικών στα καθαρά υπηρεσιακά τους καθήκοντα, σταθεροποίησε την όλη κατάσταση και ομαλή λειτουργικότητα στην Ελλάδα. Από το 1906 έως το 1909 έλαβε χώρα σοβαρή στρατιωτική ανασυγκρότηση, παρελήφθη σύγχρονο υλικό ύψους 77 εκατομμυρίων δραχμών και εγένετο εκπαίδευση του στρατού επί νέας επαγγελματικής βάσεως και δραστηριότητας, με αποτέλεσμα ο ελληνικός στρατός να βρεθεί έτοιμος προς εκστρατεία το 1912.

Το Σεπτέμβριο του 1912 η Ελλάδα, Βουλγαρία, Σερβία και Μαυροβούνιο, ταυτόχρονα έδωσαν διακοίνωση στην Οθωμανική Κυβέρνηση, περί παροχής αυτονομίας των εθνοτήτων τους.

Ο πόλεμος κηρύχθηκε στις 4 Οκτωβρίου του ιδίου έτους.

Είχε προηγηθεί επιστράτευση στα προαναφερθέντα κράτη, αλλά δεν είχε συμφωνηθεί διαμοιρασμός εδαφών που θα εγένετο μετά το πέρας των επιχειρήσεων.

Ο Ελληνικός στρατός αποτέλεσε δύο ομάδες. Την ομάδα της κύριας δύναμης στο θέατρο της Θεσσαλίας υπό τον διάδοχο Κωνσταντίνο και την ομάδα της Ηπείρου, υπό τον Στρατηγό Σαπουντζάκη. Την 9^η Οκτωβρίου η ελληνική στρατιά επιτίθεται κατά της αμυντικής τουρκικής τοποθεσίας της διαβάσεως του Σαρανταπόρου. Η μάχη ήταν σκληρά αδυσώπητη και επίπονη, αλλά μετά από τριήμερη σφόδρα αγωνιστική προσπάθεια, η τουρκική στρατιά αναγκάστηκε να υποχωρήσει και να συμπτυχθεί προς Κοζάνη.

Μετά την πρώτη αυτή νικηφόρο μάχη η στρατιά αφήνει την  V μεραρχία στο υψίπεδο Κοζάνης για ασφάλεια  των μετόπισθεν περιοχών και στρέφεται προς ανατολάς, καθόσον επείγετο για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης , την οποίαν επιβουλεύοντο και οι κατερχόμενες προς νότο βουλγαρικές δυνάμεις.

Στην κίνησή της, η στρατιά προς ανατολάς αντιμετώπισε ισχυρές τουρκικές δυνάμεις στην αμυντική τοποθεσία των Γιαννιτσών. Τέσσερις ελληνικές Μεραρχίες επετέθησαν σε όλο το μήκος της τοποθεσίας και μετά από ορμητική έφοδο αυτών, δια της λόγχης, ανέτρεψαν τις απεγνωσμένες αντεπιθέσεις των Τούρκων. Ακολούθησε μετά από εργώδεις προσπάθειες του μηχανικού του ελληνικού στρατού, η ζεύξη του ποταμού Αξιού και το στράτευμα επέλασε προς την Θεσσαλονίκη. Ολόκληρη η τουρκική στρατιά παραδόθηκε αιχμάλωτος. Την 26^η Οκτωβρίου, ημέρα εορτής του πολυούχου της Θεσ/νίκης, ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, του ελληνικού στρατού προειλαύνοντος προς την πόλη της Θεσσαλονίκης κατέφθασε η πρόταση του Χασάν Ταξίν Πασά, περί παραδόσεως της πόλης. Την 28^η Οκτωβρίου ο Διάδοχος Κωνσταντίνος εισήλθε επίσημα στη Θεσσαλονίκη.

Αιφνιδίως την ημέρα αυτή έφθασαν στα βόρεια κράσπεδα της πόλεως Βουλγαρικά στρατεύματα υπό τον Στρατηγό Θεοδώρωφ και μετά από συζήτηση αβροφροσύνης με τον διάδοχο Κων/νο επετράπη να εισέλθουν στην πόλη δύο τάγματα με τους πρίγκιπες Βόρις και Κύριλλο, για ξεκούραση. Η παράκληση του Βούλγαρου Στρατηγού απεδείχθη ότι ήταν ύπουλη, γιατί  υπέβοσκε δόλος , όπως απεδείχθη στη συνέχεια των γεγονότων.

2)Απελευθέρωση των Ιωαννίνων

Η τουρκική τοποθεσία προς Νότον της πόλεως των Ιωαννίνων σε απόσταση από την πόλη δέκα (10) χιλιομέτρων, αποτελούσε μία φύση και θέση ισχυρά τοποθεσία αμύνης σχεδιασθείσα και οργανωθείσα από Γερμανική αποστολή, υπό τον Στρατηγό ΦΟΝ ΝΤΕΡ ΓΚΟΛΤΣ από το 1909. Έναντι αυτής της τοποθεσίας η Ελληνική Δύναμη υπό τον Στρατηγό Σαπουντζάκη εξέπεμψε πλείστες όσες επιθέσεις κατά μέτωπον, αλλά απέτυχαν όλες.

Η Κυβέρνηση στην επιδίωξή της να  δραστηριοποιήσει τις επιχειρήσεις για να προλάβει την κάθοδο των τουρκικών δυνάμεων από το ΜΕΤΩΠΟ των ΣΕΡΒΩΝ και ν΄αποφύγει την ενδυνάμωση των αμυνομένων στα ΙΩΑΝΝΙΝΑ , ανέθεσε στο Διάδοχο Κωνσταντίνο τη ΓΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗΓΙΑ των Στρατών Μακεδονίας και Ηπείρου. Στις 10 Ιανουαρίου του 1913 ο Διάδοχος αποβιβάστηκε στην ΠΡΕΒΕΖΑ και ανέλαβε ευθύς αμέσως την διεύθυνση των επιχειρήσεων. Ο  Διάδοχος Κων/νος μετά από ενδελεχή μελέτη και διεισδυτική έρευνα της αμυντικής τοποθεσίας του εχθρού, ενετόπισε το αδύνατο σημείο της εχθρικής αμυντικής τοποθεσίας , που ήταν το δυτικό τμήμα αυτής της τοποθεσίας και απεφάσισε να συγκεντρώσει τις ισχυρές δυνάμεις και με πάσα μυστικότητα για μια αιφνίδια επίθεση, προς την ολιγότερο ισχυρά πτέρυγα του εχθρού στον ΔΥΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΑΥΤΟΥ.

Η προπαρασκευή του Πυροβολικού άρχισε την αυγή της 19^ης Φεβρουαρίου, κατευθυνομένη προς το μέτωπο ΚΑΤΡΙΤΣΑ-ΚΟΣΤΕΛΙΟ-ΜΠΙΖΑΝΙ. Η μάχη είναι σκληρή και η επίθεση λίαν επίπονη και φονικότατη, όμως η μάζα ελιγμού του Β΄ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΡΑΤΙΑΣ προχωράει αδίστακτα και σταθερά, καθηλώνοντας τις Δυνάμεις του εχθρού και πιέζοντας αυτές προς υποχώρηση. Στις 20 Φεβρουαρίου και ώρα 13:00΄, όλες οι αντιστάσεις των Τούρκων έναντι του Β΄ Τμήματος Ελληνικής Στρατιάς είχαν ανατραπεί και το ΔΥΤΙΚΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ : Μεγάλη Ράχη-Άγιος Νικόλαος-Τσούκα, είχε καταληφθεί.

Το 1^ο Σύνταγμα Ευζώνων, προελαύνει αυτοβούλως υπό τον Διοικητήν αυτής Βελισσαρίου, αποκοπέν από τον κύριο όγκο της προελανούσης μάζας, ριψοκινδυνεύοντας αυτήν την αποκοπήν και φθάνει στα στρατόπεδα Πυροβολικού της πόλεως Ιωαννίνων, μολονότι η υπόλοιπη τοποθεσία στο ΜΠΙΖΑΝΙ-ΣΑΔΟΒΙΤΣΑ-ΚΑΣΤΡΙΤΣΑ κρατούσε ισχυρά την άμυνά της.

ΠΑΝΙΚΟΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ.

Την 11^η νυκτερινή ώρα ο ΕΣΑΤ ΠΑΣΑΣ έστειλε προτάσεις στο Διάδοχο, περί παραδόσεως του τουρκικού στρατού και της πόλεως των ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ. Την 21^η Φεβρουαρίου 1913 εισέρχεται στην πόλη των ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ το Σύνταγμα Ιππικού της Ελληνικής Στρατιάς και την επομένη επίσημα πλέον εισέρχεται ο Διάδοχος Κωνσταντίνος.

Η είδηση απελευθερώσεως της πόλεως των Ιωαννίνων προκάλεσε ευμενέστατα σχόλια όχι μόνον στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρη την τότε Ευρώπη.

Εξύψωσε στο έπακρο το ηθικό του Ελληνικού στρατού και την εμπιστοσύνη του στην στρατιωτική ηγεσία.

Αποδεσμεύτηκε ο όγκος του στρατού από την Ήπειρο και επέστρεψε στον μακεδονικό χώρο.

Παράλληλα με τον αγώνα του στρατού στην ξηρά, διεξάγονταν και αντίστοιχες επιχειρήσεις του Ελληνικού Ναυτικού στη θάλασσα, ο ελληνικός στόλος κατεναυμάχισε τον αντίστοιχο τουρκικό σε δύο ναυμαχίες, Έλλης και Λήμνου, την 3^η Δεκεμβρίου 1912 και την 5^η Ιανουαρίου 1913, αντίστοιχα, απελευθερώνοντας όλα τα νησιά του Αιγαίου και των Στενών του Ελλησπόντου, αποκλείοντας παράλληλα την δυνατότητα αυτού να εξαποστείλει μέσω του ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΕΛΑΓΟΥΣ δυνάμεις των Οθωμανών-Τούρκων προς τον χερσαίο Ελλαδικό χώρο.

Σε ολόκληρο αυτόν τον αγώνα δυναμική ήταν η παρουσία του Ναύαρχου ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗ και του θωρηκτού ΑΒΕΡΩΦ. Την 5^η Μαρτίου 1913 δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη ο Βασιλεύς Γεώργιος και στο θρόνο της Ελλάδος ανήλθε ο Διάδοχος Κωνσταντίνος Στρατηλάτης του Α΄ Βαλκανικού πολέμου.

Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος

Από τον Φεβρουάριο  του 1913 είχαν αρχίσει αιματηρά επεισόδια μεταξύ των βουλγαρικών προωθημένων τμημάτων αφενός και των Σερβικών και Ελληνικών τμημάτων αφετέρου.

Μετά την σύναψη Συνθήκης Ειρήνης μετά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας ήλθε η ώρα της διανομής των εδαφών της Βαλκανικής χερσονήσου στα εξεγερθέντα κράτη.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των μέχρι τότες συμμάχων οδεύουν εις μίαν μελλοντικήν σύρραξιν λόγω της βουλγαρικής υπεροψίας και απαιτητικότητας. Οι Βούλγαροι ονειρεύονται την μεγάλη Βουλγαρία της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου (1878) και απαιτούν εδάφη τα οποία ήταν απάτητα από τα στρατεύματά τους, περιφρονώντας την ικανότητα του Ελληνικού και Σερβικού Στρατού.

Η Βουλγαρία στηριζομένη στην αλλαζονική συμπεριφορά της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας αυτής είχε πάρει την απόφαση να εκτελέσει αιφνιδιαστικά ομόχρονη επίθεση κατά του ελληνικού και σερβικού στρατού. Την νύχτα της 16-17 Ιουνίου 1913 λαμβάνει χώρα η εν λόγω επίθεση.

Ο  πόλεμος άρχισε ακήρυχτος.

Την 18^η Ιουνίου έφθασε στη Θες/νίκη ο Βασιλεύς Κων/νος.

Ο Δκτής της 2ας Βουλγαρικής Στρατιάς Στρατηγός Ιβάνωφ αφού απώθησε τις ελληνικές προφυλακές, σχεδιάζει Γενική επίθεσης προς Θεσ/νίκη την 19^η Ιουνίου.

Τον πρόλαβε όμως η επιθετική εξόρμηση ολόκληρου του ελληνικού στρατού, την αυγή της 19^ης Ιουνίου και τον καθήλωσε σε άμυνα.

Η γενική μάχη επί μετώπου 80 χιλιομέτρων με οκτώ (8) μεραρχίες συμπαρατεταγμένες με την κύρια ενέργεια προς Κιλκίς κράτησε ολόκληρη την ημέρα, με αγώνα εκ τον συστάδην, ανάγκασε δε τα βουλγαρικά στρατεύματα να υποχωρήσουν στην κύρια τοποθεσία Αμύνης περί το ΚΙΛΚΙΣ και υψώματα ΛΑΧΑΝΑ-ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ-ΠΑΛΙΟΚΑΣΤΡΟ.

Ο μαχητικός αγώνας, σκληρότατος και φονικότατος, διήρκησε επί τριήμερο και κατέληξε εις την νικηφόρον κατάκτησιν της ΑΜΥΝΤΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ:

ΚΙΛΚΙΣ-ΛΑΧΑΝΑ από τα Ελληνικά στρατεύματα.

Η τριήμερη αυτή μάχη στοίχισε στον Ελληνικό στρατό 8.700 νεκρούς και τραυματίες.

Οι Βούλγαροι τρόμαξαν , αιφνιδιάστηκαν και αναγκάσθηκαν σε βαθιά οπισθοχώρηση προς τα στενά της Κρέσνας.

Επικολούθησε η καταδίωξη του εχθρού και μετά από άλλη μία φονικότατη μάχη στην περιοχή του Σιμιτλή κατέληξε σε πενθήμερη ανακωχή των επιχειρήσεων και τελικά σε ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΙΡΗΝΗΣ της 28^ης ΙΟΥΛΙΟΥ 1913.

3.Τελική εποχή

(α) Α΄Παγκόσμιος πόλεμος (1914-1918μ.Χ)

1)Η Ελλάδα τηρεί ουδετερότητα.

Τον Αύγουστο του 1914 η Ευρώπη συγκλονίζεται. Ο πόλεμος άρχισε με αντίπαλες παρατάξεις, αφενός της ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΕΣ της ΕΥΡΩΠΗΣ (Αυστρο-Ουγγαρία-Γερμανία), αφ ΄ετέρου την ΑΝΤΑΝΤ (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία).

Ο Βασιλεύς της Ελλάδος Κωνσταντίνος πιέζεται με απειλητικά μηνύματα, από τον Γερμανό αυτοκράτορα, για να προσχωρήσει η Ελλάδα στο στρατόπεδο των κεντρικών αυτοκρατοριών. Ο Βασιλεύς απαντά: «Τα συμφέροντα της Ελλάδος υπαγορεύουν απόλυτη ουδετερότητα». Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος συμφωνεί με την άποψη του Βασιλέως. Περί τα τέλη Οκτωβρίου του 1914, η Τουρκία μπήκε στον πόλεμο παρά το πλευρό της Γερμανίας. Η Βουλγαρία κρατούσε ουδετερότητα,

Η Σερβία απέκρουσε αποτελεσματικά τις Γερμανικές επιθέσεις και κρατούσε το έδαφός της, παρέχουσα στις δυνάμεις της ΑΝΤΑΝΤ, μία ευρεία Βαλκανική βάση επιχειρήσεων.

Εάν οι σύμμαχοι της ΑΝΤΑΝΤ απεφάσιζαν να στείλουν δέκα (10) μεραρχίες στην Ελλάδα, στις αρχές του 1915 και να ανοίξουν τον δρόμο ανεφοδιασμού του Βαλκανικού μετώπου μέσω Θεσ/νίκης, η Ελλάδα στηριζομένη στην συμμαχική αυτή βοήθεια θα έβγαινε στον πόλεμο με τις δέκα πέντε (15) μεραρχίες της.

Το σύνολο αυτών των είκοσι πέντε (25) μεραρχιών, συνεννοούμενο με τις δέκα τρεις (13) μεραρχίες των Σέρβων θα συγκροτούσε ένα ισχυρό μέτωπο στο ΔΟΥΝΑΒΗ και θα ερχόταν σε επαφή με τη ΡΟΥΜΑΝΙΑ, η οποία αναζητούσε ευκαιρία για να βγει στον πόλεμο.

Οι σύμμαχοι παρέβλεψαν τις προαναφερθείσες σκέψεις και διέθεσαν το πολεμικό δυναμικό των δώδεκα (12) μεραρχιών τους , στο πιο άβολο πεδίο μάχης , στη Χερσόνησο της ΚΑΛΛΙΠΟΛΕΩΣ όπου καθηλώθηκαν.

Αποξένωσαν την Ελλάδα, υποσχόμενοι στη Βουλγαρία την παραχώρηση ελληνικών εδαφών γιατί πίστευαν ότι θα την έπειθαν να προσχωρήσει στην ΑΝΤΑΝΤ.

Ειδικά για την Ελλάδα, η εκστρατεία των Δαρδανελλίων ματαίωσε οριστικά την προσχώρησή της στο στρατόπεδο των συμμάχων. Τον Οκτώβριο του 11915 οι σύμμαχοι της ΑΝΤΑΝΤ απεφάσισαν να στρέψουν τις δυνάμεις τους προς την Θεσσαλονίκη, απελπιστικά αργά. Η Βουλγαρία, βγήκε στον πόλεμο στο πλευρό της Γερμανίας, πράγμα  που είχε επισημάνει πρόωρα, εις ανύποπτον χρόνον, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Συνταγματάρχης Ιωάννης Μεταξάς. Εν τω μεταξύ οι Γερμανικές Δυνάμεις είχαν επιτύχει μεγάλη διάσπαση στο Ρωσικό Μέτωπο και έστρεψαν δύναμη δέκα τεσσάρων (14)μεραρχιών προς την Βαλκανική Χερσόνησο. Υπό τον όγκο των Γερμανο-Βουλγαρικών Δυνάμενων η Σερβική αντίσταση κατέρρευσε. Οι Σύμμαχοι μετέφεραν εσπευσμένα δυνάμεις από την ΚΑΛΛΙΠΟΛΗ προς την Σερβίαν, μέσω του ΛΙΜΕΝΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, μετά από ενθάρρυνση του πρωθυπουργού Ελ. Βενιζέλου, αλλά η κατάρρευση του Σερβικού Στρατού ήταν ήδη δεδομένη.

Οι Σέρβοι πιεζόμενοι κατέφυγαν εις τα όρη της Αλβανίας και κατέληξαν εις την ΚΕΡΚΥΡΑ δι΄ανάπαυση ένεκεν της κοπώσεώς των. Τον ΝΟΕΜΒΡΙΟ του 1915 οι Σύμμαχοι είχαν χάσει την εκστρατεία της Βαλκανικής Χερσονήσου.

Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδος Ελ. Βενιζέλος έθεσε στη Βουλή, την απόφασή του να εξέλθει η Ελλάδα στον πόλεμο υπέρ των Συμμάχων, έλαβε δε 142 ψήφους, έναντι 102, υπέρ της προτάσεώς του. Ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος δεν ενέκρινε αυτή την πολιτική, ως επαγόμενη κινδύνους πολλώς  για την ασφάλεια της χώρας και ζήτησε την παραίτηση της Κυβερνήσεως. Η Κυβέρνηση παραιτήθηκε και πρωθυπουργός ανέλαβε ο Αλέξανδρος Ζαΐμης.

Αρχίζει ο ΔΙΧΑΣΜΟΣ του λαού σε βασιλικούς και βενιζελικούς.

Οι Γερμανοί δεν επιτίθενται στα ελληνικά σύνορα στηριζόμενοι στην υπόσχεση του Βασιλέως Κων/νου, ότι εφόσον οι Βούλγαροι δεν επιτεθούν στην Ελλάδα, η ουδετερότητα αυτής θα διατηρηθεί. Άλλωστε μετά την κατάρρευση των Σερβικών στρατευμάτων ο δρόμος προς την ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΤΟΥΡΚΙΑ είχε ανοίξει. Επιπλέον δε .εάν επιτίθεντο στην Ελλάδα θα είχαν ανάγκη να διαθέσουν και άλλες επιπλέον Μεραρχίες. ΗΤΑΝ ΜΙΑ ΠΑΡΑΔΟΞΗ ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ. Η Γερμανική Διοίκηση αντιλήφθηκε ότι οι Σύμμαχοι υπό την σκέπη της ελληνικής ουδετερότητας δημιουργούσαν μέσα στο ελληνικό έδαφος μία ισχυρή βάση επιχειρήσεων,  από την οποία θα μπορούσαν να εξορμήσουν προς το Νότιο πλευρό τους. Τον Μάιο του 1915 διέταξε την προώθηση των δυνάμεών της στην νότια είσοδο της στενωπού ΡΟΥΠΕΛ  την οποίαν και κατέλαβε.

Την 17^η Αυγούστου του 1916 Βουλγαρικές Δυνάμεις εισέβαλαν στο ελληνικό έδαφος και ενεκλώβησαν τις Δυνάμεις του Δ΄ Σώματος Στρατού στις πόλεις Σερρών, Δράμας και Καβάλας. Το σώμα για ν΄αποφύγει αιχμαλωσία από τους Βουλγάρους, συνθηκολόγησε με αντιπροσώπους της Γερμανικής Διοίκησης και μεταφέρθηκαν εννέα (9.000) χιλιάδες άνδρες αυτού δια σιδηροδρομικών συρμών στην Γερμανία, όπου κρατήθηκαν αιχμάλωτοι μέχρι πέρατος του πολέμου.

Καθ΄όν χρόνον εσταθεροποιείτο το Μακεδονικό Μέτωπο εκδηλώθηκε στη Θεσ/νίκη επαναστατική κίνηση Ελλήνων Αξιωματικών εναντίον του Βασιλέως. Ο Γάλλος Στρατηγός Σαράϊγ, αρχηγός του εκστρατευτικού σώματος των σωμάτων της ΑΝΤΑΝΤ, υποστήριξε την κίνηση αυτή και ανεγνώρισε ως ελληνική αρχή την επαναστατική επιτροπή. Στις 9 Οκτωβρίου φθάνει ο Ελ. Βενιζέλος στη Θεσ/νίκη αναλαμβάνει την αρχηγία της επαναστάσεως , συντάσσει Κυβέρνηση Εθνικής Αμύνης και συγκροτεί στρατό εκ των επαναστατημένων περιοχών, προς σύμπραξη μετά των δυνάμεων του Στρατηγού Σαράϊγ.

Η Ελλάδα διαιρέθηκε σε δύο κράτη. Στο κράτος των Αθηνών με τον Βασιλέα Κων/νο και στο Κράτος της Θεσ/νίκης με προεξάρχοντα τον τέως Πρωθυπουργό Ελ. Βενιζέλο.

Οι Ιταλοί επωφελούμενο της ευκαιρίας καταλαμβάνουν κατ΄αρχήν την Βόρειο Ήπειρο και στη συνέχεια τα Ιωάννινα, το Μέτσοβο και την Παραμυθία.

Από τον Σεπτέμβριο του 1916 οι Σύμμαχοι έθεσαν σχέδιο εκθρονίσεως του Βασιλέως Κων/νου και να φέρουν Κυβερνήτη της Ελλάδος τον Ελ.Βενιζέλο, οπαδό της αμέσου εξόδου της Ελλάδος στον πόλεμο, παρά το πλευρό τους.

Μετά από επιχείρηση αποκλεισμού της Αθήνας από τους συμμάχους ο Βασιλεύς υπέκυψε στην παραίτησή του, αφήνοντας στο θρόνο τον πρίγκηπα Αλέξανδρο

2)Είσοδος της Ελλάδας στον πόλεμο

Α/ Η Κυβέρνηση Εθνικής ενότητας συνεκρότησε το Σώμα Στρατού Εθνικής Αμύνης, αποτελούμενο από τις Μεραρχίες Σερρών. Κρήτης και Αρχιπελάγους. Μετά την ένωση του Κράτους και την ανάληψη της εξουσίας από τον Ελευθέριο Βενιζέλο συνεκροτήθησαν άλλες επτά (7) Μεραρχίες οι οποίες έλαβαν νέο σύγχρονο υλικό και εξεπαιδεύθησαν από Γάλλους Αξιωματικούς στο νέο υλικό, γενόμενες ετοιμοπόλεμες για την νέα τους εξόρμηση προς το Μακεδονικό Μέτωπο, συμπράττουσες με τα Συμμαχικά Στρατεύματα.

Β/ Η μάχη του Σκρα

Το πρωί της 30^ης Μαΐου του 1918 το Σώμα Στρατού Εθνικής Αμύνης με τις τρεις (3) προαναφερθείσες μεραρχίες του και μετά από 24ωρου προπαρασκευή 122 πυροβόλων, εξετόξευσε συντονισμένη επίθεση κατά της τοποθεσίας ΣΚΡΑ- ΧΟΥΜΑ, την οποίαν και κατέλαβε μετά από σκληρότατο αγώνα μάχης επί 24ωρον. Οι Ελληνικές μεραρχίες διατήρησαν το κατακτηθέν έδαφος παρά της σκληρές βουλγαρικές αντεπιθέσεις, οι δε απώλειες της μάχης αυτής ήταν  βαρύτατες.

Η νίκη του ΣΚΡΑ έμεινε γνωστή στην ιστορία σαν μεγάλη μάχη, καθόσον εξέπληξε Συμμάχους και εχθρούς. Δέον να ληφθεί υπόψιν ότι το προηγούμενο έτος 1917, την ίδια ακριβώς προσπάθεια έκανε η 122^α γαλλική μεραρχία (Μάιος 1917), αλλά είχε οικτρά αποτυχημένα αποτελέσματα.

Με τη νίκη του ΣΚΡΑ ο Ελληνικός στρατός απέκτησε την εκτίμηση όλων των συμμάχων χωρών.

Γ) Διάσταση του Μετώπου

Την 9^η Ιουνίου του 1918 την αρχηγία των δυνάμεων του Μακεδονικού Μετώπου αναλαμβάνει ο Γάλλος Στρατηγός ΦΡΑΝΣΕ ΝΤ΄ΕΣΠΕΡΕ.

Το σχέδιο επιθέσεως προέβλεπε ένα βίαιο χτύπημα με μία ισχυρή μάζα προπαρασκευής πυροβολικού στον τομέα ΣΟΚΟΛ-ΒΕΤΕΡΝΙΚ με έφοδο τριών μεραρχιών ακολουθούμενη με άμεσο εκμετάλλευση πέντε (5) σερβικών μεραρχιών προς ΚΟΖΙΑΚΑ.

Βοηθητικές επιθέσεις θα ελάμβαναν χώρα στο ΜΕΤΩΠΟ ΑΞΙΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ και εκατέρωθεν ΛΙΜΝΗΣ ΔΟΪΡΑΝΗΣ και ΣΤΡΥΜΟΝΑ ΠΟΤΑΜΟΥ. Την 14^η Σεπτεμβρίου του 1918 άρχισε η επίθεση τόσον της ΚΥΡΙΑΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ , όσον και των ΒΟΗΘΗΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΩΝ, εκατέρωθεν της Κυρίας τοιαύτης, με διαφοράν μεταξύ τους κατά ένα 24ωρο. Κατόπιν ισχυράς αντιστάσεως των αμυνομένων όλοι οι Αντικειμενικοί Σκοποί των επιτιθέμενων κατελήφθησαν. Το βράδυ της 15^ης Σεπτεμβρίου το ρήγμα της ΑΜΥΝΤΙΚΗΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑΣ είχε επιτευχθεί σε πλάτος 20 χιλιομέτρων και βάθος 8 χιλιομέτρων.

Ο αγώνας συνεχίστηκε ακατάπαυστα μέχρι την 26^η Σεπτεμβρίου, με συνεχείς επιθέσεις και σκληρές αναμετρήσεις των αντιμαχωμένων, οπότε η Βουλγαρία ζήτησε την κατάπαυση των εχθροπραξιών. Στις 29 Σεπτεμβρίου κατέθεσε τα όπλα με την υπογραφή της ανακωχής. Η Τουρκία κατέθεσε τα όπλα της 20^ης Οκτωβρίου του ιδίου έτους με την ανακωχή του ΜΟΥΔΡΟΥ.

Οι Ελληνικές Μεραρχίες έδρασαν ενεργά στις επιχειρήσεις διασπάσεως κατατμηθείσες σε μικρές ομάδες υπό της Συμμαχικής Διοικήσεως σε επιχειρησιακούς Διοικητές Γάλλους και Βρετανούς, σε διάφορους τομείς.

Η συμβολή του Ελληνικού Στρατού κρίθηκε από τις Συμμαχικές Διοικήσεις αποφασιστική και ότι άνευ αυτής της συμβολής η διάσπαση θα ήταν αδύνατη. Οι απώλειες του Ελληνικού Στρατού στις επιχειρήσεις αυτές ανήλθαν σε 5.259 άνδρες, εκ των οποίων 773 νεκροί, ήτοι στο 30% του συνόλου των συμμαχικών απωλειών και στο 50% του συνόλου των νεκρών.

Την 29^η Οκτωβρίου 1918 εκ μέρους της τότε Γερμανικής Κυβέρνησης υπεγράφη η ανακωχή των εχθροπραξιών και έτσι έληξε ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος. Οι δυνάμεις των Συμμάχων του Συγκροτήματος της ΑΝΤΑΝΤ είναι οι νικήτριες δυνάμεις.

Μετά την υπογραφή συνθηκολόγησης των Βουλγάρων στη Θεσ/νίκη την 30^η Σεπτεμβρίου του 1918 εγκαθίσταται Διασυμμαχικός έλεγχος στη Δυτική Θράκη με αρχηγό  των στρατευμάτων κατοχής τον Γάλλο Συνταγματάρχη ΑΛΙΕ.

4.Απελευθέρωση της Κομοτηνής

Βρισκόμαστε στον Ιούλιο του 1913 κι ενώ οι κύριες δυνάμεις του Ελληνικού Στρατού διεξάγουν τον αγώνα του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου προχωρούντες προς την περιοχή Σόφιας, προ της μάχης του ΣΙΜΙΤΛΙ, η VIII  Ελληνική Μεραρχία εξορμά την 12^η Ιουλίου 1913, περνάει τον Νέστο και απελευθερώνει την περιοχή προ της ΞΑΝΘΗΣ. Την 4^η Οκτωβρίου η Ξάνθη είναι ελεύθερη.

Στόλος με  το θωρηκτό ΑΒΕΡΩΦ, επικεφαλής στο οποίο επέβαινε ο ίδιος ο Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης , κατέπλεε το απόγευμα της προηγουμένης στο τότε Δεδέ Αγάτς (την σημερινή Αλεξανδρούπολη). Ο αείμνηστος Μητροπολίτης Ιωακείμ με τον Μουφτή, ανήρχοντο στην περίφημη Ναυαρχίδα για να υποβάλλουν τας ευχάς αυτών στον γενναίο Ναύαρχο και τα πλήθη από την παραλία εζητωκραύγαζαν και χαιρετούσαν με τα μανδήλια τους. Στις 5 το απόγευμα αποβιβαζόταν και χαιρετούσαν από το θωρηκτό ΑΒΕΡΩΦ υπό τον τότε Αντιπλοίαρχο Στυλ. Μαυρομιχάλη Επιτελή του ναυάρχου, Ναυτικό Άγημα και κατελάμβανε την πόλη, στο Διοικητήριο της οποίας ο επικεφαλής του αγήματος ύψωνε την Ελληνική σημαία και εδιάβαζε την Ημερήσια Διαταγή του Ναυάρχου, που επισημοποιούσε την κατάληψη της πόλεως εν ονόματι του Βασιλέως των Ελλήνων, ενώ τα πλήθη με τους Μητροπολίτη και Μουφτή επικεφαλής χαιρετούσαν με έξαλλο ενθουσιασμό και έκλαιγαν από συγκίνηση.

Την λαμπρή εικόνα της απελευθερώσεως της πόλεως συνεπλήρωνε και ένα πολυτιμότατο λάφυρο, ο πολυτελής Αυτοκρατορικός συρμός του Σουλτάνου από 30 και πλέον οχήματα, με τον Τουρκικό Αυτοκρατορικό Θυρεό, δώρο της Αυτοκρατείρας της Γαλλίας Ευγενίας προς τον Σουλτάνο. Αξιωματικοί του Μηχανικού επισκεύασαν τις βλάβες της ατμομηχανής και της σιδ. Γραμμής και την μεθεπομένη ο συρμός αυτός, στολισμένος με τα ελληνικά χρώματα προωθήθηκε στη Θεσ/νίκη. Το Δημοτικό Συμβούλιο της Αλεξανδρουπόλεως  συνελθόν αμέσως κάτω από την επαρθείσα ελληνική σημαία ονόμασε τον Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη και τον Αντιπλοίαρχο Στυλ. Μαυρομιχάλη, επιτίμους Δημότες της πόλεως, την δε κεντρική λεωφόρο, ως Λεωφόρο Παύλου Κουντουριώτη και τον Δημοτικό Κήπο, «Φάληρον».

Δύο μέρες αργότερα, 14^η Ιουλίου 1913 η ίδια Μεραρχία προωθούσε το υπό τον Συν/ρχη Καναβατζόγλου 8^ο Σύνταγμα Κρητών και κατελάμβανε την Γκιουμουλτζίνα, στο Διοικητήριο της οποίας υψωνόταν ύστερα από 552 χρόνια η πρώτη Ελληνική σημασία, η οποία και αποτελεί από τότε το κειμήλιο της πόλεως και το όνομα του Συν/τος Κρητών , δινόταν σε κεντρική οδό αυτής.

Την επομένη ημέρα αποβιβαζόταν στο Δεδέ-Αγάτς το υπό τον Συν/ρχη Τυπάλδο Σύνταγμα Πεζοναυτών, το οποίο προχώρησε προς τα βορειοανατολικά και έφθασε μέχρι την Κορκοφωλεά, στα πρόθυρα του Σουφλίου, όπου συναντήθηκε με Τουρκικά Στρατεύματα, τα οποία, επωφελούμενα από τον ενδοσυμμαχικό πόλεμο, ανακατέλαβαν όλη την Αντ. Θράκη και το τρίγωνο Διδ/χο-Ορτάκιοϊ-Σουφλί από την Δυτική Θράκη.

Έτσι ένα μεγάλο μέρος της Δυτικής Θράκης, το μεγαλύτερο, απελάμβανε και ανέπνεε τον αέρα της ελευθερίας. Η φρικτή σκλαβιά των πεντέμισυ αιώνων, φαινόταν πως έπαιρνε τέλος και ο αυγερινός μιας χαρούμενης και ελεύθερης ζωής ερόδιζε στον ορίζοντα.

Όμως η Δυτική Θράκη είχε γελασθεί. Το φωτεινό αστέρι της αυγής σκεπάστηκε από το σύννεφο της συνθήκης του Βουκουρεστίου του 1913, η οποία χάραξε τα νέα προς τα ανατολικά, σύνορα της πατρίδας μας, πάνω από την Ροδόπη και το Νέστο. Και τα σκοτάδια της νύκτας, πυκνότερα τώρα, ξανασκέπασαν το τμήμα εκείνο, που πρόσκαιρα είχε αρχίσει να αναπνέει τον αέρα της ελευθερίας. Όμως ο αρραβώνας της Θράκης με τη μάνα Ελλάδα είχε γίνει. Ο γάμος αναμένεται. Στις 28 Νοεμβρίου 1913 ο Ελληνικός στρατός αποχωρεί από τη Δυτική Θράκη.

Τον Ιανουάριο του 1919 ο Αρχηγός των Συμμαχικών Δυνάμεων Ανατολής ΦΡΑΝΣΑΙ ΝΤ΄ ΕΣΠΕΡΕ μεταφέρει το Στρατηγείο του από τη Θεσσαλονίκη εις την Κων/πολη και ορίζει Διοικητή των εν ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Συμμαχικών Στρατευμάτων τον Έλληνα Αρχιστράτηγο Λεωνίδα Παρασκευόπουλο.

Ελληνικές στρατιωτικές αποστολές δημιουργούνται στις Κων/πολη, Σόφια, Σμύρνη και Βατούμ υπεύθυνη για τον ποντιακό Ελληνισμό.

Τον Μάρτιον του 1919 ο Έλληνας Αρχιστράτηγος Παρασκευόπουλος, εκλήθη από τον Γάλλο Αρχιστράτηγο εις την Κων/πολη να επισκεφθή επισήμως αυτήν.

Η άφιξη του Έλληνα Αρχιστράτηγου στην Κων/πολη έτυχε ιδιατέρας τιμής τόσον από τους συμμάχους όσον και ιδιαίτερα από τους Έλληνες κατοίκους αυτής της πόλεως. Εις τον Κεράτιον κόλπον είχαν ήδη καταπλεύσει από τον Ιανουάριο, τα θωρηκτά ΑΒΕΡΩΦ, το αντιτορπιλικό ΑΕΤΟΣ, ΙΕΡΑΞ, ΠΑΝΘΗΡ, η δε ελληνική σημαία  εκυμάτιζε δίπλα στις σημαίες των συμμάχων χωρών.

Εις τις γενόμενες συνομιλίες των δύο Αρχιστρατήγων εβεβαιώθη  ότι η απελευθέρωση της Θράκης θα διετάσσετο προσεχώς με ιδιαίτερη διαταγή προελάσεως του στρατού μας, η δε προετοιμασία και  συγκεντρώσεις δια την επιχείρηση της Θράκης έπρεπε να έχουν περατωθεί μέχρι 20 Απριλίου.

Αιφνιδίως όμως η επιχείρηση αυτή αναβλήθηκε δι΄ευθετώτερον χρόνον, διότι κατόπιν διπλωματικών ενεργειών του Πρωθυπουργού της Ελλάδος Ελ. Βενιζέλου, ελαμβάνετο η συγκατάθεσις των Συμμάχων δια την κατάληψιν της Σμύρνης. Η Δυτική Θράκη εν τω μεταξύ έχει αποβεί πεδίον  διπλωματικών ενεργειών με ανταγωνιστικές πράξεις διαφόρων ενδιαφερομένων κρατών.

Μετά την συνθηκολόγηση οι Βούλγαροι άρχισαν ύπουλες διπλωματικές ενέργειες δια την ματαίωση της παραχωρήσεως της Θράκης εις την Ελλάδα, οι δε Βούλγαροι συμπεριφέρονται δουλικά προς τους Συμμάχους για την εκπλήρωση του σκοπού τους.

Η Ελληνική αντιπροσωπεία εις το ΠΑΡΙΣΙ κατέβαλλε μεγάλες προσπάθειες για την εξουδετέρωση των εν λόγω βουλγαρικών αντιδράσεων.

Στον δρόμο που διέρρευσε ως την υπογραφή της Συνθήκης του Νεϋγύ (27 Νοεμβρίου 1919), η εγκατασταθείσα στη Σόφια Ελληνική Στρατιωτική Αποστολή υπό τον Συν/χη Πυρ/κού Κων/νο Μαζαράκη Αινιάνα, κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για την πραγματοποίηση της ανατεθείσης σ΄αυτήν από τον Πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο εντολής. Με ένα Επιτελείο από 15 εκλεκτούς Αξ/κούς και 40 οπλίτες περιήλθε ολόκληρη την Βουλγαρία για να βρει τους απαχθέντας ομήρους, αιχμαλώτους, ιδιαίτερα Ελληνόπαιδας και Ελληνοπούλες, που είχαν απαχθή κατά την 7ετή βουλγαρική κατοχή στην Βουλγαρία, καθώς και τους κρατούμενους σε διάφορες φυλακές Έλληνας.

Όλους αυτούς τους απελευθέρωσε και τους προώθησε στην Ελλάδα. Ο επαναπατρισμός αυτός δεκάδων χιλιάδων Δυτικοθρακών τόνωσε τον Ελληνισμό της περιοχής και ξανάδωσε το ελληνικό χρώμα και την ελληνική ακτινοβολία στη δύστυχη χώρα. Εκμεταλλευόμενος ο Συν/χης Μαζαράκης παλιά του φιλία με τον Τούρκο Βουλευτή Καβάλας στη Βουλγ. Βουλή Ισμαήλ Χακή, που ήταν συγγενής του τότε Χεδίβου της Αγύπτου, προσήγγισε τους Τούρκους Βουλευτάς της Δυτ. Θράκης στη Βουλγαρική Βουλή και τους έπεισε να στείλουν στις 31 Δεκεμβρίου 1918 από την Σόφια, υπόμνημα στον Γάλλο Αρχιστράτηγο Φρανσέ Ντ΄Εσπεραί, με τον οποίο ζητούσαν την συμμετοχή και Ελληνικών στρατευμάτων στην κατάληψη της Δυτικής Θράκης. Το υπόμνημα αυτό περιελάμβανε τα παρακάτω σε γενικές γραμμές:

«Κατάληψις της Δυτικής Θράκης υπό του Συμμαχικού Στρατού, θα έθετε τέρμα στα δεινά μας και θα προελάμβανε κάθε διατάταξη της τάξεως, η οποία κινδυνεύει να εκραγή. Ευχής έργον θα ήτο, εάν τα Ελληνικά στρατεύματα λάβουν μέρος εις την κατάληψιν ταύτην, δεδομένου, ότι οι εν τη Δυτική Θράκη Έλληνες εδείχθησαν πάντοτε απέναντί μας φιλελεύθεροι και αποτελούσιν Έθνος με το οποίο δυνάμεθα κάλλιστα να συμφωνήσουμε και θα ηδύνατο να μας προστατεύσουν συγχρόνως με τους συμπατριώτας των, που ευρίσκονται υπό τας αυτάς με ημάς συνθήκας».

Το βαρυσήμαντο αυτό έγγραφο είχε μέγιστη απήχηση στην Συνδιάσκεψη των Παρισίων και βοήθησε το έργο της Ελληνικής Αντιπροσωπείας στην υποστήριξη των Ελληνικών δικαίων για την παραχώρηση της Θράκης στην Ελλάδα.

Παρόλες τις καταβληθείσες προσπάθειες από τους Βουλγάρους για να σώσουν έστω και υπό μορφή Αυτόνομης χώρας ή Γαλλικού Προτεκτοράτου, το πλήρωμα του χρόνου για την απελευθέρωση της Δυτικής Θράκης έφθασε.

Επικειμένης της υπογραφής της Συνθήκης της μετά της Βουλγαρικής Ειρήνης της γνωστής στην ιστορία Συνθήκης του Νεϋγύ, στις 27 Νοεμβρίου 1919, οι Σύμμαχοι εξουσιοδότησαν τον Γάλλο Αρχιστράτηγο Φρανσέ Ν΄Εσπεραί να διατάξει την εντός του Οκτωβρίου 1919 εκκένωση από τους Βούλγαρους και την κατάληψή της από Συμμαχικά στρατεύματα της Δυτικής Θράκης, η οποία σύμφωνα με το άρθρο 48 της ανωτέρω συνθήκης και μέχρι της οριστικής ρυθμίσεως της τύχης της, θα αποτελούσε Διασυμμαχικό κράτος υπό τον Γάλλο Στρατηγό CHARPY (Σαρπύ), στον οποίο διέθεσαν μία (1)Ελληνική Μεραρχία Πεζικού ή ΙΧ υπό τον Υποστράτηγο Γ. Λεοναρδόπουλο, δύο (2) Συν/τα Πεζικού και ένα (1) Σπαχήδων, όλα Γαλλικά, ένας (1)Λόχος Πεζικού ένας (1) Ιταλικός και μία (1) Βρετανική Διμοιρία.

Στις 8 Οκτωβρίου 1919  ο Αρχηγός των εν Βουλγαρία Συμμαχικών Δυνάμεων ειδοποίησε την Βουλγαρική Κυβέρνηση να εκκενώσει την Δυτική Θράκη και στις 10 ιδίου ο Στρατηγός CHARPY εγκαταστάθηκε στην τότε Γκιουμουλτζίνα.

Κοντά στον Γάλλο Στρατηγό CHARPY διορίσθηκε από την Ελληνική Κυβέρνηση με έγκριση του Αρχηγού των Συμμαχικών Δυνάμεων ο πεπειραμένος Έλλην Πολιτικός Χαρίσιος Βαμβακάς.

Στις 15 άρχισε η εκκένωση από τους Βουλγάρους που περατώθηκε στις 16 για την περιοχή της Ξάνθης, στις 18 δια την Γκιουμουλτζίνα και το υπόλοιπο ως το Καραγάτς τμήμα της περιοχής.

Στις 16 Οκτωβρίου 1919 η διατεθείσα στο Διασυμμαχικό Κράτος ΙΧ  Ελληνική Μεραρχία κατέλαβε την Ξάνθη και την μέχρι Πολυάνθου και Πόρτο Λάγος περιοχή της, οι δε άλλες Δισυμμαχικές Δυνάμεις κατελάμβαναν το υπόλοιπο τμήμα της Δυτικής Θράκης.

Έτσι δημιουργήθηκε το Διασυμμαχικό Κράτος της Δυτικής Θράκης, και επετεύχθη το ευτυχές αποτέλεσμα της εκκενώσεως και της οριστικής αποσπάσεως από τους Βουλγάρους της Δυτικής Θράκης και της εισόδου σ΄ένα τμήμα της Ελληνικών στρατευμάτων. Βέβαια τούτο δεν προεδίκαζε την τελική τύχη της περιοχής, αποτελούσε όμως οπωσδήποτε ένα ευτυχές προμήνυμα.

Το έργο του Κρατιδίου τούτου υπήρξε τεράστιο. Ο Έλληνας εκπρόσωπος Χαρίσιος Βαμβακάς ήλθε στην Γκιουμουλτζίνα λίγο μετά την εγκατάσταση του Στρατηγού CHARPY. Παρουσιάσθη σ΄αυτόν κι αμέσως άρχισε μαζί του μία γόνιμη συνεργασία, επωφελέστατη, δια τα Ελληνικά συμφέροντα, Καταρτίσθηκε ο πρώτος Καταστατικός Χάρτης του Κράτους, που περιελάμβανε 6 Υποδιοικήσεις της Ξάνθης με Διοικητή τον Καλεύρα, τον Δεδέ Αγάτς με Διοικητή τον Σβώλο, του Σουφλίου με διοικητή τον Λαμπριανίδη, του Διδ/χου με Διοικητή τον Σιώτη και Καραγάτς με Διοικητή τον Κωνσταντόπουλο, ενώ η Γκιουμουλτζίνα αποτέλεσε την κεντρική Διοίκηση.

Ταυτόχρονα συγκροτήθηκε κοντά στον Στρατηγό Ανώτατο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο από 4 Έλληνας, 4 Τούρκους, 1 Αρμένιο, 1 Ισραηλίτη και 2 Χριστιανούς Γάλλους Υπηκόους.

Με τις δραστήριες ενέργειες του κ.Βαμβακά κατακτήσαντος πλήρως την εμπιστοσύνη του Στρατηγού CHARPY η Δυτική Θράκη άλλαξε τελείως όψη. Οι επανερχόμενοι συνεχώς από την Βουλγαρία Δυτικοθράκες Έλληνες Όμηροι, που είχαν απαχθή κατά την διάρκεια της 7ετούς Βουλγαρικής κατοχής η προοδευτική αντικατάσταση των διαφόρων Διοικητικών οργάνων από μορφωμένους και πεπειραμένους Έλληνας Υπαλλήλους, που διέθετε η Ελληνική Κυβέρνηση, το άνοιγμα των Ελληνικών Σχολείων, η επαναλειτουργία των Ελληνικών Εκκλησιών και μαζί με όλα αυτά η συστηματική και επιτυχής εξουδετέρωσις των αντιδραστικών ενεργειών των Βουλγάρων και των Τούρκων Κομιτατικών, επανέδωσε στην Δυτική Θράκη το Ελληνικό χρώμα, την Ελληνική εμφάνιση και τον Ελληνικό τρόπο ζωής.

Έτσι, πριν προασαρτηθή οριστικώς στο Ελληνικό Κράτος η Δυτική Θράκη, είχε αφομοιωθή διοικητικώς με την εφαρμογή σ΄αυτή , μέσω των κατά τόπους Διοικητών του Διοικητικού συστήματος της υπολοίπου Ελλάδος. Οι Έλληνες εκείνοι υπάλληλοι καθοδηγούμενοι συνεχώς από τον Χαρίσιο Βαμβακά, ανεδείχθησαν σε ουσιαστικούς Ρυθμιστές των εκάστοτε εμφανιζομένων προβλημάτων, με αποτέλεσμα το Κρατίδιο να παρουσιάζη εικόνα μικρής Ελληνικής Κοινοπολιτείας, στην οποία έπλεε η αύρα της Ελληνικής ελευθερίας και οι Ελληνίδες κόρες φιλοτεχνούσαν τις Ελληνικές Σημαίες, που θα στόλιζαν τους εξώστες και τα παράθυρα των σπιτιών και των Καταστημάτων.

Ο Χαρίσιος Βαμβακάς από την άφιξή του εις το χώρο της Θράκης διεπίστωσε ότι στην Μουσουλμανική Κοινότητα, υπήρχαν δύο μερίδες οι οποίες μεταξύ των είχαν διαφορετικές απόψεις. Από την μία πλευρά ήταν οι εθνικιστές ακολουθούντες  την Οθωμανική νοοτροπίαν και από την άλλη οι παλαιομουσουλμάνοι, οι οποίοι έβλεπαν ότι τα γεγονότα στην ρεαλιστική τους μορφή όδευαν εις την επικράτηση των απόψεων της Ελληνικής Κοινότητος, καθόσον η σκιά του Σουλτάνου πλέον απεμακρύνθη από αυτούς.

Την 22^α Μαρτίου του 1920 το Ανώτατο Διοικητικό Συμβούλιο, συνήλθε προς ψήφιση εκλογής αναδείξεως του Προέδρου αυτού.

Έπειτα από έντονες μυστικές διαβουλεύσεις και πειστικά επιχειρήματα του Χαρισίου Βαμβακά προς τους παλαιομουσουλμάνους, η ψηφοφορία έβγαλε νέο Πρόεδρο του Συμβουλίου τον Γαλλομαθή Εμμανουήλ Δουλά, με μέλη αυτού δύο Έλληνες, έναν Οθωμανό και έναν Βούλγαρο. Το εν λόγω γεγονός απέβη συμπλήρωμα των προσπαθειών του Συνταγματάρχη Μαζαράκη που έκανε στη Σόφια και απεστάλη στην διπλωματική αντιπροσωπεία στο ΠΑΡΙΣΙ, ως ένα νέο ισχυρό επιχείρημα.

Στις 18-24 Απριλίου 1920 στην Διάσκεψη Κορυφής στο ΣΑΝ-ΡΕΜΟ, η Διοίκηση της ΑΝΤΑΝΤ απεφάσισε την κατάληψη του συνόλου της ΘΡΑΚΗΣ, από τον ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ. Ο αναμενόμενος γάμος με την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ έλαβε το πράσινο φως της πραγματοποιήσεώς του. Την χαραυγή της ιστορικής εκείνης ημέρας , της 14^ης Μαΐου του 1920, η Μεραρχία Σερρών υπό τον Στρατηγό Παμίκο Ζυμβρακάκη, πέρασε την γραμμή Σώστη-Μεσούνης, στην οποία είχε διανυκτερεύσει και στις 0.9.00΄ ώραν της πρωίας εισήρχετο στην Γκιουμουλτζίνα, την σημερινή Κομοτηνή, Μέσα σε απερίγραπτες εκδηλώσεις χαράς και ενθουσιασμού   ο λαός της πόλης αυτής υπεδέχετο τον ελληνικό στρατό, παρευλαύνοντα στην πλατεία της πόλεως αυτής. Επακολούθησε Δοξολογία στον Μητροπολιτικό Ναό της  Κοιμήσεως της Θεοτόκου και μετά από 559 έτη σκλαβιάς στον Οθωμανικό Ζυγό, υψώθη  η Ιστορική Σημαία, η Ελληνική στο Διοικητήριο της πόλεως . Ήταν το κτίριο των παλαιών Δικαστηρίων της πόλεως Κομοτηνής.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Οφείλουμε σε αυτή την ιστορική ημέρα, ν΄αποτίσουμε φόρο τιμής σε όλους τους αγωνιστές που θυσίασαν τα κορμιά τους, από την εποχή της μάχης του ΜΑΤΖΙΚΕΡΤ (1071), μέχρι σήμερα και να προσευχόμαστε για τις ψυχές αυτών, να έχουν ελαφρύ το χώμα που τους σκεπάζει και ν΄απολαμβάνουν την χάριν του Θεού εις την ΑΝΩ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ.

Οίκοθεν νοείται ότι, παράλληλα πρέπει να ευχόμεθα και να προσευχόμεθα, όπως ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΥΣΙΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ έχει τις ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας της χώρας μας, εις βαθμόν υψίστης Ετοιμότητας, δι΄αποτροπήν πάσης επιβουλής από οιανδήποτε πλευράν αυτή παρουσιασθεί, ώστε κάθε υπερφίαλος και ονειροπόλος Σουλτάνος να γνωρίζει ότι , αν χρειασθεί, η Δύναμη Αποτροπής της χώρας μας να επέμβει, η απάντηση στον κάθε επιβουλέα θα είναι μία και μοναδική :

ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ

Το παρών άρθρο είναι ένα λιθαράκι προσφοράς, προστιθέμενο στις εορταστικές εκδηλώσεις, για την επέτειο των εκατό χρόνων της απελευθερώσεως της πόλεώς μας ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ.